Sęp indyjski

Sęp indyjski
	Gyps indicus
	(Scopoli, 1786)
	; Para z młodymi, Oorcha, Madhya Pradesh, Indie
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	szponiaste
Rodzina	jastrzębiowate
Podrodzina	jastrzębie
Plemię	Gypini
Rodzaj	Gyps
Gatunek	sęp indyjski
Synonimy
	Vultur indicus Scopoli, 1786;
	Vultur indicus Scopoli, 1786;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; krytycznie zagrożony

Sęp indyjski^[4] (Gyps indicus) – gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae), zamieszkujący Azję Południową. Krytycznie zagrożony wyginięciem.

Systematyka

Obecnie gatunek ten jest uznawany za monotypowy^[5]^[6]. Do początku XXI wieku za jego podgatunek uznawano sępa długodziobego (G. tenuirostris)^[2], jednak został on wydzielony do osobnego gatunku, co potwierdziły badania molekularne^[6].

Zasięg występowania

Indie i południowo-wschodni Pakistan^[3]^[7]. W 2011 roku po raz pierwszy stwierdzony w Nepalu^[8].

Morfologia

Długość ciała 83–91 cm, rozpiętość skrzydeł 196–258 cm^[9]. Masa ciała 5500–6300 g^[9].

Ubarwienie spodu tułowia i tylnej części skrzydeł jest brązowo-beżowe, lotki ciemnoszare, dolna część grzbietu jest bladobeżowa, a kryza beżowa.

Ekologia i zachowanie

Występuje w miastach, miasteczkach i wioskach w pobliżu obszarów uprawnych oraz na terenach otwartych i zalesionych^[7].

Gniazduje w koloniach liczących do 20 par^[6]. Gniazda zwykle usytuowane są na klifach bądź w ruinach, bardzo rzadko na drzewach^[7]^[6]; w 2011 roku doniesiono o gnieździe zlokalizowanym na słupie wysokiego napięcia w Radżastanie^[6].

Żywi się niemal wyłącznie padliną. Często żeruje wspólnie z sępem bengalskim (G. bengalensis)^[7].

Status zagrożenia

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje sępa indyjskiego za gatunek krytycznie zagrożony (CR – critically endangered) nieprzerwanie od 2002 roku, kiedy to po raz pierwszy został przez tę organizację sklasyfikowany w obecnym ujęciu systematycznym. Liczebność populacji szacuje się na 5–15 tysięcy dorosłych osobników, a jej trend uznaje się za silnie spadkowy^[3]^[7].

Gatunek ten odnotował gwałtowny spadek liczebności na przełomie XX i XXI wieku (nawet o 97% w ciągu 15 lat) i w niektórych rejonach całkowicie wymarł. Główną tego przyczyną było stosowanie niesteroidowego leku przeciwzapalnego (NLPZ) – diklofenaku u zwierząt gospodarskich, głównie bydła. Lek ten jest trujący dla tych ptaków i powoduje niewydolność nerek, a w rezultacie śmierć. Mimo wprowadzonych w regionie zakazów jego stosowania, nadal jest on wykorzystywany, co potwierdzają badania zwłok bydła i sępów. Również inne stosowane w Indiach leki weterynaryjne – ketoprofen i nimesulid – zostały uznane za śmiertelne dla tych ptaków^[7].

Przypisy

↑ Gyps indicus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 Long-billed Vulture (Gyps indicus). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-17)]. (ang.).
1 2 3 Gyps indicus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
↑ Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Gypini Cassin, 1849 (Wersja: 2025-04-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-01-08].
↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Hoatzin, New World vultures, Secretarybird, raptors. IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2026-01-08]. (ang.).
1 2 3 4 5 Species account: Long-billed Vulture Gyps indicus. [w:] Global Raptor Information Network [on-line]. The Peregrine Fund, 2011-09-12. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-01-25)]. (ang.).
1 2 3 4 5 6 Species factsheet: Indian Vulture Gyps indicus [online], BirdLife International, 2021 [dostęp 2026-01-08] (ang.).
↑ Tulsi R.T.R. Subedi Tulsi R.T.R., RobertR. Decandido RobertR., Indian Vulture Gyps indicus: first record for Nepal, „BirdingASIA”, 19, 2013, s. 115–116 (ang.).
1 2 Clark, W.S., D.A. Christie & J.S. Marks: Indian Vulture (Gyps indicus), version 1.0. [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020. [dostęp 2026-01-08]. (ang.).

Linki zewnętrzne

Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[itis-1] Gyps indicus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[ibc-2] 1 2 Long-billed Vulture (Gyps indicus). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-17)]. (ang.).

[iucn-3] 1 2 3 Gyps indicus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).

[mk-4] Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Gypini Cassin, 1849 (Wersja: 2025-04-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-01-08].

[ioc-5] F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Hoatzin, New World vultures, Secretarybird, raptors. IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2026-01-08]. (ang.).

[gr-6] 1 2 3 4 5 Species account: Long-billed Vulture Gyps indicus. [w:] Global Raptor Information Network [on-line]. The Peregrine Fund, 2011-09-12. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-01-25)]. (ang.).

[birdlife-7] 1 2 3 4 5 6 Species factsheet: Indian Vulture Gyps indicus [online], BirdLife International, 2021 [dostęp 2026-01-08] (ang.).

[subedi-8] Tulsi R.T.R. Subedi Tulsi R.T.R., RobertR. Decandido RobertR., Indian Vulture Gyps indicus: first record for Nepal, „BirdingASIA”, 19, 2013, s. 115–116 (ang.).

[botw-9] 1 2 Clark, W.S., D.A. Christie & J.S. Marks: Indian Vulture (Gyps indicus), version 1.0. [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020. [dostęp 2026-01-08]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]