Helena Kobernicka

Helena Kobernicka
„Iskra”, „Jana”
Data i miejsce urodzenia

26 lutego 1905
Lwów

Data i miejsce śmierci

14 lutego 2000
Mikołów

Miejsce spoczynku

Mikołów, cmentarz przy ul. ks. kard. S. Wyszyńskiego

Zawód, zajęcie

nauczycielka, działaczka PWK i WSK

Miejsce zamieszkania

Lwów, Mikołów

Narodowość

polska

Rodzice

Bazyli Kobernicki, Wiktoria z d. Wojdon

Krewni i powinowaci

Marian Kobernicki (brat)

Faksymile
Odznaczenia
Krzyż Armii Krajowej Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Medal 10-lecia Polski Ludowej Medal Komisji Edukacji Narodowej Medal Wojska (czterokrotnie) Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami
Złota Odznaka ZNP

Helena Kobernicka, ps. „Iskra”, „Jana”[1] (ur. 26 lutego 1905 we Lwowie, zm. 14 lutego 2000 w Mikołowie) – polska nauczycielka, organizatorka pierwszego państwowego przedszkola w Mikołowie, instruktorka Przysposobienia Wojskowego Kobiet, w czasie II wojny światowej kierowniczka Wojskowej Służby Kobiet Okręgu Lwów, pośmiertnie awansowana na stopień majora.

Życiorys

Urodziła się 26 lutego 1905 roku[2] we Lwowie. W 1925 roku podjęła naukę w Państwowym Seminarium Ochroniarskim, które ukończyła w czerwcu 1927 roku, po czym zdecydowała się wyjechać na Górny Śląsk, gdyż brakowało tam wówczas polskich nauczycieli. Jeszcze w tym samym roku przyjechała do Mikołowa, gdzie miała za zadanie zorganizowanie od podstaw pierwszego państwowego przedszkola w mieście[3] – późniejszego Przedszkola nr 2 im. Kubusia Puchatka w Mikołowie[4]. W latach międzywojennych była także bibliotekarką mikołowskiej biblioteki Towarzystwa Czytelni Ludowych, której początki sięgają 1920 roku[5].

W 1934 została instruktorką Przysposobienia Wojskowego Kobiet[1] w stopniu podporucznika[6].

31 sierpnia 1939 roku, po pobycie w rodzinnym Lwowie, wyruszyła pociągiem na Górny Śląsk. Dzień później dojechała do Szopienic, gdzie nad ranem spotkała się z pierwszym nalotem niemieckiego lotnictwa. Jeszcze tego samego dnia dotarła do Mikołowa[7], gdzie jako instruktora Przysposobienia Wojskowego Kobiet wraz z drużyną zaczęła organizować punkty żywieniowe dla żołnierzy na ulicach Mikołowa. 3 września ewakuowano jej drużynę – udały się pieszo do Krakowa, gdzie ich oddział został rozwiązany. Kobernicka z bratem dotarła dalej pieszo do Lwowa[3].

W trakcie okupacji pracowała najpierw w przedszkolu, a następnie w Polskim Komitecie Opiekuńczym. Działała też w konspiracji – była żołnierzem Armii Krajowej[3]. Działała jako referentka Wojskowej Służby Kobiet, a od 1 czerwca 1943 do 31 lipca 1944 roku była kierowniczką WSK Komendy Okręgu Lwów[1][8].

Należała do organizacji NIE[1]. Podczas powstania lwowskiego w lipcu 1944 roku organizowała łączność, a gdy wojska sowieckie wkroczyły do miasta, nie ujawniła się. Została we Lwowie do wiosny 1945 roku, działając dalej w konspiracji oraz pomagając uwięzionym przez NKWD i rodzinom więźniów. Z powodu zagrożenia dekonspiracji otrzymała od swych zwierzchników rozkaz wyjazdu[3].

Wyjechała 15 czerwca 1945 roku, powracając do Mikołowa, gdzie przyjęto ją ponownie do pracy w tamtejszym przedszkolu, które trzeba było na nowo organizować. Pomagała jej Justa Ostrowska, boromeuszka, która została drugą wychowawczynią w placówce[3]. W latach 1946–1948 studiowała w Instytucie Pedagogicznym w Katowicach[9]. Związana była ze Związkiem Nauczycielstwa Polskiego oraz z katowickim okręgiem Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego. W mikołowskim przedszkolu pracowała aż do przejścia na emeryturę w 1969 roku[10].

W kolejnych latach poświęciła swój czas na dokumentowanie swojej wojennej przeszłości. W 1990 roku została członkinią Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej[3].

Zmarła 14 lutego 2000 roku[2] w Mikołowie[4]. Pochowano ją na tamtejszym cmentarzu parafialnym parafii św. Wojciecha[2], a w dniu pogrzebu odczytano rozkaz o przyznaniu jej stopnia majora[3].

Życie prywatne

Pochodzi z rodziny Bazylego Kobernickiego (1877–1938), podoficer armii austriackiej, absolwenta Politechniki Lwowskiej, pracownika Miejskiej Kolei Elektrycznej we Lwowie[6][11][3] oraz Wiktorii z domu Wojdon[1]. Miała o trzy lata młodszego brata Mariana[9][3].

Pozostała niezamężna[3].

Ordery i odznaczenia

Upamiętnienie

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 Muzeum Armii Krajowej im. Emila Fieldorfa “Nila” w Krakowie, Baza Kresowych Żołnierzy Armii Krajowej. Kobernicka, Helena Maria [online], baza.muzeum-ak.pl [dostęp 2026-02-12] (pol.).
  2. 1 2 3 Grobonet, Helena Kobernicka [online], grobonet.com [dostęp 2026-02-12] (pol.).
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Maria Lipok-Bierwiaczonek, Pani Kobernicka serdeczna dla dzieci. Przez całe lata nikt nie wiedział, że była bohaterką, „Gazeta Wyborcza”, katowice.wyborcza.pl, 8 września 2017 [dostęp 2026-02-12] (pol.).
  4. 1 2 3 4 90 lat Przedszkola, Helena Kobernicka i... s.Justa Ostrowska [online], boromeuszki.my.wiara.pl, 22 maja 2017 [dostęp 2026-02-12] (pol.).
  5. ↑ Miejska Biblioteka Publiczna w Mikołowie, Historia [online], bibliotekamikolow.pl [dostęp 2026-02-12] (pol.).
  6. 1 2 3 Archiwum… 2013 ↓, s. 38.
  7. ↑ Archiwum… 2013 ↓, s. 17.
  8. ↑ Okręg Lwowski ZWZ-AK [online], dws-xip.com [dostęp 2026-02-12] (pol.).
  9. 1 2 Archiwum… 2013 ↓, s. 37.
  10. ↑ Archiwum… 2013 ↓, s. 30.
  11. ↑ Archiwum… 2013 ↓, s. 4.
  12. ↑ M.P. z 1955 r. Nr 14, poz. 149 (ISAP).
  13. 1 2 Archiwum… 2013 ↓, s. 51.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.