Helena Motykówna
 sanitariuszka | |
| Data i miejsce urodzenia |
17 lutego 1924 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
18 lipca 1946 |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
1943–1946 |
| Siły zbrojne | |
| Stanowiska | |
| Główne wojny i bitwy |
II wojna światowa, |
Helena Motykówna ps. Dziuńka (ur. 17 lutego 1924 w Daszewie pow. Stryj, zm. 18 lipca 1946 we Wrocławiu[1]) – polska działaczka ruchu oporu okresu II wojny światowej i Polski Ludowej, sanitariuszka w oddziale Franciszka Olszówki ps. Otto.
Życiorys
Córka Tomasza[2]. W czasie wojny służyła w oddziale Armii Krajowej, początkowo w Wielkopolsce, a następnie na Dolnym Śląsku[3]. Po zakończeniu wojny związana z oddziałem Franciszka Olszówki ps. Otto, w którym była łączniczką i sanitariuszką[1]. Zajmowała się także kolportażem ulotek antykomunistycznych. Po śmierci dowódcy oddziału 8 lutego 1946, jego podwładni zorganizowali na stacji Czastary zamach na pociąg relacji Poznań-Katowice, wiozący żołnierzy Armii Czerwonej [4][5]. Akcją dowodził Stanisław Panek ps. Rudy. Następnego dnia pięciu członków oddziału stacjonujących we wsi Wiewiórka zostało otoczonych przez wojsko[5]. Lekko ranna w nogę Motykówna została przewieziona do Bolesławca, a stamtąd do Wrocławia[2]. Była oskarżana o zabójstwo jednego z żołnierzy sowieckich w Czastarach, ale nie przyznała się do tego czynu[4].
Proces i śmierć
Po brutalnym śledztwie we Wrocławiu, Motykówna została skazana 31 maja 1946 przez Wojskowy Sąd Rejonowy na karę śmierci[4]. Składowi sędziowskiemu przewodniczył mjr Bronisław Ochnio, oskarżycielami byli kpt Filip Badner i por. Bronisław Świątnicki[5]. W liście skierowanym do Bolesława Bieruta z prośbą o ułaskawienie Motykówna pisała:
- Żyć pragnę bardzo – jestem młoda i przeszłam tragiczne doświadczenie, pod wpływem którego zmieniłam się gruntownie[5]
Prośba o rewizję wyroku została odrzucona. Egzekucja czworga żołnierzy oddziału Rudego (Helena Motykówna, Edward Szemberski ps. Śmigus, Idzi Piszczałka ps. Pantera i Roman Roszowski ps. Wiarus) odbyła się 18 lipca 1946 na dziedzińcu więzienia przy ul. Kleczkowskiej we Wrocławiu[3]. Dowódcą plutonu egzekucyjnego był ppor. Julian Lach. W chwili śmierci Motykówna była w zaawansowanej ciąży[3].
Szczątki Heleny Motykówny pochowano w kwaterze 77 na Cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu[3][5].
Upamiętnienie
Imię Heleny Motykówny nosi jedna z ulic we Wrocławiu (dawniej ulica Zygmunta Berlinga).
Przypisy
- 1 2 Kajetan Rajski: Śladami kobiet niezłomnych. [dostęp 2026-01-11]. (pol.).
- 1 2 Motyka Helena. [dostęp 2026-01-12]. (pol.).
- 1 2 3 4 Tomasz Balbus: Kobiety w polskim podziemiu niepodległościowym 1944–1948. [dostęp 2026-01-11]. (pol.).
- 1 2 3 Barbara Otwinowska. Przemocą obalały panujący ustrój: (udział dziewcząt w młodzieżowej konspiracji). „Niepodległość i pamięć”. 4 (2), s. 94–95, 1997.
- 1 2 3 4 5 Jacek Bednarek. Stacja Czastary. „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”. 5, s. 54–61, 2004.