Haptery

Zarodniki skrzypu polnego z hapterami

Haptery – taśmowate wyrostki ściany zarodników u skrzypów, które w wyniku ruchów higroskopowych początkowo rozluźniają masę zarodników w zarodniach (sporangiach), ułatwiając ich wysypywanie się, a następnie łączą zarodniki w pakiety, umożliwiające kiełkowanie kilku zarodników obok siebie[1].

W puszkach zarodni skrzypów, komórki budujące wewnętrzne warstwy ściany sporangium ulegają rozpuszczeniu. Z plazmy tych komórek powstaje peryplazmodium (ośluźnia), które przemieszcza się pomiędzy zarodniki. Zarodniki mają ściany właściwe zbudowane z dwóch warstw (intyny i egzyny). Na ich powierzchni, w wyniku działania peryplazmodium, odkłada się dodatkowo kilkuwarstwowy peryspor. Zewnętrzna warstwa perysporu składa się z dwóch, spiralnie owiniętych wokół zarodnika wąskich pasm, zakończonych łopatkowatymi[2] lub maczugowatymi rozszerzeniami[3]. Na powierzchni są one zwykle brodawkowate[3]. Pasma te to haptery. Są one połączone ze sobą w środku swojej długości i jedynie w tym miejscu zrośnięte z egzosporem[2] (lub wewnętrznymi warstwami perysporu).

Haptery wykonują ruchy higroskopowe – wilgotne są ściśle zwinięte wokół zarodnika, wysychając rozprostowują się[4][3]. Ruchy te początkowo rozluźniają masę zarodników. Służą także do łączenia się zarodników w pakiety. Ma to znaczenie podczas kiełkowania zarodników – przedrośla skrzypów są rozdzielnopłciowe i do zapłodnienia niezbędne jest bliskie sąsiedztwo kilku przedrośli[2][1].

Niektórzy autorzy w odniesieniu do hapterów skrzypów używają określenia elatery (sprężyce)[5][3]. Także w literaturze anglojęzycznej struktury te określane są elater w szerokim znaczeniu tego terminu, przy czym hapteron (l. mn. haptera) bywa równolegle stosowany jako określenie struktur specyficznych dla skrzypów[6]. Termin ten oznacza też chwytniki roślin pasożytniczych, tworzone na korzeniach przybyszowych roślin zasennikowatych[6] oraz chwytniki makroglonów, zwłaszcza gdy są bardziej masywne niż typowe ryzoidy[7][6].

Przypisy

  1. 1 2 Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.), Słownik botaniczny, Warszawa: Wiedza Powszechna, 1993, s. 206 (pol.).
  2. 1 2 3 Edward Strasburger, Botanika. Podręcznik dla szkół wyższych. 3 wyd. polskie opracowane i redagowane przez zespół kierowany przez prof. Marię Skalińską według 29 wydania niemieckiego, Warszawa: PWRiL, 1972, s. 737 (pol.).
  3. 1 2 3 4 Irena Rejment Grochowska: Skrzypy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1954, s. 24-25.
  4. ↑ Zbigniew Podbielkowski, Alicja Skirgiełło, Irena Rejment-Grochowska, Rośliny zarodnikowe., Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1986, s. 742 (pol.).
  5. ↑ Czesław Jura, Halina Krzanowska (red.), Słownik biologiczny, 1992, s. 628 (pol.).
  6. 1 2 3 Jill Bailey (red.), The Pinguin Dictionary of Plant Sciences, Pinguin Books, 1999, s. 151, 223, ISBN 0-14-051403-1.
  7. ↑ Glossary [online], AlgaeBase [dostęp 2025-12-02].
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.