Franciszek Flatau
 Franciszek Flatau (między 1919 a 1927) | |
 rotmistrz | |
| Pełne imię i nazwisko |
Franciszek Józef Flatau |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
25 lutego 1900 |
| Data śmierci |
1940 |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
do 1940 |
| Siły zbrojne | |
| Jednostki | |
| Stanowiska |
dowódca szwadronu |
| Główne wojny i bitwy |
I wojna światowa |
| Odznaczenia | |
        | |
Franciszek Józef Flatau (ur. 25 lutego 1900 we Lwowie, zm. 1940 w Charkowie) – rotmistrz Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys
Syn Michała Stanisława (1865–1925), nadkomisarza c. k. Dyrekcji Policji, i Irmy (Marii) z Müllerów (1879–1952) urodzony 25 lutego 1900 we Lwowie, ówczesnej stolicy Królestwa Galicji i Lodomerii[1][2][3]. Był bratem Marii (1898–1981), zamężnej z Edmundem Pawłem Zieleniewskim, i Andrzeja (1904–1975), inżyniera elektryka[1][3].
9 marca 1917 pełnił służbę w Żandarmerii Polowej Legionów Polskich, w stopniu szeregowca[4]. 23 października 1920, jako podoficer byłych Legionów Polskich, został mianowany z dniem 1 października 1920 podporucznikiem żandarmerii. Pełnił wówczas służbę w Dowództwie Żandarmerii Wojskowej Okręgu Generalnego „Lublin” w Lublinie[5]. W listopadzie 1919 objął dowództwo Plutonu Żandarmerii Lublin 3[6]. 1 czerwca 1921 pełnił służbę w Dowództwie Żandarmerii Wojskowej w Warszawie, a jego oddziałem macierzystym był wówczas 5 dywizjon żandarmerii w Krakowie[7]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 74. lokatą w korpusie oficerów żandarmerii[8]. Z dniem 1 lipca 1923 został przeniesiony z 5 dywizjonu żandarmerii w Krakowie do 1 dywizjonu żandarmerii w Warszawie i wyznaczony na stanowisko oficera śledczego[9][10][11]. W październiku 1925 został przeniesiony z korpusu oficerów żandarmerii (1 dżand.) do korpusu oficerów kawalerii, w stopniu porucznika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 269,01 lokatą oraz przydzielony do 2 pułku szwoleżerów[12]. 5 czerwca 1926 został przeniesiony służbowo do Gabinetu Ministra Spraw Wojskowych w Warszawie[13]. Następnie został przeniesiony do 1 pułku szwoleżerów Józefa Piłsudskiego w Warszawie[14]. 27 stycznia 1930 awansował na rotmistrza ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1930 i 33. lokatą w korpusie oficerów kawalerii[15][16][17].
Kampanię wrześniową 1939 rozpoczął na stanowisku dowódcy 2 szwadronu 1 pułku szwoleżerów Józefa Piłsudskiego[18]. 14 września w folwarku Lucynów, położonym na wschód od Woli Wodyńskiej dowodzony przez niego pododdział oraz 1 i 4 szwadrony odłączyły się od pułku, a następnie przyłączyły do Grupy „Chełm”. Rotmistrz Flatau zachował dowództwo nad trzema szwadronami swojego pułku. 2 października w rejonie Domostawa-Momoty Górne złożył broń przed Sowietami[19]. Trafił do obozu jenieckiego w Starobielsku i zmarł w 1940[20][21][18].
Figuruje w charkowskiej księdze cmentarnej jako Franciszek Orlatow[22]. Błąd zaistniał w trakcie przepisywania nazwiska z karty jeńca na listę wywozową, który powtórzyły polskie wydawnictwa.
Jego symboliczny grób znajduje się na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 16, rząd 3, miejsce 13)[3]. Epitafium: „Franciszek rtm. I p. szw. 1900 - 1940 Starobielsk”[3].
