Józef Kofman
| Data i miejsce urodzenia |
18 stycznia 1908 |
|---|---|
| Data śmierci |
sierpień 1995 |
| Zawód, zajęcie |
działacz komunistyczny i związkowy, dziennikarz |
| Stanowisko |
kierownik przedstawicielstwa PPR w Moskwie (1946), zastępca przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac (1960–1968) |
| Partia | |
| Odznaczenia | |
  | |
Józef Kofman (Kojfman) (ur. 1 lutego 1908 w Atakach w Besarabii[1], zm. w sierpniu 1995[2]) – polski działacz komunistyczny i związkowy, kierownik przedstawicielstwa PPR w Moskwie (1946), zastępca przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac (1960–1968).
Życiorys
Syn Jakuba i Marii, pochodził z nieortodoksyjnej rodziny żydowskiej[3]. W 1926 został absolwentem gimnazjum w Równem, podjął następnie studia w Wolnej Wszechnicy Polskiej, podczas których pracował w banku. Od 1927 aktywny w organizacji „Pochodnia” i Międzynarodowej Organizacji Pomocy Rewolucjonistom. Od 1928 członek Komunistycznego Związku Młodzieży Polski, a od 1929 Komunistycznej Partii Polski, w działalności posługiwał się pseudonimami: „Sasza”, „Włodek”, „Julek”. Ze względu na przynależność do tych ruchów był dwukrotnie aresztowany, do wybuchu II wojny światowej przebywał w więzieniu w Brześciu nad Bugiem[1].
We wrześniu 1939 uciekł z więzienia, następnie dostał się do Pińska, gdzie pracował jako instruktor w dziale przemysłowym tymczasowego zarządu miasta. Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej ewakuowany w głąb Związku Radzieckiego, od 1942 zmobilizowany do pracy przy budownictwie kolejowym na Uralu. Wstąpił do Związku Patriotów Polskich, w którym w 1944 był przewodniczącym regionu[1]. Od marca do lipca 1946 kierował przedstawicielstwem Polskiej Partii Robotniczej w Moskwie[4], w tym samym roku przybył do Polski[3]. W grudniu 1948 uczestniczył jako delegat w zjeździe zjednoczeniowym, wstąpił do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej[1]. Od czerwca 1948 do maja 1954 sekretarz Centralnej Rady Związków Zawodowych, do 1968 był członkiem prezydium CRZZ[5] i samej CRZZ[6]. Ponadto w ramach tej organizacji od 1946 do 1948/9 kierował wydziałem i działem ekonomicznym[7]. W czerwcu 1955 objął funkcję zastępcy redaktora naczelnego miesięcznika „Nowe Drogi”. Pomiędzy czerwcem 1960 a marcem 1968 wiceprzewodniczący Komitetu Pracy i Płac[1]. