Iszkołdź
 Kościół pw. Trójcy Przenajświętszej z ok. 1472 | |
| Państwo | |
|---|---|
| Obwód | |
| Rejon | |
| Sielsowiet | |
| Populacja (2009) |
|
| • liczba ludności |
172[1] |
| Kod pocztowy |
225365 |
Położenie na mapie obwodu brzeskiego  | |
Położenie na mapie Białorusi  | |
 53°20′06″N 26°21′52″E/53,335000 26,364444 | |
Iszkołdź (biał. Ішкалдзь, Iszkałdź) – wieś, dawne miasto na Białorusi w rejonie baranowickim obwodu brzeskiego, położona nad rzeką Uszą, około 50 km na południowy zachód od Nowogródka, 40 km od Baranowicz, na zachód od drogi Baranowicze - Stołpce.
Prywatne miasto szlacheckie położone było w końcu XVIII wieku w powiecie nowogródzkim województwa nowogródzkiego[2].
Historia
Wieś należała w XV wieku do rodu Niemirowiczów. Przed 1472 starosta witebski i smoleński Mikołaj Niemirowicz wybudował tu murowany kościół św. Trójcy, jeden z najstarszych kościołów murowanych w Wielkim Księstwie Litewskim i obecnie najstarszy na terenie Białorusi.
Wieś przeszła do rodziny Illiniczów, później Radziwiłłów. W 1579 roku miejscowość otrzymała prawa miejskie za panowania króla Stefana Batorego i w 1598 roku wymieniany był tu rynek, dwie ulice i 70 budynków. W 1793 roku po II rozbiorze Rzeczypospolitej na terytorium Imperium Rosyjskiego. W XIX wieku należał do rodziny Wittgensteinów.
W dwudziestoleciu międzywojennym miasteczko i wieś leżące w Polsce, w województwie nowogródzkim, w powiecie baranowickim[a], do 22 stycznia 1926 w gminie Połoneczka, następnie w gminie Wolna[3]. W 1921 miejscowość liczyła:
- miasteczko – 691 mieszkańców, zamieszkałych w 136 budynkach, w tym 690 Polaków i 1 Rosjanina. 663 mieszkańców było wyznania rzymskokatolickiego, 16 prawosławnego i 12 mojżeszowego;
- wieś – 62 mieszkańców, zamieszkałych w 13 budynkach, wyłącznie Polaków. 54 mieszkańców było wyznania rzymskokatolickiego i 8 prawosławnego[4].
Po II wojnie światowej w granicach Związku Sowieckiego. Od 1991 w niepodległej Białorusi.
Pomniki
W pobliżu kościoła Trójcy Przenajświętszej znajduje się symboliczny grób Wincentego Łotarewicza, proboszcza parafii katolickiej w Iszkołdzi. Był on aresztowany w 1919 roku przez bolszewików, uwięziony w Mirze, rozstrzelany 19 marca tego samego roku i pochowany w nieznanym miejscu. Symboliczną mogiłę parafianie wznieśli na początku lat 20. XX wieku. Nagrobek ma formę czarnego granitowego kamienia zwieńczonego krzyżem łacińskim. Znajduje się na nim napis: Ksiądz Wincenty Łotarewicz/Żył lat 38. Zamordowany przez wrogów Kościoła 19 marca 1919 roku w zamku Mirskim[5].
Galeria
Napoleon Orda, Iszkold - Dawny Kościół Aryański; napis na podkładzie: Iszkoldz. G. Mińska (Nowodródzkie)., 1876
Kościół obecnie
Fasada kościoła obecnie
Uwagi
- ↑ Przynależność powiatowa zmieniała się. Miejscowość leżała w powiatach nowogródzkim (do 1919) i baranowickim (1919 - 1945).
Przypisy
- ↑ Liczby ludności miejscowości obwodu brzeskiego na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 14 października 2009 roku. (ros.).
- ↑ Вялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 99.
- ↑ Dz. U. z 1926 r. Nr 7, poz. 44 (ISAP)
- ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom VII – Województwo Nowogródzkie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1923.
- ↑ Ronny Heidenreich: Zachodniaja Biełaruś. Bresckaja wobłasć. W: Miescy pamiaci achwiarau kamunizmu u Biełarusi. s. 132.
Bibliografia
- Pod red. Anny Kaminsky: Miescy pamiaci achwiarau kamunizmu u Biełarusi. Lipsk: Fundacja Badań nad Dyktaturą SED, 2011, s. 278. [dostęp 2011-07-26]. (biał.).
Linki zewnętrzne
- Iszkołdź - Rzeczpospolita wirtualna
- Iszkołdź, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. III: Haag – Kępy, Warszawa 1882, s. 308.