Grochów Centrum

Grochów Centrum
Ilustracja
Widok z lotu ptaka od zachodu na Osiedle Kobielska, będące częścią zespołu osiedli (2025)
Państwo

 Polska

Województwo

 mazowieckie

Miasto

Warszawa

Dzielnica

Praga-Południe

Data budowy

1980–1986

Architekt

Jerzy Kumelowski

Położenie na mapie Warszawy
Mapa konturowa Warszawy, w centrum znajduje się punkt z opisem „Grochów Centrum”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Grochów Centrum”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Grochów Centrum”
Ziemia52°14′45″N 21°05′15″E/52,245833 21,087500

Grochów Centrum – zespół trzech osiedli mieszkaniowych: Osiedle Igańska, Osiedle Kobielska i Osiedle Majdańska w dzielnicy Praga-Południe w Warszawie[1][2].

Położenie i charakterystyka

Plan budynków zespołu osiedli na tle otoczenia

Zespół osiedli znajduje się w stołecznej dzielnicy Praga-Południe, na obszarze Miejskiego Systemu Informacji Grochów[3][4]. Składa się z trzech niesąsiadujących ze sobą osiedli położonych w okolicy Ronda Wiatraczna: Osiedla Kobielska, Osiedla Majdańska i Osiedla Igańska[1]. Pod ich budowę przeznaczono działki o łącznej powierzchni 27 hektarów[5]. Elementem zabudowy miał też być ośrodek usługowy-handlowy o roboczej nazwie „Ośrodek Dzielnicowy”, który miał stanąć w sąsiedztwie „Uniwersamu” (z tej inwestycji jednak ostatecznie zrezygnowano)[5][6]. Zespół mieszkaniowy został zaplanowany na 9 tysięcy mieszkańców[2]. Powstały łącznie 2472 mieszkania[7][6].

Decyzja o przedsięwzięciu zmierzającym do realizacji Grochowa Centrum została podjęta w 1973 roku przez Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy[5]. Osiedla wybudowane zostały w latach 1980–1986[1]. Głównym autorem projektu architektonicznego był Jerzy Kumelowski z Miastoprojektu Warszawa, Oddział Wschód[1][5]. Każde osiedle składa się z dwóch rzędów połączonych bloków mieszkalnych ustawionych na planie łuku, których wysokość zwiększa się kaskadowo[1] – ich plan tworzy kształt „rozerwanych pierścieni”[5]. Budynki tworzą w ten sposób swoiste „gniazda” lub „amfiteatry”[1]. W zamyśle miały naśladować w ten sposób łańcuchy górskie[1].

Budynków mieszkalnych jest łącznie 22[7][5]. Mają kształt prostopadłościanów[5]. Liczba kondygnacji to od 11 do 20[2][5]. W parterach budynków mieszczą się lokale handlowe i usługowe[5]. Wszystkie mieszkania mają loggie[5]. Ze względu na wielkość bloków, aby nie zakłócać komunikacji, zaplanowano prześwity[8]. Połączone są łącznikami, w których sąsiadują ze sobą pokoje przynależne do mieszkań obu budynków[5]. Do wzniesienia obiektów wykorzystano technologię „Ż” (cegły żerańskiej) oraz mieszaną – ściany działowe wykonano z gazobetonu[5][8]. W przypadku budynków najwyższych (dwudziestokondygnacyjnych) do wznoszenia czterech pierwszych kondygnacji użyto technologii wylewnej a pozostałych – prefabrykaty systemu żerańskiego[9].

Mieszkania mają zróżnicowaną wielkość, od kawalerek (M-2) do M-6[8][10]. Największe zostały umiejscowione nad prześwitami[8]. Budowano je zgodnie z nowymi normatywami, które typowi M-3 dawały ok. 54 m²[5]. Mieszkania w typie M-4 i więcej mają oddzielne WC, a mieszkania M-5 miały wewnętrzne drzwi dwuskrzydłowe, które umożliwiały lokatorom wizualne powiększanie przestrzeni mieszkalnej[5]. Na podłodze kładziono lastryko[5].

