Gyps

	Gyps
	Savigny, 1809
	; Sęp płowy (G. fulvus)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	szponiaste
Rodzina	jastrzębiowate
Podrodzina	jastrzębie
Plemię	Gypini
Rodzaj	Gyps
	Typ nomenklatoryczny
	Gyps vulgaris Savigny, 1809 (= Vultur fulvus Hablizl, 1783)
Synonimy
	Vultur Selby, 1840; Pseudogyps Sharpe, 1873;
	Vultur Selby, 1840; Pseudogyps Sharpe, 1873;
Gatunki
	8 gatunków − zobacz opis w tekście
	8 gatunków − zobacz opis w tekście

Gyps – rodzaj ptaków z podrodziny jastrzębi (Accipitrinae) w rodzinie jastrzębiowatych (Accipitridae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce i Eurazji^[5].

Morfologia

Długość ciała 76–110 cm, rozpiętość skrzydeł 196–290 cm; masa ciała 3,5–12 kg; samice są większe i cięższe od samców^[5].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1809 roku francuski przyrodnik, botanik i zoolog Marie Jules César Savigny w rozdziale zatytułowanym Systematyka ptaków Egiptu i Syrii, opublikowanym w publikacji o tytule Opis Egiptu, czyli Zbiór obserwacji i badań, które zostały przeprowadzone w Egipcie podczas wyprawy armii francuskiej^[2]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) sęp płowy (G. fulvus).

Etymologia

Gyps: gr. γυψ gups, γυπος gupos ‘sęp’^[6].
Vultur: łac. vultur, vulturis ‘sęp’^[7]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Vultur fulvus Selby, 1840 (= Vultur coprotheres J.R. Forster, 1798).
Pseudogyps: gr. ψευδος pseudos ‘fałszywy’; rodzaj Gyps Savigny, 1809^[8]. Gatunek typowy (późniejsze oznaczenie^[9]): Vultur bengalensis J.F. Gmelin, 1789.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki^[10]:

Gyps himalayensis Hume, 1869 – sęp himalajski
Gyps bengalensis (J.F. Gmelin, 1788) – sęp bengalski
Gyps africanus Salvadori, 1865 – sęp afrykański
Gyps indicus (Scopoli, 1786) – sęp indyjski
Gyps tenuirostris G.R. Gray, 1844 – sęp długodzioby
Gyps coprotheres (J.R. Forster, 1798) – sęp przylądkowy
Gyps rueppelli (A.E. Brehm, 1852) – sęp plamisty
Gyps fulvus (Hablizl, 1783) – sęp płowy

Uwagi

↑ Nie Vultur Linnaeus, 1758 (Cathartidae).

Przypisy

↑ Gyps, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 M.J.C. Savigny: Description de l’Égypte, ou, Recueil des observations et des recherches qui ont été faites en Égypte pendant l’expédition de l’armée française. T. 1: Histoire naturelle. Paris: Imprimerie impériale, 1809, s. 68, 71. (fr.).
↑ P.J. Selby: A Catalogue of the generic and sub-generic types of the class Aves arranged according to the natural system, with separate lists, distinguishing the various quarters of the globe in which they are to be procured. Newcastle: 1840, s. 1. (ang.).
↑ R.B. Sharpe. On a new Species of Turkey Vulture from the Falkland Islands and a new Genus of Old- World Vultures. „The Annals and Magazine of Natural History”. Fourth Series. 11, s. 133, 1873. (ang.).
1 2 D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette, Hawks, Eagles, and Kites (Accipitridae), version 1.0, [w:] S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2020, Gyps, DOI: 10.2173/bow.accipi1.01 [dostęp 2026-08-14] (ang.).
↑ The Key to Scientific Names ↓, Gyps [dostęp 2022-02-02] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Vultur [dostęp 2026-08-14] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Pseudogyps [dostęp 2022-02-02] .
↑ R.B. Sharpe: Catalogue of the Accipitres, or diurnal birds of prey, in the collection of the British Museum. Cz. 1. London: Printed by order of the Trustees, 1874, s. 11, seria: Catalogue of the Birds in the British Museum. (ang.).
↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Gypini Blyth, 1851 (wersja: 2025-04-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-08-14].

Bibliografia

The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).

[3] Nie Vultur Linnaeus, 1758 (Cathartidae).

[itis-1] Gyps, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Savigny-2] 1 2 M.J.C. Savigny: Description de l’Égypte, ou, Recueil des observations et des recherches qui ont été faites en Égypte pendant l’expédition de l’armée française. T. 1: Histoire naturelle. Paris: Imprimerie impériale, 1809, s. 68, 71. (fr.).

[sel-4] P.J. Selby: A Catalogue of the generic and sub-generic types of the class Aves arranged according to the natural system, with separate lists, distinguishing the various quarters of the globe in which they are to be procured. Newcastle: 1840, s. 1. (ang.).

[Sharpe-5] R.B. Sharpe. On a new Species of Turkey Vulture from the Falkland Islands and a new Genus of Old- World Vultures. „The Annals and Magazine of Natural History”. Fourth Series. 11, s. 133, 1873. (ang.).

[botw-6] 1 2 D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette, Hawks, Eagles, and Kites (Accipitridae), version 1.0, [w:] S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2020, Gyps, DOI: 10.2173/bow.accipi1.01 [dostęp 2026-08-14] (ang.).

[7] The Key to Scientific Names ↓, Gyps [dostęp 2022-02-02] .

[8] The Key to Scientific Names ↓, Vultur [dostęp 2026-08-14] .

[9] The Key to Scientific Names ↓, Pseudogyps [dostęp 2022-02-02] .

[sha-10] R.B. Sharpe: Catalogue of the Accipitres, or diurnal birds of prey, in the collection of the British Museum. Cz. 1. London: Printed by order of the Trustees, 1874, s. 11, seria: Catalogue of the Birds in the British Museum. (ang.).

[Mielczarek&Kuziemko-11] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Gypini Blyth, 1851 (wersja: 2025-04-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-08-14].

[1]

[2]

[a]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]