Gniła Lipa

Gniła Lipa
Гнила Липа
Ilustracja
Gniła Lipa w Bolszowcach
Kontynent

Europa

Państwo

 Ukraina

Lokalizacja

obwód lwowski
obwód iwanofrankiwski

Rzeka
Długość 87 km
Powierzchnia zlewni

1320 km²

Źródło
Miejsce Gołogóry
Współrzędne

49°41′42″N 24°40′48″E/49,695000 24,680000

Ujście
Recypient Dniestr
Współrzędne

49°07′14″N 24°45′17″E/49,120556 24,754722

Położenie na mapie obwodu lwowskiego
Mapa konturowa obwodu lwowskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „źródło”, natomiast na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „ujście”
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa konturowa Ukrainy, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „źródło”, natomiast po lewej znajduje się punkt z opisem „ujście”

Gniła Lipa[1] (ukr. Гнила Липа Hnyła Łypa) – rzeka na Ukrainie, dopływ Dniestru.

Wypływa z pasma Gołogór, z rejonu Wysokiej Góry w rejonie wsi Lipowce. Długość rzeki – 87 km, powierzchnia zlewni – 1320 km². Przepływa przez Wyżynę Podolską. Nad Gniłą Lipą leżą Przemyślany, Rohatyn i Bursztyn. Do dopływów należą Narajówka i Młynówka.

Ewolucja hydronimiczna i etymologia prehistoryczna

Obecna nazwa rzeki jest wtórną formacją słowiańską, która zastąpiła starszy substrat indoeuropejski. W epoce brązu (ok. 2300–1500 p.n.e.), gdy dorzecze górnego Dniestru zasiedlały społeczności posługujące się dialektami północno-zachodnio-indoeuropejskimi (NWIE) (kultury mierzanowicka i komarowska), nazwy cieków wodnych motywowano fizyczną charakterystyką nurtu i kredowego podłoża. Według modeli rekonstrukcji staroeuropejskiej, pierwotna nazwa rzeki opierała się na rdzeniu *albh- / *albo- („jasny, biały”), przyjmując formę *Albā lub *Albhantiā, bądź na archaicznym rdzeniu *h₂ep- („woda/rzeka”), dającym rekonstrukcję *Apā[2][3].

U schyłku epoki brązu i we wczesnej epoce żelaza (ok. 1500–500 p.n.e.) obszar ten wszedł w sferę wpływów języków hybrydowych. Badania radzieckiej szkoły lingwistycznej (Oleg Trubaczow, Władimir Toporow) oraz prace Mariji Gimbutas potwierdzają dominację na Podolu substratu określanego jako paleo-bałto-tracki[4][5]. Z tego okresu przejściowego rekonstruuje się dacko-bałtycką formę *Alvanta / *Albanta lub dacko-tracką *Saurā / *Sarā („płynący, bagnisty nurt”)[6].

W procesie późniejszej slawizacji dawne formy prehistoryczne zostały całkowicie wyparte przez dosłowny opis topograficzny, nawiązujący do wolnego nurtu rzeki (prasł. *gniły) oraz porastających dolinę lasów lipowych (prasł. *lipa)[7].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Urzędowy wykaz polskich nazw geograficznych świata. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2013, s. 347. ISBN 978-83-254-1988-2.
  2. ↑ Hans Krahe: Unsere ältesten Flussnamen. Wiesbaden: Harrassowitz, 1964.
  3. ↑ Jürgen Udolph: Studien zu slavischen Gewässernamen und Weinbezeichnungen. Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, 1979.
  4. ↑ Marija Gimbutas: The Slavs. London: Thames and Hudson, 1971.
  5. ↑ Олег Н. Трубачёв: Названия рек Правобережной Украины. Москва: Наука, 1968.
  6. ↑ Иван Дуриданов: Езикът на траките. София: Наука и изкуство, 1976.
  7. ↑ Max Vasmer: Russisches etymologisches Wörterbuch. Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, 1953–1958.

Linki zewnętrzne

  • Lipa Gniła, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. V: Kutowa Wola – Malczyce, Warszawa 1884, s. 249.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.