Franciszek Kulikowski

Franciszek Kulikowski
Ilustracja
Zdjęcie w „Przeglądzie Ostrołęckim” z 15 listopada 1936
Data i miejsce urodzenia

3 grudnia 1888
Hruszewo lub Pyzy

Data i miejsce śmierci

20 sierpnia 1938
Białystok

Miejsce spoczynku

Ostrołęka

Zawód, zajęcie

członek POW, legionista, działacz niepodległościowy, harcerski i samorządowy

Odznaczenia
Krzyż Walecznych (1920–1941) Krzyż Niepodległości z Mieczami Złoty Krzyż Zasługi (II RP)
Starosta Franciszek Kulikowski i współpracownicy w 1922 roku. Fotografia z wystawy „Szepty codzienności” w Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce

Franciszek Kulikowski (ur. 3 grudnia 1888 w Hruszewie, gm. Platerów, pow. łosicki[1] lub w Pyzach koło Moniek[2], zm. 20 sierpnia 1938 w Białymstoku[3]) – członek POW, legionista, działacz niepodległościowy, harcerski[2] i samorządowy[1].

Życiorys

Franciszek Kulikowski był synem Michała i Zofii z d. Seroczyńskiej. Miał wykształcenie średnie ogólnokształcące. Po odzyskaniu niepodległości (1918) pracował w administracji państwowej na stanowiskach: wicestarosty bielskiego[1] (1919), od września 1920 do końca lutego 1921 roku kierował Starostwem w Bielsku Podlaskim[2], następnie był starostą kolneńskim (1925–1932), a po likwidacji powiatu kolneńskiego w 1931 został przeniesiony na stanowisko starosty do Ostrołęki (1932–1938)[1][4].

Był jednym z założycieli Domu Ludowego (1919) w Bielsku Podlaskim. Z jego inicjatywy powstało tam Koło Przyjaciół Harcerzy. Od 7 kwietnia 1921 roku był komendantem Harcerskiej Komendy Miejscowej, a w 1922 roku został członkiem Komitetu Szkoły Średniej im. Tadeusza Kościuszki w Bielsku Podlaskim[2].

Był członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej, legionistą, uczestnikiem walk o Polskę podczas I wojny światowej, członkiem Obozu Zjednoczenia Narodowego, długoletnim prezesem Ostrołęckiego Obwodu Ligi Obrony Przeciwpożarowej, inicjatorem współpracy polsko-węgierskiej w celu uczczenia pamięci gen. Józefa Bema[1]. Popierał powołanie Związku Strzeleckiego. 16 lipca 1932 roku, gdy w świetlicy Kolejowego Przysposobienia Wojskowego na stacji Ostrołęka powstało Towarzystwo Przyjaciół ZS, uzasadniał potrzebę wsparcia Związku. Z okazji Święta Morza wszedł do Komitetu Honorowego Ligi Morskiej i Kolonialnej z siedzibą przy ul. Gomulickiego 2. Za jego rządów jako starosty czcono imieniny Józefa Piłsudskiego (np. w 1936), odbywały się podniosłe uroczystości patriotyczne połączone z mszami w kościołach farnym i pobernardyńskim oraz modłami w synagodze. Podczas obchodów Święta Niepodległości 11 listopada 1936 roku mówił o zasługach Piłsudskiego w dziele odbudowy państwa, podkreślał, że Naród zrzuca już wewnętrzne waśni, znikają rozterki, Święto Niepodległości wszystkich jednoczy. Patronował wydarzeniom kulturalnym, w tym realizacji przez ekipę niemiecką filmu Ku wolności, który miał być apoteozą niepodległościowych działań Polaków (były to zakamuflowane działania szpiegowskie, co stało się pożywką pomówień wobec starosty)[5].

Brał udział w wielu uroczystościach i działaniach w terenie, np. 14 lipca 1934 roku podczas powstania pierwszego wiejskiego Legionu Młodych w Łysych[5], w 1938 roku w procesji Bożego Ciała w Myszyńcu filmowanej przez PAT i transmitowanej przez radio[6]. W roku 1938 przyczynił się do uśmierzenia strajku w państwowym tartaku w Łysych[5]. Uczestniczył w obecności władz państwowych, wojskowych i samorządowych w uroczystym otwarciu agencji pocztowej w Wojciechowicach[7]. Towarzyszył wojewodzie białostockiemu gen. Stefanowi Pasławskiemu w podróżach inspekcyjnych dotyczących likwidacji gminy Piski[8].

