Harry Ricardo
![]() | |
| Data i miejsce urodzenia |
26 stycznia 1885 |
|---|---|
| Data śmierci |
18 maja 1974 |
| Zawód, zajęcie | |
| Alma Mater | |
| Rodzice |
Halsey Ricardo (ojciec) |
| Małżeństwo |
Beatrice Bertha Hale (od 1911) |
| Dzieci |
3 córki |
| Krewni i powinowaci |
Alexander Meadows Rendel (dziadek) |
| Odznaczenia | |
| Knight Bachelor Fellow of the Royal Society | |
Harry Ralph Ricardo (ur. 26 stycznia 1885 w Londynie, zm. 18 maja 1974) – brytyjski inżynier, jeden z najwybitniejszych konstruktorów i badaczy silników w początkowym okresie rozwoju silnika spalinowego[1][2].
Udoskonalił silniki wykorzystywane w pierwszych czołgach oraz prowadził badania nad spalaniem wewnętrznym, które doprowadziły do stworzenia systemu liczby oktanowej. Odegrał kluczową rolę w rozwoju silników z zaworami tulejowymi oraz wynalazł komorę wirową Comet dla silników Diesla, umożliwiającą ekonomiczne zastosowanie szybkoobrotowych silników wysokoprężnych[1][3].
Życiorys
Młodość
Urodził się 26 stycznia 1885 w domu przy Bedford Square 13 w Londynie jako najstarsze z trojga dzieci architekta Halsey Ricardo i jego żony Catherine Jane, córki inżyniera budownictwa lądowego sir Alexandra Meadowsa Rendela[1][4]. Ricardo pochodził z rodziny sefardyjskich Żydów pochodzenia portugalskiego – był potomkiem brata słynnego ekonomisty Davida Ricardo[1][2].
W 1898 należał do pierwszych osób w Anglii, które obejrzały samochód, gdy jego dziadek zakupił pojazd[1]. Kształcił się w Rugby School[4]. W październiku 1903 rozpoczął studia z zakresu inżynierii lądowej w Trinity College na Uniwersytecie Cambridge[4]. Od dziesiątego roku życia Ricardo używał narzędzi i konstruował silniki[4].
Silniki samochodowe
W 1904, pod koniec pierwszego roku studiów w Cambridge, Ricardo wziął udział w konkursie University Automobile Club.[3] Celem było skonstruowanie maszyny zdolnej pokonać najdłuższą odległość na 1 kwartę imperialną (1,14 l) benzyny[3]. Jego silnik miał jeden cylinder i był najcięższy spośród zgłoszonych konstrukcji, jednak jego motocykl wygrał konkurs, pokonując dystans 40 mil[3]. Został następnie przekonany do współpracy z Bertramem Hopkinsonem, profesorem mechaniki i mechaniki stosowanej[3]. Wspólnie badali wydajność silników[3]. Ukończył studia w 1906 i spędził kolejny rok na badaniach w Cambridge[4].
Przed ukończeniem studiów Ricardo zaprojektował silnik dwusuwowy do motocykla w celu zbadania wpływu składu mieszanki na proces spalania[3]. Po ukończeniu studiów niewielka firma Lloyd and Plaister wyraziła zainteresowanie produkcją silnika[3]. Ricardo opracował projekty w dwóch rozmiarach, a mniejszy sprzedał się w około 50 egzemplarzach do 1914, kiedy wojna zatrzymała produkcję[3].
W 1909 zaprojektował nowatorski dwusuwowy silnik o rozdzielonym cyklu i pojemności 3,3 litra dla swojego kuzyna Ralpha Ricardo, który założył niewielką firmę samochodową Two Stroke Engine Company w Shoreham-by-Sea[3]. Silnik miał być używany w samochodzie Dolphin[3]. Pojazdy były dobrze wykonane, ale ich koszt produkcji przewyższał cenę sprzedaży[3]. Firma lepiej radziła sobie produkując silniki dwusuwowe do łodzi rybackich[3]. W 1911 firma upadła, a Ralph wyjechał do Indii[3].
Silniki czołgów
W 1915 założył nową firmę Engine Patents Ltd., która opracowała silnik wykorzystany następnie w pierwszej udanej konstrukcji czołgu – brytyjskim Mark V[5]. Silnik Daimler z zaworami tulejowymi używany w Mark I wytwarzał obfite ilości dymu, co łatwo zdradzało jego pozycję[5]. Ricardo otrzymał zadanie rozwiązania problemu dymiącego spalin i zdecydował, że potrzebny jest nowy silnik[2].
