Geostachys

*Geostachys*
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	imbirowce
Rodzina	imbirowate
Rodzaj	Geostachys
	Nazwa systematyczna
	Geostachys (Baker) Ridl.; J. Straits Branch Roy. Asiat. Soc. 32: 157 (1899)
Synonimy
	Carenophila Ridl.
	Carenophila Ridl.

Geostachys (Baker) Ridl. – rodzaj bylin z rodziny imbirowatych (Zingiberaceae). Obejmuje 26 gatunków występujących w Malezji, Tajlandii, Kambodży, Wietnamie oraz na Borneo i Sumatrze^[3].

Morfologia

Pędy: Kłącze dość grube, często wyniesione na lub ponad poziom gruntu przez grube lub siatkowate korzenie podporowe. Pędy ulistnione zwykle bardzo gęste, często wyrastające w kępach, osiągające wysokość od 50 cm do 4 m^[4].

Liście: Wąskie lub szerokie, nagie lub owłosione, języczek liściowy dość duży, szeroki i całobrzegi^[4].

Kwiaty: Zebrane od 1 do 5 w krótkie dwurzędki wyrastające w kątach kwiatostanu złożonego, którego główna oś ma długość 2,5–31 cm, jest wzniesiona lub wygięta w dół. Szypuła wyrasta z nasady ulistnionych pędów lub z kłącza, wzniesiona, często wygięta ku wierzchołkowi, całkowicie okryta pochwami, przy czym te u nasady pochwy są drobne, a te wyżej położone są tak długie jak szypuła. Podsadki są rozdęto-rurkowate, otwarte tylko w pobliżu wierzchołka, często z drobnym, owłosionym ząbkiem. Każda podsadka całkowicie obejmuje pierwszy kwiat oraz kolejne podsadki. Szypułka kwiatowa krótka. Listki zewnętrznego okółka okwiatu są tak długie, jak okrywająca je podsadka, około 1,2–2,2 cm. Listki wewnętrznego okółka zrośnięte na długości krótszej niż listki zewnętrznego okółka. Łatki podługowate, tak długie jak rurka, przy czym łatki grzbietowe (górne) są szersze od bocznych. Wierzchołek łatki jest wklęsły. Warżka żółta lub biała, zwykle z różowawymi lub czerwonawymi pasmami lub plamkami, około 1,5 razy dłuższa od łatek okwiatu, trójklapowana, łatki boczne zwykle wzniesione, trójkątne, mniejsze od szerszej, bardziej zaokrąglonej i odgiętej łatki środkowej. Prątniczek zwykle nie występuje, ale niekiedy jest obecny w postaci drobnych łatek u nasady warżki. Pręcik z szeroką nitką i główką o niemal tej samej długości. Łącznik pylnika czasami tworzy prosty lub trójłatkowy grzebień. Znamię słupka drobne, kubeczkowate, z orzęsionym otworem, zwykle wynoszące się ponad pylniki^[4].

Owoce: Brązowoczarne, brązowoczerwone, ciemnoczerwone, czerwone, brązowoczarne, pomarańczowe, jasnozielone, ciemnobrązowe lub ciemnopurpurowe, miękkie, elipsoidalne lub jajowate, o długości 1–2,5 cm i szerokości 0,6–1,5 cm. Nasiona liczne, nierówne i kanciaste^[4].

Systematyka

Pozycja i podział według APWeb (aktualizowany system APG IV z 2016)

Rodzaj należący do podrodziny Alpinioideae w rodzinie imbirowatych (Zingiberaceae)^[2]. Historycznie ujmowany jako podrodzaj w ramach rodzaju Alpinia^[4].

Wykaz gatunków^[3]

Geostachys angustifolia K.Larsen
Geostachys annamensis Ridl.
Geostachys aristata Škorničk., Q.B.Nguyen & H.Ð.Trần
Geostachys belumensis C.K.Lim & K.H.Lau
Geostachys chayanii Mayoe
Geostachys decurvata (Baker) Ridl.
Geostachys densiflora Ridl.
Geostachys elegans Ridl.
Geostachys erectifrons K.H.Lau, C.K.Lim & Mat-Salleh
Geostachys holttumii K.Larsen
Geostachys kerrii K.Larsen
Geostachys leucantha B.C.Stone
Geostachys maliauensis C.K.Lim & K.H.Lau
Geostachys megaphylla Holttum
Geostachys montana (Ridl.) Holttum
Geostachys penangensis Ridl.
Geostachys pierreana Gagnep.
Geostachys primulina Ridl.
Geostachys rupestris Ridl.
Geostachys secunda (Baker) Ridl.
Geostachys sericea (Ridl.) Holttum
Geostachys smitinandii K.Larsen
Geostachys sumatrana Valeton
Geostachys tahanensis Holttum
Geostachys taipingensis Holttum
Geostachys tratensis Picheans. & Mayoe

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2013-08-30] (ang.).
1 2 3 4 Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2026-08-18]. (ang.).
1 2 3 4 5 Kah Hoo Lau, Chong Keat Lim. Revision of the Genus Geostachys (Zingiberaceae) in Peninsular Malaysia. „Folia malaysiana”. 13 (1), s. 7–42, 2012.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2013-08-30] (ang.).

[kew-3] 1 2 3 4 Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2026-08-18]. (ang.).

[rev-4] 1 2 3 4 5 Kah Hoo Lau, Chong Keat Lim. Revision of the Genus Geostachys (Zingiberaceae) in Peninsular Malaysia. „Folia malaysiana”. 13 (1), s. 7–42, 2012.

[1]

[2]

[3]

[4]