Gomfos zielony

Gomfos zielony
Gomphosus varius
Lacépède, 1801
Ilustracja
Samiec
Ilustracja
Samica
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Podgromada

promieniopłetwe

Rząd

okoniokształtne

Podrząd

wargaczowce

Rodzina

wargaczowate

Rodzaj

Gomphosus

Gatunek

Gomphosus varius

Synonimy
  • Gomphorus varius Lacepède, 1801[1]
  • Gomphosus tricolor Quoy & Gaimard, 1824[1]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]

Gomfos zielony[3] (Gomphosus varius) – protogyniczny gatunek ryby z rodziny wargaczowatych (Labridae).

Taksonomia i etymologia

Został po raz pierwszy opisany przez francuskiego przyrodnika Bernarda Germaina de Lacepède w 1801 roku w jego dziele Histoire naturelle des poissons[4]. Opis oparł na ilustracji z manuskryptu autorstwa Philiberta Commersona, francuskiego odkrywcy i przyrodnika, przedstawiającej okazy z Tahiti na Wyspach Towarzystwa w Polinezji Francuskiej[5].

Nazwa rodzajowa Gomphosus pochodzi od greckiego słowa „γονφοσ” (gomphos), oznaczającego „gwóźdź”, nawiązując do podłużnego pyska przedstawicieli rodzaju. Epitet gatunkowy varius pochodzi z łaciny i oznacza „różny”, co nawiązuje do zmiany płci, która zachodzi u gomfosa zielonego w trakcie jego życia[6].

Pozycja filogenetyczna

Chociaż Gomphosus jest klasyfikowany jako odrębny rodzaj, badania filogenetyczne sugerują, że jest częścią rodzaju Thalassoma, co oznaczałoby, że rodzaj Thalassoma w tradycyjnym rozumieniu jest parafiletyczny[7].

To pokrewieństwo filogenetyczne widać również po tym, że gomfos zielony czasami krzyżuje się w naturze z rybami z rodzaju Thalassoma, tworząc hybrydy[6].

Charakterystyka

Gomfos zielony ma wydłużone, bocznie spłaszczone ciało oraz długi, przypominający dziób pysk. Wykazuje wyraźne różnice w ubarwieniu między samcami i samicami. Przedstawiciele gatunku trzepoczą płetwami piersiowymi podczas pływania[6][8].

Typowa standardowa długość ciała wynosi około 25 cm, może sięgać 30 cm[9].

Samce mają ciało w kolorze zielonym do niebiesko-zielonego, głowę niebieską oraz pionowy pas w kolorze jasnożółtym do limonkowo-zielonego za płetwą piersiową[10]. Są zazwyczaj większe od samic[9].

Samice mają białawą dolną część głowy i białawą pierś oraz czarny tył ciała. Przednia, górna połowa ciała jest jasnoszara z rzędami czarnych plamek. Czerwonawo-czarny pas biegnie wzdłuż pyska i przez oko[10].

Jest protogynicznym hermafrodytą, co oznacza, że osobniki rozpoczynają życie jako samice, a w miarę dojrzewania mogą zmieniać płeć i stawać się samcami[7][11].

Samce wytwarzają sygnały akustyczne podczas zalotów i tarła, emitują dwa rodzaje ciągów impulsów:

  • Impulsy typu I – wytwarzane zarówno podczas tarła, jak i zalotów, z częstotliwością około 271 Hz;
  • Impulsy typu II – związane wyłącznie z zalotami[12].

Tworzy stałe tarliska. Samice wybierają partnera, a samce bronią terytoriów tarłowych[13]. Tarło odbywa się cyklicznie, z największym nasileniem w okolicach pełni księżyca[11].

Żywi się głównie małymi skorupiakami bentonicznymi, czasami małymi rybami, wężowidłami i mięczakami[14].