Osiedla zbudowała Robotnicza Spółdzielnia Mieszkaniowa „Osiedle Młodych”[6]. Inwestorem zastępczym była Dyrekcja Rozbudowy Miasta Warszawa Wschód[6]. Za realizację samych budów odpowiedzialny był Kombinat Budownictwa Miejskiego „Wschód” przy współpracy Zjednoczenia Budownictwa Przemysłowego „Północ” z Gdańska i Zjednoczenia Budownictwa Przemysłowego „Wschód” z Lublina[9].

Odbiór

Bożena Miszczak na łamach tygodnika „Stolica” (1980) uznała, że architektura bloków „nie jest super oryginalna”[5].

Lech Chmielewski, autor Przewodnika warszawskiego... (1987) ocenił, że osiedla składają się z „potężnych” bloków w hałaśliwym otoczeniu, ale za to znajdują się w miejscu dobrze skomunikowanym i posiadają wygodny dostęp do punktów handlowych i usługowych[2].

Według autorów publikacji GRO. Ilustrowany atlas architektury Grochowa (2023) zespół osiedli „drastycznie zmienił skalę Grochowa”, a jego urbanistykę określili jako „totalnie abstrakcyjną”[1]. Pomimo nazw nawiązujących do nazw ulic mają być one zupełnie oderwane od układu przestrzennego, w których ulice stanowią istotny element[1].

Z kolei Jerzy S. Majewski na łamach Kroniki Warszawy (1996) nazwał bloki składające się na Grochów Centrum „bezładnie porozrzucanymi monstrami” i stwierdził, iż osiedla kompletnie i nieodwracalnie zdezorganizowały i zniszczyły przestrzeń[11]. Jego zdaniem to największa porażka architektoniczna Jerzego Kumelowskiego[11].

Osiedla

Osiedle Majdańska

Osiedle Majdańska wzniesiono w latach 1980–1982[7]. Powierzchnia działek, na których powstało, to 7,47 hektara[6]. Znajduje się pomiędzy ulicami: Grenadierów, Majdańską i Stocką[3]. W jego skład wchodzi siedem budynków o adresach: ul. Majdańska 1, 3, 5, 7, 9, 11 i 13[7]. Średnia wielkość mieszkań wynosi 57 m²[6], a liczba lokali mieszkalnych – 768[7]. Majdańska oddawana była do użytku bez wykończonej elewacji[10].

Znanymi mieszkańcami osiedla byli mieszkający przy ul. Majdańskiej 13 dziennikarz Roman Dobrzyński oraz przy Majdańskiej 5 – piosenkarz Mieczysław Fogg[12]. Temu ostatniemu poświęcono odsłoniętą we wrześniu 2020 roku tablicę pamiątkową[12]. Na osiedlu swój sklep miała Centralna Składnica Harcerska[6].

Od 1999 roku osiedlem zarządza Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa „Grenadierów”[7].

Osiedle Igańska

Osiedle Igańska wybudowano w latach 1980–1982[7]. Wcześniej nosiło nazwę Grochowska[2][6]. Powierzchnia działek, na których powstało, to 5,6 hektara[6]. Zlokalizowane jest w rejonie ulic: Krypskiej, Igańskiej, Majdańskiej, Ostrołęckiej, Korytnickiej i Dobrzynieckiej[3]. Składa się ośmiu budynków o adresach: ul. Igańska 20, 22, 24, 26, 28, 30, 32 oraz 34[7]. Średnia wielkość mieszkań wynosi 56,8 m²[6]. Liczba lokali mieszkalnych to 928, z czego najwięcej lokali w typie M-4 (348 szt.)[6].

Od 1999 roku osiedlem zarządza Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa „Grenadierów”[7].

