Izabela z Asturii
 | |
| księżna Asturii | |
| Okres |
od 29 kwietnia 1498 |
|---|---|
| Poprzednik | |
| Następca | |
| królowa Portugalii | |
| Okres |
od 1497 |
| Jako żona | |
| Poprzedniczka | |
| Następczyni | |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia | |
| Data urodzenia |
2 października 1470 |
| Data i miejsce śmierci |
23/24 sierpnia 1498 |
| Ojciec | |
| Matka | |
| Mąż |
Alfons |
| Mąż |
Manuel I Szczęśliwy |
| Dzieci | |
Izabela z Asturii, hiszp. Isabel de Aragón y Castilla (ur. 2 października 1470, zm. 23 lub 24 sierpnia 1498 w Saragossie) – najstarsza córka Ferdynanda II Aragońskiego i Izabeli I Kastylijskiej, następczyni tronu Kastylii (księżna Asturii) i królowa Portugalii jako pierwsza żona Manuela I.
Urodziła się 2 października 1470 roku. Narodziny Izabeli tymczasowo pokrzyżowały plany jej matki na zjednoczenie królestw Kastylii i Aragonii. Z powodu panującego w Aragonii prawa salickiego, które uniemożliwiało kobietom dziedziczenie tronu, Izabela nie mogła zostać w przyszłości następcą tronu Aragonii[1.1].
W 1479 roku podpisano traktat w Alcáçovas, który kończył wojnę o sukcesję Kastylii[1.2]. Traktat zobowiązywał Izabelę do poślubienia infanta i następcy tronu Portugalii – Alfonsa[1.3]. Ich ślub odbył się w Niedzielę Wielkanocną, 18 kwietnia 1490 w Sewilli[1.4][2.1]. Małżeństwo miało doprowadzić w przyszłości do zjednoczenia koron Kastylii i Portugalii[3.1], jednak małżonek Izabeli spadł z konia podczas polowania z jego ojcem – Janem II i zmarł 13 lipca 1491 roku w okolicach Almeirim[2.2][1.5].
Kilka lat później została wydana powtórnie za mąż za króla Manuela I Szczęśliwego, wuja Alfonsa i następcę Jana II. Ślub odbył się w 1497 roku w Valencia de Alcántara[1.6]. Z powodu ciężkiej choroby brata Izabeli oraz dziedzica tronu Kastylii i Aragonii – Jana z Asturii, nieobecny na ślubie był Ferdynand Aragoński, który się nim opiekował. Informacje o śmierci dziedzica Izabela Kastylijska i Manuel otrzymali w trakcie ślubu, a Izabela z Asturii dowiedziała się o śmierci swojego brata dopiero po przyjeździe do Portugalii od swojego małżonka[4.1]. Istnieje też inna wersja, w której Ferdynand dostał wiadomość o pogarszającym się stanie swojego syna w trakcie ceremonii ślubnych 4 października i wtedy wyruszył do Salamanki[1.6].
Po śmierci Jana i jego dziecka podczas porodu, Izabela wraz z Manuelem I wyruszyli 29 marca 1498 roku do Kastylii by zostać zaprzysiężonym na następców tronu Kastylii[4.2]. Po przybyciu do Toledo zwołano kortezy, które nadały Izabeli tytuły księżnej Asturii i dziedziczki tronu Kastylii 29 kwietnia (wcześniej była nią przed narodzinami Jana[1.7])[1.8][4.2]. 2 lipca dotarli do Saragossy, by przyjąć tytuł następcy tronu Aragonii, jednak aragońskie kortezy odmówiły, argumentując to brakiem męskiego potomka, który na podstawie prawa salickiego mógłby odziedziczyć koronę Aragonii[1.9][2.3].
W trakcie sporów z aragońskimi kortezami, 23[3.2][1.10] lub 24[4.3] sierpnia 1498 w Saragossie Izabela urodziła męskiego potomka – Michała[2.4], a ona sama zmarła godzinę po porodzie[1.10]. Jej syn został zaprzysiężony na następcę tronów Kastylii i Aragonii[1.10], jednak zmarł 2 lata później, 19 lipca 1500 roku[4.3][2.4]. Szanse Manuela I na zjednoczenie królestw Iberii pod panowaniem Michała się nie powiodły[2.4][4.3].
Po 1500, kolejną księżną Asturii i następczynią tronu Kastylii została Joanna Szalona (młodsza siostra Izabeli), która poślubiła Filipa Pięknego – syna Karola V, cesarza rzymskiego. Dzięki temu małżeństwu Habsburgowie otrzymali prawa dziedziczne do korony Hiszpanii[3.3]. Inna siostra Izabeli – Maria Aragońska, poślubiła owdowiałego Manuela i miała z nim dziewięcioro dzieci[2.5][2.6].
Przypisy
- Nancy Rubin: Isabella of Castile : the first Renaissance queen. Nowy Jork: St. Martin's Press, 1991. ISBN 978-0-312-05878-4.
- Edward McMurdo: The History of Portugal: The history of Portugal from the reign of D. João II to the reign of D. João V. S. Low, Marston, Searle, & Rivington, 1889.
- Jean Baptiste Rosario Gonzalve de Nervo: Isabella the Catholic, Queen of Spain: Her Life, Reign, and Times, 1451-1504. Smith, Elder, & Company, 1897.
- Elaine Sanceau: The reign of the fortunate king, 1495-1521. Archon Books, 1970. ISBN 0-208-00968-X.
Bibliografia
- Nancy Rubin: Isabella of Castile: the first Renaissance queen. Nowy Jork: St. Martin's Press, 1991. ISBN 978-0-312-05878-4.
- Edward McMurdo: The History of Portugal: The history of Portugal from the reign of D. João II to the reign of D. João V. S. Low, Marston, Searle, & Rivington, 1889.
- Jean Baptiste Rosario Gonzalve de Nervo: Isabella the Catholic, Queen of Spain: Her Life, Reign, and Times, 1451-1504. Smith, Elder, & Company, 1897.
- Elaine Sanceau: The reign of the fortunate king, 1495-1521. Archon Books, 1970. ISBN 0-208-00968-X.