Z okazji dziesięciolecia sprawowania urzędu w Kolnie i w Ostrołęce w „Przeglądzie Ostrołęckim” napisano: Słów pana starosty młodzież słuchała w głębokim skupieniu, zapatrzona w niego. Wie, że bolączki wsi polskiej, troska i smutek ich ojców, są troskami i smutkami Jego oraz Cieszy się wyjątkową sympatią ze strony współpracowników, szczerym przywiązaniem ze strony podwładnego personelu, a jeszcze większym przywiązaniem, graniczącym niemal z miłością ze strony szerszych mas ludności wiejskiej, dla której jest ojcem i opiekunem, jak ongiś jego poprzednik w Polsce Przedrozbiorowej starosta Jan Kos[5][4][9]. 20 listopada 1936 roku gościł w Ostrołęce premiera i wojewodę Stefana Kirtiklisa, z którymi przeprowadził konferencję m.in. na temat cen artykułów pierwszej potrzeby[10]. Z okazji dziesięciolecia pracy na ręce dostojnego Jubilata złożono kwotę 905 zł 50 gr na pierwszy szybowiec dla Koła przy LOOP[10]. Pisano o nim: W Polsce niepodległej był niestrudzonym działaczem na swym stanowisku w pracy samorządowej[11] oraz Kto się bodaj raz zetknął z panem starostą Kulikowskim w pracy, ten przyzna, że intryga, kłamstwo, plotka czy donos nie stanowią szczebla do kariery i uznania, bo uznanie jego uzyskać można jedynie i wyłącznie pracą i sumiennym spełnianiem obowiązków[3][9].

Spotykał się z pomówieniami ze strony oponentów, głównie z endecji, o nieobyczajne zachowanie, zbyt radykalne poglądy wobec duchowieństwa, sympatyzowanie z PSL „Wolność” i szpiegostwo, ale nic z tego nie zostało potwierdzone[2].

Był mężem Ireny z d. Inojewicz (zm. 1986). Mieli czworo dzieci: Reginę – adiunkta SGGW, Tadeusza – sierżanta, podchorążego wojsk lotniczych (zginął śmiercią tragiczną w 1945), Jerzego – dr inż. elektroenergetyka, docenta Instytutu Energetyki, Halinę – pracownicę służby zdrowia. Mieli sześcioro wnuków i osiemnaścioro prawnuków[1].

Był związany z Bielskiem Podlaskim, Kolnem, Ostrołęką i Warszawą. Zmarł nagle. Został pochowany na cmentarzu parafialnym w Ostrołęce. W 1996 roku prochy przeniesiono na wniosek syna i wnuka do grobu rodzinnego na Cmentarzu Wawrzyszewskim w Warszawie[1].

Medale i odznaczenia

Upamiętnienie

Na ścianie kaplicy cmentarnej w Ostrołęce wmurowano poświęconą mu tablicę pamiątkową.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 Stanisław Pajka, Słownik biograficzny Kurpiowszczyzny XX wieku, Kadzidło: Niezależne Obywatelskie Stowarzyszenie „Kurpik”, 2008, s. 555–556, ISBN 83-9169349-2-2.
  2. 1 2 3 4 5 Zbigniew Romaniuk, Starostowie powiatu bielskiego w latach 1918–1939, „Bielski Almanach Historyczny”, Podlaskie Czasopisma Regionalne, 2021, s. 57–58 [dostęp 2025-05-01].
  3. 1 2 Michał Kowalczyk, Starosta ostrołęcki Franciszek Kulikowski. „Ojciec i opiekun” ludności wiejskiej [online], e-ostroleka.pl, 4 kwietnia 2022 [dostęp 2025-04-16].
  4. 1 2 Czesław Parzych, 200 LAT CMENTARZA PARAFIALNEGO W OSTROŁĘCE, Ostrołęka: Towarzystwo Przyjaciół Ostrołęki, 2017, s. 191–192, ISBN 967-83-64200-32-8.
  5. 1 2 3 4 Janusz Gołota, Ostrołęka. Miasto i powiat w okresie międzywojennym, Ostrołęka: Ostrołęckie Towarzystwo Naukowe im. Adama Chętnika, 2000, s. 203, 222, 226, 227, 228, 241, 242, 246, 250, 252, 260, ISBN 83-86122-17-X.
  6. ↑ Maria Weronika Kmoch, Najlepsza promocja Kurpiów ever! Boże Ciało w Myszyńcu w 1937 r. [online], 3 czerwca 2021 [dostęp 2025-10-02].
  7. ↑ Kronika Ostrołęcka: W obecności władz państwowych, wojskowych i samorządowych, „Przegląd Ostrołęcki” (47), 22 listopada 1936, s. 4.
  8. ↑ Józef Frenkiel, Podróż inspekcyjna pana wojewody białostockiego gen. Pasławskiego, „Przegląd Łomżyński” (25), 21 czerwca 1936, s. 2.
  9. 1 2 K., Ostrołęka w świetle przeszłości historycznej i w dobie obecnego wyścigu pracy, „Przegląd Ostrołęcki” (45), 15 listopada 1936, s. 4.
  10. 1 2 Kronika Ostrołęcka, „Przegląd Ostrołęcki” (48), 29 listopada 1936, s. 4.
  11. ↑ Zgon starosty, „Polska Zbrojna” (231), 22 sierpnia 1938, s. 4.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.