Georgi Gospodinow

Georgi Gospodinow
Георги Господинов
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

7 stycznia 1968
Jamboł

Narodowość

bułgarska

Alma Mater

Uniwersytet Sofijski im. św. Klemensa z Ochrydy

Dziedzina sztuki

literatura

Ważne dzieła
  • Powieść naturalna (1999)
  • Schron przeciwczasowy (2022)

Georgi Gospodinow (bułg. Георги Господинов, ur. 7 stycznia 1968 w Jambole) – bułgarski poeta, pisarz, krytyk, pracownik Instytutu Literatury Bułgarskiej Akademii Nauk. Jeden z najczęściej tłumaczonych bułgarskich pisarzy po 1989 roku. Laureat wielu nagród, w tym Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus i Nagrody Vilenica. W 2023 roku uhonorowany International Booker Prize za powieść Schron przeciwczasowy[1].

Życiorys

Georgi Gospodinow ukończył filologię bułgarską na Uniwersytecie Sofijskim im. św. Klemensa z Ochrydy w 1993 roku[2]. Doktorat uzyskał z nowej literatury bułgarskiej w Instytucie Literatury Bułgarskiej Akademii Nauk (BAN). Od 1995 roku pracuje jako literaturoznawca w Instytucie Literatury BAN. W latach 1998 do 2000 wykładał na Nowym Uniwersytecie Bułgarskim[2]. Na Uniwersytecie Sofijskim prowadzi kursy kreatywnego pisania.

Był redaktorem w „Литературен вестник”, „Дневник” i w czasopiśmie literackim „Orient Express”[3][4][5].

W maju 2016 roku otrzymał Order Świętych Cyryla i Metodego I Klasy[6].

Twórczość

Debiutował w roku 1992 tomikiem poetyckim Lapidarium, za który otrzymał nagrodę literacką za debiut roku[7][8]. Jego pierwsza powieść – Powieść naturalna – została przetłumaczona na 17 języków i wydana w 25 krajach (wyd. pol. Pogranicze, 2009, tłum. Marta Hożewska-Todorow). Gospodinow jest autorem dwóch dramatów – D.J. (pol. przekł. w tomie Loty i powroty, Panga Pank, 2007) i Apokalipsyt idwa w 6 weczerta (Apokalipsa nadchodzi o 6 wieczorem). W roku 2006 wydał książkę zawierającą wspomnienia Bułgarów z okresu komunizmu (Az żiwiah socializma. 171 liczni istorii) oraz album Inwentarna kniga na socializma (Książka inwentarzowa socjalizmu). Zbiór opowiadań I inne historie (wyd. pol. Pogranicze, 2011, tłum. Magdalena Pytlak) był nominowany do nagrody im. Franka O’Connora. Jedno z opowiadań znalazło się w antologii Best European Fiction 2010. Na początku 2012 roku wydał powieść Fizika na tygata (Fizyka smutku), której pierwszy nakład (7 tys.) wyczerpał się w Bułgarii w ciągu trzech tygodni (wyd. pol. Wydawnictwo Literackie, 2018, tłum. Magdalena Pytlak). W 2019 roku otrzymał za tę powieść Literacką Nagrodę Europy Środkowej Angelus[9]. Została ona nagrodzona także m.in. nagrodą im. Jana Michalskiego[10] (2016) oraz znalazła się w finale Premio Strega Europeo (Rzym, 2014) czy Bruecke Berlin Preis (2014).

W 2013 roku napisał libretto do Space Opera kompozytora Aleksandra Nowaka[11]. Premiera opery miała miejsce w marcu 2014 roku w Teatrze Wielkim w Poznaniu[11].

Wraz z grafikiem Nikołą Toromanowem stworzył tragikomiks Wecznata muha (Wieczna mucha).

W 2016 roku na podstawie opowiadania Ślepa Wajsza Theodore Ushev stworzył krótkometrażowy film animowany (Blind Vaysha). Animacja była nominowana do Oscara (Best Animated Short at the 89th Academy Awards). W 2019 roku premierę miała animowana adaptacja Fizyki smutku autorstwa Usheva.

