Fizyk miejski

Fizyk miejski (niem. Stadtphysicus, łac. physicus ordinarius[1]), później lekarz miejski[1] – instytucja lekarza odpowiedzialnego za higienę miast. Instytucja ta, znana w starożytności i pełniona przez archiatrów miast, odrodziła się w XI, a stała się popularna w XV wieku.

Fizyk miejski odpowiedzialny był za nadzór epidemiologiczny, higienę komunalną, ochronę przed epidemiami i walkę z nimi, kontrolę służby zdrowia (szpitale, przytułki, apteki), opiniowanie kandydatów do zawodów medycznych, oraz w niektórych miastach leczenie ubogich i sekcje zwłok[1][2]. W końcach XVI w. oraz w początkach XVII w. – zaobserwowano tworzenie kalendarzy astrologicznych z prognozą pogody od fizyków miejskich. Działali oni również jako osobiści lekarze szlachty oraz pełnili służby medyczne dla kościołów.

Instytucja w Polsce na przestrzeni wieków działała m.in. w Gdańsku[1] czy w Krakowie[2]. Stanowisko lekarza miejskiego pełniło wielu polskich uczonych, m.in. Jakub Barner[3] czy Jan Jerzy Schwabe[4].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 FIZYCY MIEJSCY, [w:] gdansk.gedanopedia.pl [online], Encyklopedia Gdańska [dostęp 2025-11-26].
  2. 1 2 Mateusz Mataniak, Protomedyk, fizyk miejski, fizyk okręgowy Wolnego Miasta Krakowa (1815—1846). Z dziejów organizacji służby zdrowia na ziemiach polskich w XIX w [online], Uniwersytet Jagielloński, 2019 [dostęp 2025-11-26].
  3. ↑ Jakub Barner, O nazwie chemii, definicjach, przedmiocie, celu i podziale, [w:] Kazimierz Władysław Orzechowski, Ignacy Zenon Siemion (red.), Chemia filozoficzna, Kazimierz Ignacy Orzechowski (tłum.), Kazimierz Władysław Orzechowski (tłum.), Towarzystwo Naukowe Warszawskie, 2012, s. 13-51, ISBN 978-83-7545-401-7 (pol.).
  4. ↑ SCHWABE JOHANN GEORG, lekarz miejski, [w:] gdansk.gedanopedia.pl [online], Encyklopedia Gdańska [dostęp 2025-11-26].

Bibliografia

  • Tadeusz Brzeziński: Historia medycyny. Warszawa: Wydaw. Lekarskie PZWL, 2000, s. 225-226. ISBN 83-200-2416-1.

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.