Feliks Grzyl
Feliks Grzyl (ur. 24 kwietnia 1898 w Ludwikowie[1][2]) – polski wojskowy, saper, uczestnik powstania wielkopolskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
Był synem leśniczego[3] Franciszka oraz Magdaleny z domu Bohsów[4] lub Busse[3] (był jednym z dwanaściorga dzieci[3]). W wieku 14 lat ukończył szkołę elementarną i następnie przez trzy lata praktykował u mistrza kołodziejskiego[4]. W wieku 18 lat – 16 października 1916 został zmobilizowany do armii niemieckiej[5] (28. pułk saperów w Poznaniu). Od 1917 przeniesiono go do Koblencji (8. pułk saperów). W czasie I wojny światowej walczył na froncie zachodnim i południowym na Bałkanach[4]. 17 grudnia 1918 został zdemobilizowany[5].
30 stycznia 1919 wstąpił jako ochotnik do Wojska Polskiego[6] i służył w 1. kompanii I batalionu Saperów Wielkopolskich. Walczył na froncie północnym powstania wielkopolskiego. 17 lub 18 lutego 1919 w trakcie bitwy pod Rynarzewem[7] koło Bydgoszczy został ranny w prawe przedramię[4] z armatki rewolwerowej[1] i w bohaterki sposób przyczynił się do zdobycia niemieckiego pociągu pancernego[8]. Następnie uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej w składzie 15. batalionu saperów, gdzie 17 września 1920 przykładanie odznaczył się podczas budowy kładki przez rzekę Kołomię (Kolonię[3]) w Chrynkach, pod ogniem wroga[8]. 3 lutego 1922 za te czyny[8] odznaczono go orderem „Virtuti Militari” V klasy[9]. W 1921 został zdemobilizowany w stopniu plutonowego[3] i pracował przez kilka miesięcy jako kołodziej w Rogoźnie[4]. W 1922, z uwagi na brak pracy, wyjechał do Francji[4], gdzie zatrudnił się w przedsiębiorstwie Schvertzler w Metzu[10]. Tam też w 1926 zawarł związek małżeński[4] i miał troje dzieci o imionach: Emme (syn, ur. 27 października 1927), Odette (córka, ur. 11 maja 30) oraz Georges (syn, ur. 10 marca 1932)[10][1].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 4749 – 3 lutego 1922[11][12]
- Krzyż Walecznych[1][5]
Przypisy
- 1 2 3 4 Włodzimierz Becker, Poznańscy saperzy 1919-1939, wyd. Instytut im. gen. Stefana Grota-Roweckiego w Lesznie, Poznań, 2016, s. 88-89, ISBN 978-83-61960-28-7
- ↑ Wojskowe Biuro Historyczne, Detale kartoteki personalno-odznaczeniowej
- 1 2 3 4 5 Aurelii Bartoszek, Eugeniusza Dobińskiego, Arkadiusza Małyszki, Mariana Pokorskiego, Uczestnicy Powstania Wielkopolskiego 1918-1919 związani z ziemią swarzędzką., wyd. 2, swarzedz.pl, Swarzędz 2019, s. 79, ISBN 978-83-941082-4-3 [dostęp 2026-01-20] (pol.).
- 1 2 3 4 5 6 7 Kolekcja ↓, s. 4.
- 1 2 3 Kolekcja ↓, s. 3.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 5.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 6 – tu wskazano datę 17 lutego 1919.
- 1 2 3 Kolekcja ↓, s. 6.
- ↑ Podoficerowie saperzy odznaczeni orderem Virtuti Militari, w: Wiarus, nr 30/1938, s. 937
- 1 2 Kolekcja ↓, s. 2.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 18 lutego 1922, s. 102 – wskazany jako plut. Grzyb Feliks.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 10.
Bibliografia
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2026-01-19].
- Grzyl Feliks. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari; I.482.54-4618 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-01-19].