Hiperakuzja

Hiperakuzja (ang. hyperacusis) – nadwrażliwość słuchowa przejawiająca się obniżoną tolerancją na dźwięki; codzienne odgłosy mogą być odbierane jako nienaturalnie głośne, nieprzyjemne lub bolesne[1][2]. Objaw może dotyczyć jednego lub obu uszu, pojawić się nagle albo narastać stopniowo[1][2].

Objawy

Do najczęściej opisywanych następstw hiperakuzji należą m.in.:

  • dyskomfort lub ból wywoływany dźwiękami uznawanymi przez większość osób za znośne[1][2];
  • unikanie sytuacji i miejsc kojarzonych z bodźcami dźwiękowymi, co może wpływać na funkcjonowanie społeczne, edukacyjne i zawodowe[1][2];
  • reakcje lękowe i stresowe związane z przewidywaniem nieprzyjemnych bodźców akustycznych[2].

Terminologia i diagnostyka różnicowa

W piśmiennictwie spotyka się szersze pojęcie obniżonej tolerancji na dźwięki (ang. decreased sound tolerance), które bywa używane jako określenie parasolowe dla różnych zaburzeń percepcji słuchowej, w tym m.in. hiperakuzji, mizofonii i słyszenie rozszczepienne[3].

W praktyce klinicznej hiperakuzję odróżnia się m.in. od:

  • mizofonii – nadmiernie silnej niechęci do wybranych dźwięków (często niezależnie od ich głośności)[2];
  • fonofobii – lęku lub nasilonej negatywnej reakcji emocjonalnej na określone dźwięki[1][2];
  • wyrównania głośności (rekrutacji) – szczególnej postaci nietolerancji dźwięku związanej z ubytkiem słuchu[1][2].

Przyczyny i współwystępowanie

Przyczyna hiperakuzji nie jest jednoznacznie ustalona[1][2]. Objaw może pojawiać się samoistnie, po ekspozycji na nagły, bardzo głośny bodziec akustyczny, albo współwystępować z innymi stanami i chorobami, takimi jak m.in. szumy uszne, urazy głowy, choroba Ménière’a, porażenie Bella, borelioza, migrena, zespół Williamsa czy spektrum autyzmu[1][2]. W przeglądzie piśmiennictwa wskazywano również, że uporządkowanie terminologii i kryteriów diagnostycznych pozostaje istotnym wyzwaniem dla praktyki klinicznej i badań nad obniżoną tolerancją na dźwięki[3].

Diagnostyka

W przypadku podejrzenia hiperakuzji pacjent bywa kierowany do specjalisty (np. laryngologa lub audiologa) w celu oceny słuchu oraz różnicowania z innymi postaciami nietolerancji dźwięku[1][2]. W przeglądzie piśmiennictwa opisywano potrzebę standaryzacji kryteriów rozpoznania oraz narzędzi oceny nasilenia objawów w ramach problematyki obniżonej tolerancji na dźwięki[3][4].

Leczenie

Postępowanie zależy od możliwej przyczyny i współwystępujących schorzeń; w przypadku rozpoznania choroby podstawowej jej leczenie może ograniczać objawy nietolerancji dźwięku[1]. W zaleceniach edukacyjnych i informacyjnych jako formy wsparcia wymienia się m.in.:

  • terapię dźwiękiem (np. stopniowe „oswajanie” bodźców akustycznych, czasem z użyciem generatorów szumu)[1][2];
  • terapię poznawczo-behawioralną (CBT) ukierunkowaną m.in. na redukcję lęku i zmianę sposobu reagowania na bodźce dźwiękowe[1][2];
  • ograniczanie unikania dźwięków w codziennych sytuacjach, ponieważ długotrwałe odcinanie się od bodźców (np. stałe używanie zatyczek) może nasilać wrażliwość słuchową[1][2].

Hiperakuzja u dzieci

U dzieci nadwrażliwość na dźwięki może być zjawiskiem przejściowym, a hiperakuzja jest opisywana jako szczególnie częsta u młodszych dzieci oraz u osób z dodatkowymi potrzebami (m.in. w spektrum autyzmu)[5]. Opisywano również, że u części dzieci objawy mogą występować po problemach z uchem środkowym (np. w przebiegu tzw. glue ear), gdy po okresowym pogorszeniu słuchu jego poprawa sprawia, że dźwięki są odbierane jako wyjątkowo głośne[5].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Noise sensitivity (hyperacusis). NHS. [dostęp 2025-12-19]. (ang.).
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Hyperacusis and other forms of sound intolerance. Information for patients, relatives and carers. York and Scarborough Teaching Hospitals NHS Foundation Trust. [dostęp 2025-12-19]. (ang.).
  3. 1 2 3 Danuta Raj-Koziak, Weronika Świerniak, Henryk Skarżyński, Piotr H. Skarżyński. Obniżona tolerancja na dźwięki – przegląd piśmiennictwa. „Nowa Audiofonologia”, s. 9–17, 2019. DOI: 10.17431/1003163. [dostęp 2025-12-19]. (pol.).
  4. ↑ D. M. Baguley, D. J. Hoare. Hyperacusis: major research questions. „HNO”, 2018. DOI: 10.1007/s00106-017-0464-3. [dostęp 2025-12-19]. (ang.).
  5. 1 2 Sound sensitivities (hyperacusis) in children. University Hospital Southampton NHS Foundation Trust. [dostęp 2025-12-19]. (ang.).

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.