Helminthomorpha

	Helminthomorpha
	Pocock, 1887
	Okres istnienia: sylur–dziś PreꞒ Ꞓ O S D C P T J K Pg N Q
	; Tachypodoiulus niger
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Podtyp	wije
Gromada	dwuparce
Podgromada	Chilognatha
Infragromada	Helminthomorpha
Synonimy
	Proterandria
	Proterandria

Helminthomorpha – infragromada^[1]^[2] lub nadkohorta^[3] wijów z gromady dwuparców i podgromady Chilognatha.

Dwuparce te mają wydłużone, walcowate lub prawie walcowate ciało. Ich narządy gębowe charakteryzuje gnatochilarium o niezlanych lamellae linguales. Tułów cechują niepodzielone sternity oraz podzielone na prozonę i metazonę tergity. Układ oddechowy ma nierozgałęzione tchawki, a drugi i trzeci pierścień tułowia pozbawiony jest przetchlinek. Od piątego pierścienia tułowia zaczynają się rzędy bocznych ujść gruczołów obronnych (ozoporów)^[4]. U samców przynajmniej niektóre pary odnóży na diplosegmentach VI–VIII przekształcone są w gonopody^[3], przy czym gonopody u Colobognatha i Eugnatha przypuszczalnie nie są homologiczne^[4].

Krocionogi te rozsiedlone są kosmopolitycznie. Występują na wszystkich kontynentach oprócz Antarktydy. Na północy przekraczają koło podbiegunowe na Islandii, w Norwegii, na Półwyspie Jamalskim i Syberii. Na południe sięgają południowego Chile, południowoafrykańskiej Prowincji Przylądkowej Zachodniej oraz nowozelandzkich wysp Auckland^[5].

Takson ten wprowadzony został w 1894 przez Reginalda Innesa Pococka^[6]. Należą doń dwie kohorty^[3]^[2]^[1]:

Colobognatha Brandt, 1834
Eugnatha Attems, 1898

Ponadto zalicza się tu wymarłą rodzinę Hexecontasomatidae Hannibal, 2000, nieprzyporządkowaną do żadnej z kohort^[1]^[7].

W zapisie kopalnym znane są od syluru^[5].

Przypisy

1 2 3 P. Sierwald: Helminthomorpha. [w:] MilliBase [on-line]. 2016. [dostęp 2017-10-14].
1 2 WilliamW. Shear WilliamW., Class Diplopoda de Blainville in Gervais, 1844, [w:] Animal biodiversity: An outline of higher-level classification and survey of taxonomic richness, „Zootaxa”, 3148, 2011, s. 159–164 [dostęp 2017-10-11] .
1 2 3 Jolanta Wytwer: gromada: dwuparce – Diplopoda. W: Zoologia t. 2 Stawonogi cz. 2 Tchawkodyszne. Czesław Błaszak (red.). Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012, s. 29–52.
1 2 Descriptions and putative apomorphies of millipede clades. [w:] Milli-PEET: Millipede Systematics [on-line]. Field Museum of Natural History, 26 września 2006. [dostęp 2017-10-10].
1 2 Rowland M. Shelley, Sergei I. Golovatch. Atlas of myriapod biogeography. I. Indigenous ordinal and supra-ordinal distributions in the Diplopoda: Perspectives on taxon origins and ages, and a hypothesis on the origin and early evolution of the class. „Insecta Mundi”. 158, s. 1–134, 2011.
↑ R.I. Pocock. On the classification of the Diplopoda. „Annals and Magazine of Natural History ser. 5”. 20, s. 283-295, 1887.
↑ J.T. Hannibal. Hexecontasoma, a new helminthomorph millipede (Hexecontasomatidae n. fam.) from the Mazon Creek, Illinois, fauna (Carboniferous, North America). „Fragmenta faunistica, Supplement”. 43, s. 19-35, 2000.

[mb-1] 1 2 3 P. Sierwald: Helminthomorpha. [w:] MilliBase [on-line]. 2016. [dostęp 2017-10-14].

[tax-2] 1 2 WilliamW. Shear WilliamW., Class Diplopoda de Blainville in Gervais, 1844, [w:] Animal biodiversity: An outline of higher-level classification and survey of taxonomic richness, „Zootaxa”, 3148, 2011, s. 159–164 [dostęp 2017-10-11] .

[Blaszak-3] 1 2 3 Jolanta Wytwer: gromada: dwuparce – Diplopoda. W: Zoologia t. 2 Stawonogi cz. 2 Tchawkodyszne. Czesław Błaszak (red.). Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012, s. 29–52.

[apo-4] 1 2 Descriptions and putative apomorphies of millipede clades. [w:] Milli-PEET: Millipede Systematics [on-line]. Field Museum of Natural History, 26 września 2006. [dostęp 2017-10-10].

[Shelley-5] 1 2 Rowland M. Shelley, Sergei I. Golovatch. Atlas of myriapod biogeography. I. Indigenous ordinal and supra-ordinal distributions in the Diplopoda: Perspectives on taxon origins and ages, and a hypothesis on the origin and early evolution of the class. „Insecta Mundi”. 158, s. 1–134, 2011.

[Pocock-6] R.I. Pocock. On the classification of the Diplopoda. „Annals and Magazine of Natural History ser. 5”. 20, s. 283-295, 1887.

[Hannibal-7] J.T. Hannibal. Hexecontasoma, a new helminthomorph millipede (Hexecontasomatidae n. fam.) from the Mazon Creek, Illinois, fauna (Carboniferous, North America). „Fragmenta faunistica, Supplement”. 43, s. 19-35, 2000.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]