Guy Scott

Guy Scott

Data i miejsce urodzenia	1 czerwca 1944 Livingstone
Data i miejsce śmierci	15 lipca 2026 Lusaka
Pełniący obowiązki Prezydenta Zambii
Okres	od 28 października 2014 do 25 stycznia 2015
Przynależność polityczna	Front Patriotyczny
Poprzednik	Michael Sata
Następca	Edgar Lungu

Guy Lindsay Scott (ur. 1 czerwca 1944 w Livingstone, zm. 15 lipca 2026 w Lusace^[1]) – zambijski polityk, pełniący obowiązki prezydenta Zambii od 28 października 2014 do 25 stycznia 2015.

Scott jest synem Szkota i Brytyjki, którzy przybyli do ówczesnej Rodezji Północnej, będącej brytyjską kolonią w latach 40. XX wieku, i osiedli w stolicy Livingstone. Jego ojciec, Alexander Scott, zyskał sympatię mieszkańców Livingstone jako sumiennie pełniący swoje obowiązki lekarz, ponadto zapisał się też w historii miasta jako założyciel krytycznego wobec kolonialnej władzy dziennika Post. Dodatkowo był posłem zasiadającym w parlamencie, a mandat zyskał także w niepodległej, postkolonialnej Zambii.

Guy Scott, aby zdobyć wykształcenie, przybył do Wielkiej Brytanii, gdzie studiował matematykę i ekonomię w Trinity Hall na Uniwersytecie Cambridge oraz kognitywistykę na Uniwersytecie Sussex. Następnie prowadził badania i wykłady z dziedziny robotyki w Uniwersytecie Oksfordzkim^[2] . Po powrocie do Zambii objął stanowisko ministra finansów w rządzie Kennetha Kaundy, zrezygnował jednak po, jak określił, dostrzeżeniu socjalistycznych skłonności prezydenta, po czym przeszedł do obozu opozycyjnego. W 1991 roku, po pierwszych wolnych wyborach, wygranych przez opozycję, objął stanowisko ministra rolnictwa i rybołówstwa, które pełnił do roku 1993. W kolejnych latach z powodu braku jedności i porozumienia wśród obozu rządzącego Scott zmieniał frakcje i partie, aż wreszcie w 2001 roku ostał w ugrupowaniu Front Patriotyczny przewodzonym przez Michaela Satę, szybko stając się jego zaufanym współpracownikiem. W 2011 roku, kiedy Sata objął urząd prezydenta, mianował Scotta wiceprezydentem państwa. Ponadto powierzano mu często reprezentowanie Zambii w wyjazdach zagranicznych.

28 października 2014 roku, kiedy prezydent Sata niespodziewanie zmarł w wieku 77 lat, Scott do czasu nowych wyborów prezydenckich na początku 2015 roku przejął obowiązki prezydenta kraju. Wydarzenie to wywołało zainteresowanie nie tylko w Afryce, ale i na świecie, gdyż Scott reprezentował nieliczną w Zambii (na tle innych krajów Afryki Południowej wręcz znikomą) białoskórą mniejszość i był on pierwszym od 1994 roku, kiedy to urzędowanie zakończył Frederik de Klerk, białoskórym przywódcą afrykańskiego państwa. Funkcja Scotta była jednak wyłącznie przejściowa i nie mógł on podjąć się kandydatury w kolejnych wyborach prezydenckich, gdyż z racji zambijskiej konstytucji zarówno kandydat, jak i jego rodzice, muszą być urodzeni w Zambii^[3].

Scott był postacią lokalnie bardzo dobrze rozpoznawalną i szanowaną, a mimo rzadkiego wśród Zambijczyków koloru skóry, przez wielu mieszkańców kraju był traktowany jak tubylec. Ta postawa nie brała się z niczego, gdyż aktywny społecznie i politycznie Scott urodził się i wychował w Zambii. P.o. prezydenta ponadto znany był z ciętego języka i kontrowersyjnych wypowiedzi, w których nie szczędził krytyki ekipie rządzącej Południowej Afryki, zarzucając im pychę, niekompetencję i popełnianie tych samych błędów, jakie popełniano za apartheidu, a także sytuacji w Afryce, gdzie jak mówił, wszystkie porażki próbuje zrzucić się na czasy kolonialne.

• Aislinn Laing: I am Africa's first white democratic leader, says Zambian vice-president. The Telegraph, 2014-10-29. [dostęp 2016-11-03]. (ang.).

Prezydenci Zambii

Kenneth Kaunda (1964–1991) Frederick Chiluba (1991–2002) Levy Mwanawasa (2002–2008) Rupiah Banda (2008–2011) Michael Sata (2011–2014) Guy Scott (p.o., 2014–2015) Edgar Lungu (2015–2021) Hakainde Hichilema (od 2021)