Icchak Nissenbaum

Icchak Nissenbaum (ur. 1868 w Bobrujsku, zm. 1942?) – żydowski polityk syjonistyczny, rabin, przewodniczący partii Mizrachi w Polsce od 1937 roku.

W młodości był uczniem wielu jesziw, m.in. w Wołożynie oraz w Wilnie. Od 1889 roku mieszkał w Mińsku. Był jednym z założycieli organizacji Safa Berura, zajmującej się promowaniem języka hebrajskiego. Następnie był jednym z przywódców konspiracyjnej organizacji protosyjonistycznej Necach Israel^[1][2][3]. W 1894 roku przeniósł się do Białegostoku, gdzie został sekretarzem organizacji HaMerkaz HaRuhani – ortodoksyjnej organizacji, promującej idee Chowewej Syjon, oraz asystentem Samuela Mohylewera. Po śmierci Mohylewera w 1898 roku został kaznodzieją ruchu Chowewej Syjon. Od 1900 roku mieszkał w Warszawie, gdzie był kaznodzieją w tamtejszych synagogach^[1][3].

W 1902 roku był uczestnikiem konferencji założycielskiej partii Mizrachi, nie przystąpił jednak do ruchu. Później był skonfliktowany z ruchem Mizrachi, co spowodowane było poparciem partii dla planu ugandyjskiego. W 1905 roku odwiedził Palestynę, po powrocie do Warszawy był jednym z założycieli ruchu Chowewej Sfat Ewer. Od 1910 roku był członkiem redakcji^[1] i współwydawcą^[2] gazety „Ha-Cefira”. W 1916 roku był uczestnikiem pierwszej konwencji Zjednoczenia Syjonistycznego w Polsce, był także członkiem komitetu centralnego organizacji^[1]. Wspierał także ruch chalucowy^[1].

W 1919 roku wstąpił do partii Mizrachi, został także redaktorem pisma partyjnego „Ha-Mizrachi”^[1]. W latach 1923–1931 chorował, w związku z czym przestał pełnić funkcje kierownicze w partii. W 1937 roku został przewodniczącym Mizrachi w Polsce, zastępując Samuela Brota^[1]. Był także działaczem Żydowskiego Funduszu Narodowego^[2][3]. Był autorem publikacji o tematyce syjonistycznej i religijnej, napisał także autobiografię Ale cheldi^[4][2][1].

Podczas II wojny światowej przebywał w getcie warszawskim. Był członkiem Kuratorium Szkolnego „Jawne” oraz współzałożycielem jednego z punktów dożywiania. W lutym 1940 roku otrzymał certyfikat z zezwoleniem na wyjazd do Palestyny, zrzekł się go jednak. Według Chaima Arona Kapłana jedną z przyczyn zrzeczenia się pozwolenia był brak funduszy^[4]. Reprezentował Mizrachi w radzie społecznej przy Joincie. Od końca 1941 roku był członkiem przedstawicielstwa stronnictw politycznych przy Żydowskiej Samopomocy Społecznej. Próbował wpływać na Icchaka Gitermana, by ten zatrudniał w Żydowskim Towarzystwie Opieki Społecznej członków Mizrachi^[4]. Podczas wielkiej akcji likwidacyjnej, 19 sierpnia 1942 roku został zabrany na Umschlagplatz, uratował się jednak z niego wraz z Hillelem Seidmanem. Według Seidmana został jednak później wysłany do obozu zagłady w Treblince^[4]. Według innych źródeł został zamordowany prawdopodobnie na terenie getta^[1][2].

W getcie był autorem koncepcji kidusz ha-Chaim, która nakładała na mieszkańców getta obowiązek ratowania życia oraz samoobrony^[2].