Powiat baranowicki

Powiat baranowicki
powiat
1919–1939
Ilustracja
Państwo

 Polska

Województwo

nowogródzkie

Data powstania

1 sierpnia 1919

Data likwidacji

1939

Siedziba

Baranowicze

Powierzchnia

3497 km²

Populacja (1921)
• liczba ludności


119.518

• gęstość

34,2 os./km²

Położenie na mapie województwa
Położenie na mapie województwa

Powiat baranowicki – powiat polski funkcjonujący w latach 1919–1939. Jego stolicą były Baranowicze. Powierzchnia wynosiła 3497 km². W skład powiatu wchodziło 10 gmin i 2 miasta.

Zmiany administracyjne

Powiat powstał 1 sierpnia 1919 pod Cywilnym Ziem Wschodnich z części powiatów słuckiego i nowogródzkiego. Objął gminy Howezna, Łań, Kleck, Siniawka, Lachowicze i Niedźwiedzice powiatu słuckiego oraz gminy Mir, Żuchowicze, Horodziej, Czernichowo, Snów, Stołowicze, Nowa Mysz, Darewo, Jastrzębl, Ostrów, Krzywoszyn powiatu nowogródzkiego[1].

1 kwietnia 1920 do powiatu baranowickiego przyłączono gminę Kruhowicze z powiatu słuckiego[2].

7 listopada 1920, pod Zarządem Terenów Przyfrontowych i Etapowych, od powiatu baranowickiego odłączono gminy Łań, Sieniawka, Kleck, Snów, Howiezna, Horodziej, Mir i Zuchowicze, włączając je do nowo utworzonego powiatu nieświeskiego[3]. Równocześnie gmina Kruhowicze znalazła się w powiecie łuninieckim[4].

19 lutego 1921 powiat wszedł w skład nowo utworzonego województwa nowogródzkiego II Rzeczypospolitej[5].

22 stycznia 1926 do powiatu baranowickiego przyłączono gminy Dobromyśl i Mołczadź z powiatu słonimskiego oraz gminę Horodyszcze z powiatu nowogródzkiego[6]. Tego samego dnia utworzono też gminę Wolna z obszaru zniesionych gmin Czernichowo i Połoneczka[7].

31 maja 1929 część obszaru gminy Wolna (17 miejscowości) przyłączono do gminy Żuchowicze[8].

23 kwietnia 1930 części obszaru gmin Darewo i Niedźwiedzica włączono do gminy Lachowicze[9].

27 czerwca 1931 roku z gminy Lachowicze wyłączono miasteczko Lachowicze (oraz osiedle Mała Łotwa), któremu nadano prawa miejskie i przekształcono w odrębną gminę miejską (Lachowicze pozostały nadal siedzibą władz wiejskiej gminy Lachowicze)[10].

Wraz z wybuchem II wojny światowej obszar powiatu został odłączony od Polski i włączony do Białoruskiej SRR w składzie Związku Radzieckiego.

Gminy i miasta

Gmina 1917 1919 1920 1921 1926
Czernichowo nowogródzki baranowicki baranowicki baranowicki – [11]
Darewo nowogródzki baranowicki baranowicki baranowicki baranowicki
Dobromyśl słonimski słonimski słonimski słonimski baranowicki
Horodyszcze nowogródzki nowogródzki nowogródzki nowogródzki baranowicki
Horodziej nowogródzki baranowicki nieświeski nieświeski nieświeski
Howiezna słucki baranowicki nieświeski nieświeski nieświeski
Jastrzębl nowogródzki baranowicki baranowicki baranowicki baranowicki
Kleck słucki baranowicki nieświeski nieświeski nieświeski
Kruhowicze słucki słucki baranowicki łuniniecki łuniniecki
Krzywoszyn nowogródzki baranowicki baranowicki baranowicki baranowicki
Lachowicze słucki baranowicki baranowicki baranowicki baranowicki
Łań słucki baranowicki nieświeski nieświeski nieświeski
Łuszniewo słonimski słonimski słonimski – [12] –
Mir nowogródzki baranowicki nieświeski nieświeski stołpecki
Mołczadź – – [13] słonimski słonimski baranowicki
Niedźwiedzice słucki baranowicki baranowicki baranowicki baranowicki
Nowa Mysz nowogródzki baranowicki baranowicki baranowicki baranowicki
Ostrów nowogródzki baranowicki baranowicki baranowicki baranowicki
Połoneczka – – baranowicki baranowicki – [11]
Siniawka słucki baranowicki nieświeski nieświeski nieświeski
Snów nowogródzki baranowicki nieświeski nieświeski nieświeski
Stołowicze nowogródzki baranowicki baranowicki baranowicki baranowicki
Wolna – – – – [14] baranowicki
Żuchowicze nowogródzki baranowicki nieświeski nieświeski stołpecki

Miasta

Oświata

W powiecie baranowickim okręgu brzeskiego ZCZW, w roku szkolnym 1919/1920 działało 49 szkół powszechnych i 2 szkoły średnie. Ogółem uczyło się w nich 4253 dzieci i pracowało 110 nauczycieli[15].