Osiedle Kobielska

Osiedle Kobielska wzniesiono najpóźniej z całego zespołu – w latach 1983–1986[7]. Powierzchnia gruntu wynosi 4,8 hektara[6]. Znajduje się pomiędzy ulicami Grochowską i Kobielską, w sąsiedztwie Ronda Wiatraczna[3]. Składa się siedmiu budynków o adresach: ul. Kobielska 11, 13, 15, 17 i 19 oraz ul. Grochowska 200 i 202[7]. Liczba lokali mieszkalnych to 776, z czego najwięcej lokali w typie M-4 (291 szt.)[6]. W parterze jednego z budynków zaplanowano przedszkole[6].

Od 1999 roku osiedlem zarządza Warszawska Spółdzielnia Mieszkaniowo „Grochów”[7].

Inne

Od 2010 roku istnieje jednostka pomocnicza niższego rzędu w dzielnicy Praga-Południe o nazwie Grochów-Centrum, jednak jej zasięg nie pokrywa się zespołem osiedli Grochów Centrum – obejmuje obszar na północ od Ronda Wiatraczna i w jej skład wchodzi jedynie Osiedle Kobielska[13].

Galeria

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Magdalena Piwowar, Cezary Polak, Anna Wrońska, GRO. Ilustrowany atlas architektury Grochowa, Warszawa: Fundacja Centrum Architektury, 2023, s. 61, ISBN 978-83-964831-1-9.
  2. 1 2 3 4 5 Lech Chmielewski: Przewodnik warszawski. Gawęda o nowej Warszawie. Warszawa: Agencja Omnipress i Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnicze „Rzeczpospolita”, 1987, s. 156–159, aneks. ISBN 83-85028-56-0.
  3. 1 2 3 4 Główny Urząd Geodezji i Kartografii: Geoportal krajowy. geoportal.gov.pl. [dostęp 2026-03-11].
  4. ↑ Rada Gminy Warszawa-Centrum, Uchwała Nr 389/XXXVI/96 Rady Gminy Warszawa-Centrum z dnia 19 września 1996 r. [online] [zarchiwizowane z adresu 2023-04-22].
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Bożena Miszczak, Centrum Grochowa, „Stolica” (9 (1680)), Warszawa, 2 marca 1980, s. 2, ISSN 0039-1689.
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Krystyna Krzyżakowa, W zespole mieszkaniowym „Grochów Centrum”, „Stolica” (38 (1904)), Warszawa, 16 września 1984, s. 4–5, ISSN 0039-1689.
  7. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Osiedle Grochów Centrum [online], twoja-praga.pl [dostęp 2026-03-12] [zarchiwizowane z adresu 2025-01-18].
  8. 1 2 3 4 Spod Wiechy, „Stolica” (17 (1636)), Warszawa, 29 kwietnia 1979, s. 10, ISSN 0039-1689.
  9. 1 2 Krystyna Krzyżakowa, Na prawym brzegu Wisły, „Stolica” (39 (1554)), Warszawa, 29 września 1977, s. 3, ISSN 0039-1689.
  10. 1 2 Spod Wiechy, „Stolica” (4 (1675)), Warszawa, 27 stycznia 1980, s. 10, ISSN 0039-1689.
  11. 1 2 Jerzy S. Majewski, Powojenna architektura Pragi, „Kronika Warszawa” (1-4 (103-106) 1998), Warszawa: Archiwum Państwowe m.st. Warszawt. Wydawnictwo DiG, 1998, s. 66, ISSN 0137-3099.
  12. 1 2 Osiedle Majdańska [online], twoja-praga.pl [dostęp 2026-03-13].
  13. ↑ Uchwała Nr 328/LI/2010 Rady Dzielnicy Praga Południe m. st. Warszawy z dnia 19 kwietnia 2010 r. w sprawie nadania statutów oraz ustalenia zasad i trybu przeprowadzenia wyborów do organów jednostek pomocniczych niższego rzędu istniejących na terenie Dzielnicy Praga Południe m. st. Warszawy [online], 19 kwietnia 2010 [dostęp 2026-03-16].
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.