Europa ojczyzn

Europa ojczyzn, Europa narodów – jedna z wizji Unii Europejskiej, zakładająca związki gospodarcze przy zachowaniu odrębności politycznej zjednoczonych krajów^[1.1]. Wyróżniającą cechą tej koncepcji był nacisk na poszanowanie suwerenności państw i rozwój współpracy międzyrządowej, a nie ponadnarodowej^[1.1].

Koncepcja ta rozwinięta i propagowana przez gen. Charles’a de Gaulle’a stoi niejako w opozycji do koncepcji federalistycznych zjednoczenia Europy^[1.2]. De Gaulle był przeciwnikiem federacji europejskiej, a także ściślejszej integracji politycznej państw ówczesnych Wspólnot Europejskich^[1.1].

Współcześnie wizja ta popierana jest przez takich eurosceptyków jak Václav Klaus, Philippe de Villiers czy Nigel Farage, którzy się sprzeciwiają pogłębianiu integracji politycznej Unii Europejskiej.

W polskiej debacie politycznej koncepcja Europy ojczyzn posiada długą tradycję i była kluczowym punktem odniesienia dla formacji prawicowych oraz centroprawicowych. W latach 1997–2001, jeszcze przed wejściem Polski do Unii Europejskiej, za stworzeniem Europy ojczyzn opowiadało się koalicyjne ugrupowanie Akcja Wyborcza Solidarność^[2], a w późniejszym okresie postulat ten podnosiły ugrupowania takie jak Prawica Rzeczypospolitej^[3] czy ruch Kukiz’15^[4]. Przez znaczną część swojej działalności z wizją tą utożsamiało się również Prawo i Sprawiedliwość^[5][6][7], jednak na skutek narastających sporów z instytucjami unijnymi (m.in. o praworządność), partia ta w dużej mierze przesunęła się na pozycje jednoznacznie eurosceptyczne^[8]. Obecnie, po 2023, jedynym środowiskiem wewnątrz PiS, które konsekwentnie odwołuje się do idei Europy ojczyzn, pozostaje grupa skupiona wokół byłego premiera Mateusza Morawieckiego. Pozycjonuje się on jako „eurorealista”, odcinając się zarówno od dążeń do pełnej federalizacji UE, jak i od całkowitej negacji struktur unijnych prezentowanej przez radykalne skrzydła własnego ugrupowania. Jego linia programowa zakłada funkcjonowanie UE jako konfederacji podmiotowych państw narodowych, opierającej się na ścisłej współpracy gospodarczej przy zachowaniu suwerenności politycznej i kulturowej członków wspólnoty^[9].

• Stany Zjednoczone Europy

• Witold M. Góralski: Integracja europejska. Pojęcie, istota, doktryna. W: Witold M. Góralski: Unia Europejska. Tom II. Gospodarka – Polityka – Współpraca. Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., 2007, s. 22–23. ISBN 978-83-7526-806-5.