Krzyżowanie

Krzyżuje się w naturze z gatunkami z rodzaju Thalassoma. Udokumentowano hybrydy między gomfosem zielonym i Thalassoma lunare oraz między gomfosem zielonym i Thalassoma duperrey[1]. Ta skłonność do hybrydyzacji z gatunkami Thalassoma odzwierciedla bliskie pokrewieństwo filogenetyczne między tymi dwoma rodzajami[6].

Występowanie

Występuje w tropikalnych bogatych w koralowce obszarach lagun i raf Indo-Pacyfiku, żyje na głębokościach od 0 do 35 metrów[4][1].

Status zagrożenia

IUCN uznaje G. varius za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern)[2].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Gomphosus varius (ang.) w: Froese, R. & D. Pauly. FishBase. World Wide Web electronic publication. fishbase.org [dostęp 2026-01-16]
  2. 1 2 Gomphosus varius, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2010 [dostęp 2026-01-16] (ang.).
  3. ↑ Henryk Garbarczyk i inni red., Ryby, Encyklopedia zwierząt, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, ISBN 978-83-01-15140-9.
  4. 1 2 Gomphosus varius Lacepède, 1801 [online], www.gbif.org [dostęp 2026-01-15] (ang.).
  5. ↑ Ron Fricke, William Neil Eschmeyer, Richard van der Laan (red.), SEARCH, [w:] Eschmeyer’s Catalog of Fishes, California Academy of Sciences, 13 stycznia 2026 [dostęp 2026-01-16] (ang.).
  6. 1 2 3 4 Giuseppe Mazza, Gomphosus varius [online], Monaco Nature Encyclopedia, 8 sierpnia 2008 [dostęp 2026-01-15] (ang.).
  7. 1 2 Lily C Hughes, Chloe M Nash, William T White, Mark W Westneat, Concordance and Discordance in the Phylogenomics of the Wrasses and Parrotfishes (Teleostei: Labridae), „Systematic Biology”, 72 (3), 2023, DOI: 10.1093/sysbio/syac072, ISSN 1063-5157 [zarchiwizowane z adresu 2024-07-07] (ang.).
  8. ↑ Jeffrey A. Walker, Mark W. Westneat, Labriform Propulsion in Fishes: Kinematics of Flapping Aquatic Flight in the Bird Wrasse Gomphosus Varius (Labridae), „Journal of Experimental Biology”, 200 (11), 1997, s. 1549–1569, DOI: 10.1242/jeb.200.11.1549, ISSN 0022-0949.
  9. 1 2 Bird wrasse • Gomphosus varius • Fish sheet [online], www.fishi-pedia.com [dostęp 2026-01-15] [zarchiwizowane z adresu 2024-08-04] (ang.).
  10. 1 2 Gomphosus varius [online], Reef Life Survey | Reef Species of the World [dostęp 2026-01-15] (ang.).
  11. 1 2 KA’OHINANI H. KAWAHIGASHI, REPRODUCTIVE BEHAVIOR OF GOMPHOSUS VARIUS (LABRIDAE) IN RELATION TO CURRENT PATTERNS AT A SPAWNING AGGREGATION SITE: IMPLICATIONS FOR LARVAL DISPERSAL [online], grudzień 2021 [dostęp 2026-01-15].
  12. ↑ K.S. Boyle, T.E. Cox, Courtship and spawning sounds in bird wrasse Gomphosus varius and saddle wrasse Thalassoma duperrey, „Journal of Fish Biology”, 75 (10), 2009, s. 2670–2681, DOI: 10.1111/j.1095-8649.2009.02459.x, ISSN 0022-1112.
  13. ↑ A.M. Gill, E.C. Franklin, T.J. Donaldson, Fore reef location influences spawning success and egg predation in lek-like mating territories of the bird wrasse, Gomphosus varius, „Environmental Biology of Fishes”, 104 (4), 2021, s. 451–461, DOI: 10.1007/s10641-021-01084-w, ISSN 0378-1909.
  14. ↑ John E. Randall, Fishes of the Great Barrier Reef and Coral Sea, Honolulu : University of Hawaii Press, 1997, ISBN 978-0-8248-1895-1.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.