Epithemis
| Epithemis | |||
| Laidlaw, 1955[1] | |||
 Samiec Epithemis mariae | |||
 Samica Epithemis mariae | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Rząd | |||
| Infrarząd | |||
| Nadrodzina | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina |
Libellulinae[2] | ||
| Rodzaj |
Epithemis | ||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Amphithemis mariae Laidlaw, 1915 | |||
| Gatunki | |||
| |||
Epithemis – rodzaj ważek z rodziny ważkowatych (Libellulidae)[1].
Rozmieszczenie geograficzne
Do rodzaju należą gatunki występujące endemicznie w Ghatach Zachodnich w południowo-zachodnich Indiach[3][4].
Systematyka
Rodzaj Epithemis wprowadził w 1955 roku brytyjski biolog Frank Fortescue Laidlaw dla opisanego przez siebie w 1915 roku gatunku Amphithemis mariae[2][5]. Drugi gatunek z tego rodzaju został opisany w 2023 roku[4].
Etymologia
Epithemis: gr. επι epi „na”, także (rzadko) „do, w kierunku, przeciwko, po”[6]; gr. θέμις themis „prawo zwyczajowe”[7], Thémis (pol. Temida[8]) – w mitologii greckiej bogini sprawiedliwości i prawa; przyrostek -themis dla nazw rodzajowych ważek wprowadził Hagen w 1861 roku, autor prawdopodobnie inspirował się wykorzystywanymi w nomenklaturze biologicznej nazwami boskich istot; używał on tego przyrostka wyłącznie dla ważkowatych, ale później inni autorzy wykorzystywali go do tworzenia nazw rodzajów także z rodzin Corduliidae i Synthemistidae[7].
Podział systematyczny
Do rodzaju należą następujące gatunki[1]:
- Epithemis mariae (Laidlaw, 1915)
- Epithemis wayanadensis Chandran, Raju, Jose & Mirza, 2023
Morfologia
Są to niewielkie ważki. Wymiary holotypu E. wayanadensis: długość całkowita 27 mm, w tym odwłok 20 mm, długość tylnego skrzydła 19 mm; wymiary okazów typowych E. mariae: długość odwłoka 19 mm, długość tylnego skrzydła samca 21 mm, samicy 20 mm[9].
Występuje dymorfizm płciowy. Samce są czarniawobrązowe (E. mariae) lub kruczoczarne (E. wayanadensis), z czerwonym ubarwieniem na wierzchu tylnej części tułowia i przedniej odwłoka; samiec E. mariae ma na wierzchu przedniej części tułowia dwie żółte owalne plamy, E. wayanadensis ich nie ma. Samica E. mariae jest złotożółto-czarna, samica E. wayanadensis jest dużo ciemniejsza[4].
Przypisy
- 1 2 3 4 Paulson, D., Schorr, M., Abbott, J., Bota-Sierra, C., Deliry, C., Dijkstra, K.-D. & Lozano, F. (koordynatorzy), World Odonata List [online], OdonataCentral, University of Alabama, 2026 [dostęp 2026-03-28] (ang.).
- 1 2 Henrik Steinmann, World Catalogue of Odonata Vol. II Anisoptera, Berlin, Nowy Jork: Walter de Gruyter, 1997 (seria: The Animal Kingdom, cz. 111), s. 386.
- ↑ wynik wyszukiwania: Epithemis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] [dostęp 2026-03-28] (ang.).
- 1 2 3 Ayikkara Vivek Chandran, David Valiyaparambil Raju, Subin Kaniyamattathil Jose, Zeeshan Ayaz Mirza, A new species of Epithemis Laidlaw, 1955 (Odonata: Libellulidae), from the Western Ghats, India, „Journal of Asia-Pacific Biodiversity”, 16 (4), 2023, s. 597–604, DOI: 10.1016/j.japb.2023.08.006 (ang.).
- ↑ F.F. Laidlaw, „The Entomologist's Monthly Magazine”, 91, London 1955, s. 287 (ang.).
- ↑ Edmund C. Jaeger, Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 93, OCLC 11069271 (ang.).
- 1 2 Heinrich Fliedner, The scientific names of Ris’ odonate taxa, „International Dragonfly Fund Report. Journal of the International Dragonfly Fund”, 155, International Dragonfly Fund (IDF), 2021, s. 15–16 [zarchiwizowane z adresu 2025-08-28] (ang.).
- ↑ Temida, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2026-03-23].
- ↑ F.F. Laidlaw, Notes on Oriental Dragon-Flies in the Indian Museum No. 2, „Records of the Zoological Survey of India”, 1915, s. 337–339, DOI: 10.26515/rzsi/v11/i4/1915/163062 (ang.).