Wybrane dzieła

Poezja

  • Lapidarium (Лапидариум), 1992
  • Българска христоматия, 1995
  • Черешата на един народ, 1996
  • Писма до Гаустин, 2003
  • Балади и разпади, 2007
  • Там, където не сме, 2016

Proza

  • Powieść naturalna (Естествен роман), 1999
  • I inne historie (И други истории), 2001
  • О, Хенри: 3 коледни истории с илюстрации, 2007
  • Вечната муха, 2010
  • Fizyka smutku (Физика на тъгата), 2011
  • Невидимите кризи, 2012
  • I wszystko stało się księżycem (И всичко стана луна), 2013
  • Всичките наши тела, 2018
  • Schron przeciwczasowy (Времеубежище), 2020
  • Ogrodnik i śmierć (Градинарят и смъртта), 2024

Inne przekłady na język polski

Dramat D.J. ukazał się w antologii Loty i powroty. Pięć współczesnych sztuk bułgarskich wydawnictwa Panga Pank w 2007 roku[12].

Opowiadanie Człowiek o wielu imionach ukazało się w książce Człowiek o wielu imionach. Antologia prozy bułgarskiej przełomu XX i XXI wieku wydawnictwa Varsovia-Serdica w 2007 roku[13].

Opowiadania Herbatka wiśniowa, Made in the 80s, Stary człowiek i morze ukazały się w antologii Podróż z nieznajomą. 33 współczesne opowiadania bułgarskie, opublikowanej w 2012 roku przez Omnibus Press[14].

Dom Literatury w Łodzi wydał w 2021 roku zbiór wierszy Gospodinowa, zaczerpniętych z różnych tomików pt. Koniec minotaurów[15].

Przypisy

  1. ↑ Wydawnictwo Literackie [online], www.wydawnictwoliterackie.pl [dostęp 2023-12-04] (pol.).
  2. 1 2 Georgi Gospodinow. Wayback Machine. [dostęp 2019-06-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-01-31)]. (bułg.).
  3. ↑ Tag Archives: Георги Господинов. Литературен Вестник. [dostęp 2019-06-29]. (bułg.).
  4. ↑ Георги Господинов. Дневник. [dostęp 2019-06-29]. (bułg.).
  5. ↑ Георгий Господинов. LliveLib. [dostęp 2019-06-29]. (ros.).
  6. ↑ Държавен вестник, брой 41 от 31.V. Ciela.net. [dostęp 2019-06-29]. (bułg.).
  7. ↑ ЛАУРЕАТИ. Wayback Machine. [dostęp 2019-06-29]. (bułg.).
  8. ↑ Magdalena Pytlak: Niewidzialne kryzysy. Tygodnik Powszechny. [dostęp 2019-06-29].
  9. ↑ Literacka nagroda Angelus dla Gieorgija Gospodinowa [online], instytutksiazki.pl, 19 października 2019 [dostęp 2021-06-20] (pol.).
  10. ↑ 2016 [online], Fondation Jan Michalski [dostęp 2023-03-16] (ang.).
  11. 1 2 Space Opera [online], Teatr Wielki w Poznaniu [dostęp 2024-09-03].
  12. ↑ Margreta Grigorova, Andrzej Nowosad, Recepcja twórczości Georgiego Gospodinowa w Polsce (2003—2020), „Przekłady Literatur Słowiańskich”, 12, 2022, s. 1-21, ISSN 2353-9763 [dostęp 2025-10-07] (pol.).
  13. ↑ Człowiek o wielu imionach. Antologia prozy bułgarskiej przełomu XX i XXI wieku. | Emil Andreev, Emilia Dvoryanova, Dejan Enev, Zdravka Evtimova, Valentin Georgiev, Georgi Gospodinow, Rajna Markova, Alek Popov, Sava Vassilev [online], Lubimyczytać.pl [dostęp 2025-07-10].
  14. ↑ Podróż z nieznajomą. 33 współczesne opowiadania bułgarskie | Emil Andreev, Dejan Enev, Georgi Gospodinow, Alek Popov, praca zbiorowa [online], Lubimyczytać.pl [dostęp 2025-07-10].
  15. ↑ Koniec Minotaurów | Georgi Gospodinow [online], Lubimyczytać.pl [dostęp 2025-07-10].

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.