Fonofobia

Fonofobia (gr. phōnē, phōnēma „dźwięk, głos”)[1] – określenie używane w odniesieniu do lęku lub silnej, dominującej reakcji strachu na dźwięki (najczęściej opisywane w kontekście zaburzeń lękowych i tzw. obniżonej tolerancji na dźwięk)[2][3]. W neurologii terminem fonofobia bywa określana również nadwrażliwość na dźwięki towarzysząca napadom migreny (obok np. fotofobii)[4].

Objawy

W opisach klinicznych fonofobia wiąże się m.in. z:

  • nasilonym lękiem i unikaniem sytuacji, w których mogą pojawić się bodźce dźwiękowe wywołujące reakcję strachu[2].
  • objawami emocjonalnymi i fizjologicznymi, które w kontekście obniżonej tolerancji na dźwięk mogą obejmować m.in. niepokój, stres oraz silny impuls do ucieczki/ograniczania ekspozycji na dźwięk[3].

Terminologia i diagnostyka różnicowa

W literaturze zwraca się uwagę na niejednoznaczność terminologii dotyczącej obniżonej tolerancji na dźwięk oraz na potrzebę odróżniania fonofobii od innych zjawisk, takich jak:

  • Hiperakuzja – nadwrażliwość na dźwięki wynikająca głównie z ich cech fizycznych (np. natężenia), często opisywana w powiązaniu z obniżeniem progu dyskomfortowego słyszenia (UCL)[3].
  • Mizofonia – reakcje na wybrane dźwięki, w których (w ujęciach przeglądowych) dominującą emocją bywa złość/irytacja, co może prowadzić do błędnego rozpoznawania jako fobii specyficznej; w tym kontekście terminem fonofobia określa się odrębny stan, w którym dominującą emocją jest strach przed konkretnym dźwiękiem[5].

W przeglądzie otorynolaryngologicznym wskazywano także, że hiperakuzja może współwystępować z fonofobią i mizofonią, a postępowanie diagnostyczne zwykle obejmuje zarówno elementy wywiadu, jak i ocenę audiologiczną (w tym m.in. ocenę progów dyskomfortowego słyszenia)[3].

Związek z migreną

W klasyfikacji ICHD-3 fonofobia jest wymieniana wśród objawów towarzyszących napadom migreny (łącznie z fotofobią)[4].

Leczenie

Postępowanie zależy od tego, czy fonofobia jest rozumiana jako problem z obszaru zaburzeń lękowych (np. w ujęciu fobii specyficznej), czy jako objaw w przebiegu innych schorzeń (np. migreny)[4][2]. W leczeniu fobii (w ujęciu ogólnym) stosuje się m.in. psychoterapię poznawczo-behawioralną oraz techniki ekspozycyjne[6]. Ekspozycja bywa opisywana jako stopniowe, powtarzalne narażanie na bodźce wywołujące lęk w celu zmniejszenia reaktywności (desensytyzacji)[7].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych Władysława Kopalińskiego (hasło „fonofobia”). slownik-online.pl. [dostęp 2018-07-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-07-26)]. (pol.).
  2. 1 2 3 The neurophysiological approach to misophonia: Theory and treatment. Frontiers in Neuroscience, 2023. [dostęp 2025-12-19]. (ang.).
  3. 1 2 3 4 Emilia Czarnecka, Magdalena Lachowska. Nadwrażliwość słuchowa – definicja, etiologia, etiopatogeneza, możliwości diagnostyczne i terapeutyczne. „Polski Przegląd Otorynolaryngologiczny”, s. 27–34, 2020. DOI: 10.5604/01.3001.0014.1214. [dostęp 2025-12-19]. (pol.).
  4. 1 2 3 The International Classification of Headache Disorders, 3rd edition (ICHD-3). International Headache Society, 2018. [dostęp 2025-12-19]. (ang.).
  5. ↑ Marta Siepsiak, Wojciech Dragan. Mizofonia – przegląd badań i głównych koncepcji teoretycznych. „Psychiatria Polska”, s. 447–458, 2019. DOI: 10.12740/PP/92023. [dostęp 2025-12-19]. (pol.).
  6. ↑ Phobias – Treatment. NHS. [dostęp 2025-12-19]. (ang.).
  7. ↑ Exposure and Desensitization. Michigan Medicine (University of Michigan). [dostęp 2025-12-19]. (ang.).

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.