Istniejące firmy były w stanie wyprodukować taki silnik, ale nie zaprojektować go, więc Ricardo sam podjął się tego zadania[2]. Udało mu się zaprojektować nowy sześciocylindrowy silnik o zmniejszonej emisji dymu, który był także znacznie mocniejszy i wciąż mieścił się w tej samej przestrzeni co istniejący[5]. Osiągał moc 150 KM (112 kW) w porównaniu z 105 KM (78 kW), a późniejsze modyfikacje dały moc 225 KM (168 kW) i 260 KM (194 kW)[3].
Do kwietnia 1917 produkowano sto silników tygodniowo[2]. Łącznie ponad 8000 silników trafiło na służbę wojskową, napędzając wszystkie brytyjskie czołgi ciężkie od Mark V wzwyż[5][2]. Ponadto kilkaset silników o mocy 150 KM było również wykorzystywanych we Francji do zasilania warsztatów bazowych, szpitali i obozów[3].
Silniki lotnicze
W 1917 jego dawny mentor Bertram Hopkinson, wówczas dyrektor techniczny w Ministerstwie Lotnictwa, zaprosił Ricardo do nowego ośrodka badań nad silnikami w Departamencie Aeronautyki Wojskowej[3]. Ośrodek ten później stał się Royal Aircraft Establishment[3]. W 1918 Hopkinson zginął podczas lotu Bristol Fighter, a Ricardo przejął jego stanowisko[3]. Od tego momentu departament prowadził badania i tworzył silniki eksperymentalne, których wyniki oddziaływały na rozwój brytyjskiego i światowego przemysłu silnikowego[3].
Jednym z pierwszych głównych projektów badawczych Ricardo były problemy nieregularnego spalania, znanego jako knocking lub pinging[3]. Aby zbadać problem, zbudował unikalny silnik testowy ze zmiennym stopniem sprężania[3]. Doprowadziło to do opracowania systemu liczby oktanowej dla paliw oraz znaczących inwestycji w dodatki poprawiające liczbę oktanową i systemy rafinacji[6]. Dramatyczne zmniejszenie zużycia paliwa dzięki paliwu o wyższej liczbie oktanowej umożliwiło Johnowi Alcockowi i Arthurowi Whittenowi Brownowi przelot przez Atlantyk w ich bombowcach Vickers Vimy z modyfikacjami Ricardo[3].
Postępy w konstrukcji silników
W 1919 Ricardo badał zjawiska wpływające na spalanie w silniku benzynowym i silniku Diesla[3]. Zdał sobie sprawę, że turbulencja wewnątrz komory spalania zwiększa prędkość płomienia[3]. Turbulencję tę można było osiągnąć poprzez odpowiednie przesunięcie głowicy[3]. Zdał sobie również sprawę, że im bardziej zwarta komora, tym mniejsza odległość, którą musi pokonać płomień, co zmniejsza prawdopodobieństwo detonacji[3].
Później opracował komorę wirową indukcyjną, aby osiągnąć uporządkowany ruch powietrza w silniku Diesla[3]. Wir był inicjowany przez nachylone kanały dolotowe i wzmacniany przez wciskanie powietrza do małej cylindrycznej objętości[3]. Wreszcie opracował komorę wirową sprężania dla silników Diesla[3]. Ta konstrukcja łączyła intensywny wir z rozsądną szybkością wzrostu ciśnienia i dobrym zużyciem paliwa[3].
Konstrukcja komory wirowej sprężania została nazwana Comet (opatentowana w 1931) i została następnie licencjonowana dużej liczbie firm do użytku w ciężarówkach, autobusach, traktorach i dźwigach, a także w samochodach prywatnych i taksówkach[3][7]. Komora spalania Comet została użyta w pierwszych autobusach Diesel Associated Equipment Company (AEC) eksploatowanych w 1931 przez London General Omnibus Co, później część systemu transportowego Londynu[3]. Technologia ta znalazła zastosowanie również w pierwszym seryjnie produkowanym samochodzie osobowym z silnikiem Diesla – Citroën Rosalie z 1934.[7] Na tej podstawie Wielka Brytania objęła wówczas pozycję lidera w rozwoju szybkoobrotowych silników wysokoprężnych dla transportu drogowego.[3] Przewagę tę utracono po wprowadzeniu w budżecie z 1938 wysokiego podatku na paliwo dieslowskie.[3]
Ricardo zaprojektował w 1921 silnik Vauxhall T.T., który Cecil Clutton na łamach Motor Sport określił jako tour de force.[2] Jednostkę tę później rozwijali Raymond Mays i Amherst Villiers, wyposażając ją w doładowanie; jeszcze piętnaście lat później pozwalała ona odnosić zwycięstwa.[2]
W latach 1922–1923 opublikował dwutomowe dzieło The Internal Combustion Engine[2].
