Hajmanot
Hajmanot (gyyz: ሃይማኖት) to odłam judaizmu wyznawany przez Beta Izrael, czyli Żydów etiopskich.
W językach gyyz, tigrinia i amharskim słowo "hajmanot" oznacza „religię” lub „wiarę”. Z tego powodu we współczesnych językach amharskim i tigrinia powszechnie mówi się o "hajmanot" chrześcijańskim, żydowskim czy muzułmańskim. W Izraelu termin ten jest kojarzony wyłącznie z judaizmem.
Teksty
"Mäṣḥafä Qedus" (Święte Pisma) to nazwa literatury religijnej. Językiem pism jest gyyz. Wspólnota Beta Izrael nie stosuje ścisłego rozróżnienia na „kanoniczne” i „niekanoniczne” teksty religijne[1]. Żydzi etiopscy nie mieli dostępu do Talmudu ani innych tekstów postbiblijnych judaizmu rabinicznego i tradycyjnie praktykowali judaizm oparty wyłącznie na Torze[2][3].
Dom modlitwy
Synagoga lub dom modlitwy nazywane są "mäsgid" lub "ṣalot bet". Można je również określić mianem "mäqdäs", czyli „świątynią”.
W Etiopii dom modlitwy był albo prostą konstrukcją z oknami skierowanymi w cztery strony świata, albo rozbudowaną budowlą z osobnymi strefami modlitewnymi dla mężczyzn, kobiet i debterów (uczonych), otaczającymi kapłanów i święte księgi. To centralne miejsce nazywano Miejscem Najświętszym. Wyjście znajdowało się po stronie wschodniej i posiadało ołtarz ofiarny przeznaczony do składania ofiar ze zwierząt, na wzór Świątyni Jerozolimskiej. Obecnie ani ołtarz, ani składanie ofiar ze zwierząt nie są elementami praktyk judaizmu Haymanot[4].
Monastycyzm
Beta Izrael to jedyna współczesna grupa żydowska posiadająca tradycję monastyczną, choć ma ona charakter historyczny. Mnisi, noszący tytuł "abba" (አባ), mieszkali w odosobnieniu od żydowskich wiosek, przebywając w klasztorach. Jednakże tylko część Żydów etiopskich wybierała życie zakonne, a tytuł "abba" był używany również w odniesieniu do starszyzny wspólnoty. Tradycja monastyczna wygasła w połowie XX wieku[5][6][7].
Przypisy
- ↑ Kaplan, Steven (1999). "The Literature of the Beta Israel (Falasha): A Survey of a Biblical-Hebraic Tradition" [Literatura Beta Izrael (Felaszów): Przegląd tradycji biblijno-hebrajskiej]. Xristianskij Vostok. 1 (7): 99–123.
- ↑ Appiah, Anthony; Gates, Henry Louis Jr. (2005). Africana: The Encyclopedia of the African and African American Experience [Africana: Encyklopedia doświadczenia afrykańskiego i afroamerykańskiego]. Oxford University Press. s. 565. Pod względem przekonań religijnych, Beta Izrael zawsze utożsamiali się z wygnańcami z ziemi Izraela i wyznawcami wiary Mojżeszowej. Jednak przez prawie 2000 lat byli całkowicie odizolowani od reszty świata żydowskiego. Nigdy nie poznali Talmudu, kodyfikacji żydowskiego prawa ustnego, ani żadnej z tradycji powstałych po czasach biblijnych, takich jak święto Chanuka.
- ↑ Ehrlich, Mark Avrum (2009). Encyclopedia of the Jewish Diaspora: Origins, Experiences, and Culture, Volume 2 [Encyklopedia diaspory żydowskiej: pochodzenie, doświadczenia i kultura, tom 2]. ABC-CLIO. s. 473. Tradycyjnie Beta Izrael byli monoteistami i praktykowali judaizm oparty na Torze, bez przestrzegania Prawa Ustnego oraz bez znajomości Talmudu, znanych innym społecznościom żydowskim.
- ↑ Kribus, Bar (2022). "III/12 Monastic Prayer Houses" [III/12 Monastyczne domy modlitwy]. Ethiopian Jewish Ascetic Religious Communities: Built Environment and Way of Life of the Betä Ǝsra'el [Etiopskie żydowskie wspólnoty ascetyczne: architektura i styl życia Beta Izrael]. Arc Humanities Press. s. 1–4. ISBN 978-1-64189-433-3.
- ↑ "The Monasteries of the Beta Israel (Ethiopian Jews)" [Klasztory Beta Izrael (Żydów etiopskich)]. Zarchiwizowane z oryginału 2019-12-27. Dostęp 2019-07-23.
- ↑ Beta Israel (Ethiopian Jewish) Monastic Sites North of Lake Tana - Preliminary Results of an Exploratory Field Trip to Ethiopia in December 2015 [Miejsca monastyczne Beta Izrael (Żydów etiopskich) na północ od jeziora Tana – wstępne wyniki wyprawy badawczej do Etiopii w grudniu 2015 r.]
- ↑ Semien Menata – Site of the Last Central Beta Israel (Ethiopian Jewish) Monastery [Miejsce ostatniego centralnego klasztoru Beta Izrael (Żydów etiopskich)]
