Grzechotniczek pospolity
| Sistrurus catenatus[1] | |||
| (Rafinesque, 1818) | |||
 | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Podgromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Infrarząd | |||
| Nadrodzina |
Elapoidea | ||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
grzechotniczek pospolity | ||
| Synonimy | |||
|
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |||
 | |||
Grzechotniczek pospolity[4], massasauga[5] (Sistrurus catenatus) – gatunek jadowitego węża z podrodziny grzechotników (Crotalinae) w rodzinie żmijowatych (Viperidae).
„Massasauga” w języku odżibwe, używanym przez rdzennych mieszkańców południowo-wschodniej Kanady (prowincje Ontario i Manitoba) i północno-wschodnich Stanów Zjednoczonych (od Michigan do Montany), oznacza wielkie ujście rzeki i była prawdopodobnie używana do określania rozległych łąk zajmujących delty rzek na terenach zamieszkiwanych przez Odżibwejów[6]. Nazwa ta, wskazująca na typowy biotop tytułowego gatunku, jest obecnie powszechnie używana do oznaczania go w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych w formach: massasauga, massasauga rattlesnake, massasauga rattler (powszechnie w Ontario), black massasauga, prairie massasauga, swamp massasauga.
Przez wiele lat za podgatunki grzechotniczka pospolitego uznawano Sistrurus catenatus tergeminus i Sistrurus catenatus edwardsii, ale w 2011 roku Kubatko, Gibbs i Bloomquist wykazali, że populacje S. t. tergeminus i S. t. edwardsii są genetycznie nierozróżnialne i tworzą klad odrębny od S. catenatus[2][7][8]. Choć autorzy ci nie nadali temu kladowi nazwy, to priorytet ma nazwa Sistrurus tergeminus, gdyż jest starsza od edwardsii[2][7].
Występuje na terenie południowo-wschodniej Kanady (na południu prowincji Ontario) oraz północnych, północno-wschodnich i środkowych USA (stany Illinois, Indiana, Iowa, Michigan, Minnesota, Missouri, Nowy Jork, Ohio, Pensylwania, Wisconsin)[7]. Zamieszkuje wilgotne łąki, mokradła oraz rozlewiska, do ok. 1500 m n.p.m.
Żywi się drobnymi kręgowcami. W diecie dorosłych osobników przeważają drobne gryzonie, natomiast w diecie osobników młodych – jaszczurki i mniejsze węże. Wszystkie spożywają też płazy, zwłaszcza żaby.
Przypisy
- ↑ Sistrurus catenatus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 P. Uetz & J. Hallermann, Sistrurus catenatus, [w:] The Reptile Database [online] [dostęp 2025-06-12] (ang.).
- ↑ Sistrurus catenatus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 414. ISBN 83-01-14344-4.
- ↑ H. Dobrowolska: Gady. s. 451–452.
- ↑ Behler JL, King FW. 1979. The Audubon Society Field Guide to North American Reptiles and Amphibians. New York: Alfred A. Knopf. 743 pp. LCCCN 79-2217. ISBN 0-394-50824-6. (Sistrurus catenatus, pp. 696-697 + Plates 632-633, 638.)
- 1 2 3 R. Midtgaard, Genus Sistrurus, [w:] RepFocus – A Survey of the Reptiles of the World [online] [dostęp 2025-06-12] (ang.).
- ↑ Laura S. Kubatko, H. Lisle Gibbs, Erik W. Bloomquist, Inferring Species-Level Phylogenies and Taxonomic Distinctiveness Using Multilocus Data in Sistrurus Rattlesnakes, „Systematic Biology”, 60 (4), 2011, s. 393–409, DOI: 10.1093/sysbio/syr011 (ang.).
Bibliografia
- Hanna Dobrowolska: Gady. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1981. ISBN 83-01-00957-8.
- Steven Foster, Roger A. Caras: A field guide to venomous animals and poisonous plants, North America, north of Mexico. Boston: Houghton Mifflin, 1994. ISBN 0-395-93608-X.