Gimnazjon

Gimnazjon (gr. γυμνάσιον gymnásion od γυμνός gymnós – nagi, gdyż ćwiczono nago) – w starożytnej Grecji zespół częściowo krytych budowli przeznaczonych do ćwiczeń fizycznych.

Jego centralną część stanowił kompleks bieżni, boisk i portyków. Do gimnazjonu, nazywanego też (od jednej z głównych jego części) palestrą należał też stadion. Plan gimnazjonu zrekonstruowano na podstawie wykopalisk prowadzonych w Delfach, na Delos, Epidauros, Aleksandrii i Olimpii[1].

Znajdowały się tam:

  • szatnia (apodyterion),
  • sale do nacierania ciał oliwą (elaiothesion),
  • sale do nacierania ciał piaskiem – do masażu (konisterion),
  • salki z workami piasku do ćwiczeń w zadawaniu ciosów,
  • eksedry, nisze z ławkami – sale wykładowe, rekreacyjne, do rozmów i dyskusji,
  • sala ćwiczeń dla młodzieży (ephebeidon),
  • boiska do gry w piłkę (sphairisterion),
  • bieżnie (dromos),
  • miejsce do ćwiczeń w zapasach (palestra),
  • łazienki (balaneion) i łaźnie (pyriaterion).

Gimnazjony były integralną częścią greckich miast. Początkowo budowano je z drewna, a od IV wieku p.n.e. zaczęto stawiać gimnazjony z kamienia. W gimnazjonach ateńskich również nauczano i stąd późniejsze szkoły nazywano gimnazjum. W Sparcie służyły one tylko rozwijaniu ciała, ale za to inaczej niż w Atenach do walk zapaśniczych dopuszczano kobiety[2].

Ćwiczenie ciała i mowy

Głównym celem gimnazjonu było kształtowanie własnego ciała przez młodych mężczyzn w środkowej i późnej fazie dojrzewania oraz celebrowanie nagości. W czasach Tukidydesa nagość uważano zarazem za dar natury, jak i pozwalało odróżnić cywilizowanego człowieka od barbarzyńców osłaniających genitalia w czasie zawodów[3]. Szczególnie ważnym był moment, gdy wykształcały się wtórne cechy płciowe. Dla Greków był to moment krytyczny, w którym młodzieńcy powinni przeznaczać czas na kształtowanie mięśni i dbać o odpowiednią ciepłotę ciała, np. poprzez tarcie w trakcie zapasów. Także w gimnazjonach młodzieńcy zapoznawali się ze starszymi mężczyznami, z którymi w innych miejscach wchodzili w kontakty seksualne. Stosunki płciowe odbywały się bez penetracji, często był to stosunek międzyudowy w pozycji stojącej. W samym gimnazjonie natomiast młodzi mężczyźni uczyli się godności w pożądaniu, a poza tym także uczyli się rywalizacji w przemawianiu i argumentowaniu (w przypadku gimnazjonów ateńskich). Zamiast uczenia się na pamięć, wykorzystywano współzawodnictwo w prowadzeniu debat[4].

Przypisy

  1. ↑ Mała encyklopedia kultury antycznej A–Z. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990, s. 297.
  2. ↑ Sennett 2015 ↓, s. 50.
  3. ↑ Sennett 2015 ↓, s. 33, 48-50.
  4. ↑ Sennett 2015 ↓, s. 50-53.

Bibliografia

  • Witold Szolginia: Architektura. Warszawa: Sigma NOT, 1992, s. 54. ISBN 83-85001-89-1.
  • Richard Sennett: Ciało i kamień. Człowiek i miasto w cywilizacji Zachodu. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia, 2015. ISBN 978-83-62858-78-1.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.