8 września 1934 w Luboni ożenił się z panną Kirstówną. Druhnami były córki marszałka Piłsudskiego: Jadwiga i Wanda, a drużbami - dwóch najmłodszych oficerów 1 pszw.[23]
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Niepodległości – 16 września 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[24]
- Krzyż Walecznych[16]
- Srebrny Krzyż Zasługi – 10 listopada 1928[25]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921[26]
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości[26]
- Odznaka 1 Pułku Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego[27]
- Odznaka 2 Pułku Szwoleżerów Rokitniańskich[27]
- Krzyż Oficerski Orderu Gwiazdy Rumunii[16]
- Medal Zwycięstwa[16]
- Medal 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej (Łotwa)[26]
Przypisy
- 1 2 Spis ludności 2 1910 ↓, s. 236–237.
- ↑ Mieses 1937 ↓, s. 7.
- 1 2 3 4 Cmentarz Stare Powązki: Michał Flatau, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2026-01-11].
- ↑ Pismo nr 3412/17 adiutanta Komendy Żandarmerii Polowej Legionów Polskich do Komendy Legionów Polskich z 9 marca 1917 w sprawie wykazu oficerów, podoficerów, szeregowców i ordynansów Żandarmerii Polowej Legionów Polskich poddanych Królestwa Polskiego i poddanych austriackich, Centralne Archiwum Wojskowe, sygn. I. 120.1.117 s. 167–171.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 43 z 10 listopada 1920, s. 1165.
- ↑ Suliński 2012 ↓, s. 27.
- ↑ Spis oficerów 1921 ↓, s. 403, 618.
- ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 294.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 40 z 22 czerwca 1923, s. 407.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1053, 1065.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 960, 967.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 114 z 28 października 1925, s. 616.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 5 czerwca 1926, s. 178.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 287, 354.
- ↑ Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 2 z 28 stycznia 1930, s. 27.
- 1 2 3 4 Rocznik Oficerów Kawalerii 1930 ↓, s. 11.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 154, 625.
- 1 2 Przemsza-Zieliński 1995 ↓, s. 49.
- ↑ Głowacki 1986 ↓, s. 175, 226–228, 373.
- ↑ Kryska-Karski 1996 ↓, s. 99.
- ↑ Mijakowski i Rozdżestwieński 2012 ↓, s. 44, 59.
- ↑ Jędrzej Tucholski, Wanda Krystyna Roman: Jerzy Ciesielski, Zuzanna Gajowniczek, Grażyna Przytulska, Zdzisław Sawicki, Robert Szczerkowski, Wanda Szumińska: Charków. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2003, s. 116. ISBN 83-916663-5-2., s. 368
- ↑ Ślub rtm. Franciszka Flataua z 1. Pułku Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego z panną Kirstówną w Lubani. Narodowe Archiwum Cyfrowe. [dostęp 2026-02-12].
- ↑ M.P. z 1931 r. Nr 218, poz. 296 (ISAP).
- ↑ M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 636 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”.
- 1 2 3 Na podstawie fotografii [1].
- 1 2 Na podstawie fotografii [2].
Bibliografia
- Spis ludności miasta Krakowa z r. 1910. T. 2: Dzielnica I. Kraków: 1910.
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2025-07-28].
- Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r.. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
- Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Rocznik oficerów kawalerii. Warszawa: Nakładem „Przeglądu Kawaleryjskiego”, 1930.
- Ludwik Głowacki: Działania wojenne na Lubelszczyźnie w roku 1939. Wyd. 2. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie, 1986. ISBN 83-222-0377-2.
- Tadeusz Kryska-Karski: Straty Korpusu Oficerskiego 1939-1945. Londyn: Polska Fundacja Kulturalna, 1996. ISBN 0-85065-252-9.
- Mateusz Mieses. Polacy chrześcijanie pochodzenia żydowskiego. Z galeri neofitów. „Nasz Przegląd”. 123, 1937-04-29. Warszawa.
- Krzysztof Mijakowski, Paweł Rozdżestwieński: 1 Pułk Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego. Warszawa: Edipresse Polska SA, 2012, seria: Wielka księga kawalerii polskiej 1918–1939. Tom 1. ISBN 978-83-7769-220-2.
- Jan Przemsza-Zieliński: Wrześniowa Księga Chwały Kawalerii Polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1995. ISBN 83-11-08380-0.
- Jan Suliński: 2 Dywizjon Żandarmerii Wojskowej Lublin (1918–1939). Mińsk Mazowiecki: Centrum Szkolenia Żandarmerii Wojskowej, 2012.