Chociaż nie wynalazł zaworu tulejowego, w 1927 opublikował przełomową pracę badawczą, która przedstawiała zalety zaworu tulejowego i sugerowała, że silniki z zaworami talerzowymi nie będą w stanie oferować mocy znacznie przekraczającej 1500 KM (1100 kW)[3]. Szereg silników lotniczych z zaworami tulejowymi został opracowanych po tej publikacji, szczególnie przez firmy Napier, Bristol i Rolls-Royce[3]. Bristol wyprodukował Perseus, Hercules, Taurus i Centaurus, Napier wyprodukował Sabre, a Rolls-Royce wyprodukował Eagle i Crecy, wszystkie wykorzystujące zawory tulejowe[3].
W 1929 został wybrany członkiem Towarzystwa Królewskiego[1].
II wojna światowa
Jego praca nad zaworem tulejowym wpłynęła na rozwój brytyjskich silników lotniczych w latach trzydziestych i podczas wojny[3]. Udoskonalił silnik Rolls-Royce Merlin w Mosquito, wyposażając go w system wzbogacania tlenowego w celu poprawy jego wydajności[8].
Pomógł również w projektowaniu komór spalania i systemu kontroli paliwa silnika odrzutowego sir Franka Whittle'a[8].
Okres powojenny

W 1974, w wieku 89 lat, Ricardo doznał urazu miednicy w wyniku upadku[4]. Zmarł sześć tygodni później, 18 maja[4].
16 czerwca 2005 niebieska tablica upamiętniająca Ricardo została umieszczona na jego domu rodzinnym przy Bedford Square w Londynie[8]. 1 lipca 2010 Institution of Mechanical Engineers przyznała sir Harry’emu Ricardo nagrodę Engineering Heritage Award w uznaniu jego życia i pracy jako jednego z najwybitniejszych inżynierów XX wieku[2].
Życie prywatne
W 1911 poślubił Beatrice Berthę Hale, studentkę sztuki w Slade School of Art w Londynie[1]. Jej ojciec, Charles Bowdich Hale, był lekarzem rodzinnym Ricardów[4]. Mieli trzy córki i przez większość małżeństwa mieszkali w Lancing i Edburton w West Sussex[4][1].
Firma Ricardo
W 1915 Ricardo założył firmę Engine Patents Ltd., aby rozwijać i komercjalizować swoje wynalazki[9]. Sukces silnika dla czołgów Mark V oraz związane z tym tantiemy w wysokości 30 000 funtów umożliwiły firmie zakup gruntu w Shoreham-by-Sea w 1919 i budowę zakładu w obecnej lokalizacji[9][2]. Firma rozwinęła się w jedną z wiodących na świecie organizacji inżynieryjnych zajmujących się silnikami i pojazdami, obecnie działającą pod nazwą Ricardo plc.[9]
Zobacz też
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 W. Hawthorne. Harry Ralph Ricardo 26 January 1885 -- 18 May 1974. „Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society”. 22, s. 358–380, 1976. DOI: 10.1098/rsbm.1976.0016.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Harry Ralph Ricardo. Grace's Guide. [dostęp 2025-10-23].
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 The Ricardo Exhibition. University of Cambridge Department of Engineering. [dostęp 2025-10-23].
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 W. Hawthorne: Ricardo, Sir Harry Ralph (1885–1974). Oxford Dictionary of National Biography, 2004. [dostęp 2025-10-23].
- 1 2 3 4 Mark V. The Tank Museum. [dostęp 2025-10-23].
- ↑ Shell and Ricardo stop the knocking. Shell. [dostęp 2025-10-23].
- 1 2 D Morrison: Harry Ricardo – A Passion for Efficiency. FredStarr.com. [dostęp 2025-10-23].
- 1 2 3 Blue Plaque for Mechanical Engineer Sir Harry Ricardo. English Heritage. [dostęp 2025-10-23].
- 1 2 3 Our history. Ricardo. [dostęp 2025-10-23].
