Hispania Tarraconensis

Hiszpania Tarrakońska
Hispania Tarraconensis
prowincja rzymska
Ilustracja
Położenie na mapie Imperium Rzymskiego
Państwo

Cesarstwo Rzymskie

Siedziba

Tarraco

Data powstania

27 p.n.e.

Data likwidacji

474 n.e.

41,1165°N 1,2552°E/41,116500 1,255200

Hiszpania Tarrakońska (łac. Hispania Tarraconensis) – rzymska prowincja obejmująca znaczną część północnej, centralnej i wschodniej części półwyspu Iberyjskiego oraz Baleary. Prowincja powstała w wyniku reorganizacji administracyjnej Hiszpanii przeprowadzonej za panowania cesarza Oktawiana Augusta pod koniec I wieku p.n.e[1].

Historia

W okresie republikańskim terytoria rzymskie na półwyspie były podzielone między prowincje Hispania Citerior i Hispania Uterior. W wyniku reform administracyjnych Augusta około 27 p.n.e. ta pierwsza została przekształcona w rozległą prowincję określaną jako Hispania Tarraconensis. Nazwa prowincji pochodziła od jej stolicy Tarraco – ważnego rzymskiego, a wcześniej kartagińskiego portu na wybrzeżu morza Śródziemnego[2].

Była prowincją cesarską, ze względu na jej wielkość oraz znaczenie strategiczne zarządzali nią namiestnicy tytułujący legatus Augusti pro praetore. W Castra Legionis stacjonował Legio VII Gemina, przy pomocy którego gubernator prowincji Galba zdobył cesarską władzę[3].

Podział administracyjny półwyspu po 293

Pod koniec III wieku cesarz Dioklecjan przeprowadził reorganizację administracyjną imperium. W jej wyniku Tarraconensis została podzielona, a z jej terytorium wyodrębniono nowe prowincje: Gallaecia i Carthaginensis[4]. Prowincje Hispanii zostały podporządkowane nowym strukturom administracyjnym – diecezji Hiszpanii oraz prefekturze Galii.

W 409 na półwysep Iberyjski wkroczyły ludy barbarzyńskie – Wandalowie, Swebowie i Alanowie. W następnych latach kontrola cesarstwa nad prowincją zaczęła gwałtownie słabnąć. W 411 poszczególne grupy podzieliły między siebie znaczne obszary półwyspu. Cesarstwo próbowało odzyskać kontrolę, wykorzystując do tego między innymi Wizygotów, działających jako sprzymierzeńcy Rzymu, którzy jednak ostatecznie podporządkowali sobie cały ten obszar. W 474 Wizygoci zdobyli Tarraco kończąc władzę cesarstwa w tej części Europy[5].

Główne miasta

Przypisy

  1. ↑ Isaías ARRAYÁS MORALES, Tarraco, capital provincial.
  2. ↑ History Archive, Roman Provincias | Provincia Hispania Tarraconensis [online], History Archive [dostęp 2026-08-10] (ang.).
  3. ↑ Legio VII Gemina - Livius [online], www.livius.org [dostęp 2021-06-28].
  4. ↑ Céline Martin, Tarraconensis, [w:] Brill Encyclopedia of Early Christianity Online [online], Brill, 17 kwietnia 2018 [dostęp 2023-09-20] (ang.).
  5. ↑ TARRACONENSIS, Hispania in "Enciclopedia dell' Arte Antica" [online], www.treccani.it [dostęp 2026-08-10] [zarchiwizowane z adresu 2023-09-25] (wł.).
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.