Demografia

Według spisu ludności w grudniu 1919 roku powiat baranowicki okręgu brzeskiego ZCZW zamieszkiwały 178 212 osoby. Na jego terytorium znajdowało się 831 miejscowości, z których 4 miały 1–5 tys. mieszkańców, 2 miały 5–10 tys. mieszkańców, i jedna powyżej 10 tys. mieszkańców. Były nią Baranowicze z 10 373 mieszkańcami[16].

Według Alfonsa Krysińskiego i Wiktora Ormickiego, terytorium powiatu wchodziło w skład tzw. zwartego obszaru białoruskiego, to znaczy Białorusini stanowili na nim narodowość dominującą[17].

Teza powyższa nie ma odzwierciedlenia w oficjalnych danych statystycznych. Według spisu powszechnego z 1931 roku, powiat zamieszkiwało 161 088 osób, z których zadeklarowało jako język ojczysty: polski – 74 916 (47%), a białoruski – 68 630 (43%)[18].

Starostowie

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Dz. Urz. ZCZW z 1919 r. Nr 19, poz. 172.
  2. ↑ Dz. Urz. ZCZW z 1920 r. Nr 28, poz. 655.
  3. ↑ Dz. Urz. ZTPiE z 1920 r. Nr 3, poz. 23.
  4. ↑ 1 kwietnia 1920 r. gmina Kruhowicze została wyłączona z powiatu słuckiego i włączona do powiatu baranowickiego (Dz. Urz. ZCZW z 1920 r. Nr 28, poz. 655). Następnie, 7 listopada 1920 r., pojawiła się informacja o włączeniu gminy do powiatu łuninieckiego „z powiatu słuckiego” (Dz. Urz. ZTPiE z 1920 r. Nr 3, poz. 25). Nie jest jednak jasne, czy wcześniejsze postanowienie zostało zniesione, czy gmina powróciła do powiatu słuckiego, czy też doszło do pomyłki w określeniu „z powiatu słuckiego”.
  5. ↑ M.P. z 1921 r. Nr 55, poz. 97 (ISAP)
  6. ↑ Dz. U. z 1926 r. Nr 7, poz. 43 (ISAP).
  7. ↑ Dz. U. z 1926 r. Nr 7, poz. 43 (ISAP).
  8. ↑ Dz. U. z 1930 r. Nr 29, poz. 257 (ISAP).
  9. ↑ Dz. U. z 1930 r. Nr 29, poz. 257 (ISAP).
  10. ↑ Dz. U. z 1926 r. Nr 7, poz. 43 (ISAP).
  11. 1 2 W 1926 zniesiono, wchodząc w skład nowej gminy Wolna.
  12. ↑ W 1921 roku gminę przekształcono w gminę Mołczadź.
  13. ↑ Gmina utworzona w 1921 roku z obszaru zniesionej gminy Łuszniewo.
  14. ↑ Utworzona w 1926 roku z obszaru zniesionych gmin Czernichowo i Połoneczka.
  15. ↑ Joanna Gierowska-Kałłaur: Rozdział VII. Szkolnictwo na ziemiach podległych Zarządowi Cywilnemu Ziem Wschodnich. W: Joanna Gierowska-Kałłaur: Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich (19 lutego 1919 – 9 września 1920). Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, Instytut Historii PAN, 2003, s. 243. ISBN 83-88973-60-6. (pol.).
  16. ↑ I. Tablice ogólne. W: Zeszyt VII. Spis ludności na terenach administrowanych przez Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich (grudzień 1919). s. 25.
  17. ↑ Marek Wierzbicki: Stosunki polsko-białoruskie przed wrześniem 1939. W: Marek Wierzbicki: Polacy i Białorusini w zaborze sowieckim. Stosunki polsko-białoruskie na ziemiach północno-wschodnich II RP pod okupacją sowiecką 1939–1941. Wyd. 2. Warszawa: Stowarzyszenie Kulturalne Fronda, 2007, s. 25–43, seria: Biblioteka historyczna Frondy. ISBN 978-83-88747-76-2.
  18. ↑ Drugi Powszechny Spis Ludności z dn. 9 XII 1931 r.: mieszkania i gospodarstwa domowe, ludność, stosunki zawodowe: województwo nowogródzkie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1936.
  19. ↑ Ruch służbowy w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych od 15 grudnia 1922 do 1 marca 1923 r.. „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych”, s. 22, nr 2 z 31 marca 1923.
  20. ↑ Powiatowe roszady wrześniowe.

Bibliografia

  • Zeszyt VII. Spis ludności na terenach administrowanych przez Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich (grudzień 1919). Lwów – Warszawa: Książnica Polska T-wa Naucz. Szkół Wyższych, 1920, s. 50, seria: Prace geograficzne wydawane przez Eugenjusza Romera.
  • Joanna Gierowska-Kałłaur: Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich (19 lutego 1919 – 9 września 1920). Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, Instytut Historii PAN, 2003, s. 447. ISBN 83-88973-60-6.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.