HMS Centurion (1911)

HMS Centurion

Klasa	pancernik
Historia
Stocznia	HM Dockyard, Devonport
Położenie stępki	16 stycznia 1911
Wodowanie	18 listopada 1911
Royal Navy
Wejście do służby	maj 1913
Wycofanie ze służby	1924
Los okrętu	9 czerwca 1944 zatopiony jako cześć falochronu sztucznego portu przy plaży Omaha
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność	25 500 ton (25 900)
Długość	182,1 m
Szerokość	27,1 m
Zanurzenie	8,7 m
Prędkość	21 węzłów
Uzbrojenie
10 × 343 mm 12 × 102 mm 4 × 47 mm 3 podwodne wyrzutnie torped × 533 mm
Załoga	782 ludzi

HMS Centurion – drugi pancernik typu King George V (1911), zbudowany w HM Dockyard w Devonport.

„Centurion” został przydzielony do 2 Eskadry Bojowej, której okrętem flagowym był siostrzany HMS „King George V”. Okręt wziął udział w bitwie jutlandzkiej jako część głównych sił brytyjskiej Grand Fleet pod dowództwem komandora Michaela Culme-Seymoura. Pancernik płynął na trzeciej pozycji w szyku First Division of the Fleet za HMS „King George V” i HMS „Ajax”.

Po okresie służby na Morzu Północnym (gdzie był przez pewien czas dowodzony przez Rogera Keyesa) został w 1918 roku wysłany na wschodni obszar Morza Śródziemnego wraz z HMS „Superb”, by nadzorować kapitulację Imperium Osmańskiego. W 1919 roku „Centurion” przebywał na Morzu Czarnym w ramach alianckiej interwencji w rosyjskiej wojnie domowej.

Wraz z podpisaniem traktatu waszyngtońskiego „Centurion” został wycofany ze służby i zamieniony na zdalnie kierowany radiowo okręt-cel. W tej roli zastąpił w 1924 roku HMS „Agamemnon”. Pozostawał w tej roli w Portsmouth Harbour do kwietnia 1941 roku. Wtedy dobudowano mu fałszywą nadbudówkę, by przypominał pancernik HMS „Anson” budowany wtedy w HM Dockyard (Portsmouth).

4 kwietnia 1941 roku Admiralicja zasugerowała, że powinno się przeprowadzić silne bombardowanie Trypolisu przez okręty Floty Śródziemnomorskiej i należy także zablokować port przez użycie okrętu blokadowego (ang. block ship). W roli tej miał zostać zatopiony u wejścia do portu „Centurion”. Admirał Andrew Cunningham odrzucił tę ofertę z powodu niskiej prędkości okrętu i dużych sił lotniczych wroga, przez co pomysł upadł.

W czerwcu 1942 roku okręt uczestniczył w operacji Vigorous na wschodnim obszarze Morza Śródziemnego, w trakcie której udawał jeden z nowszych pancerników brytyjskich. Pomiędzy 1942 i 1944 rokiem „Centurion” stacjonował w pobliżu Suezu jako okręt przeciwlotniczy i odstraszający Regia Marina. Włosi sądzili, że jego 13,5 calowe działa są prawdziwe (w rzeczywistości były zrobione z drewna) i utrzymywali swoje pancerniki z dala.

Ostatnim aktem w dziejach służby okrętu było zatopienie go 9 czerwca 1944 roku jako części falochronu portu przy plaży Omaha w czasie lądowania w Normandii. Podawane są informacje, że Niemcy sądzili, iż stary okręt został zatopiony przez baterie nabrzeżne niemieckiej 352 Dywizji Piechoty i wielu członków załogi zginęło. Widzieli oni jak 70 członków załogi opuszcza tonący okręt – w rzeczywistości 70 ludzi stanowiło całą załogę.

• PeterP. Hore PeterP., The World Encyclopedia of Battleships, London: Hermes House, 2005, ISBN 978-1-84477-471-5, OCLC 64281708 .

• HMS Centurion (1911). MaritimeQuest. [dostęp 2025-11-23]. (ang.).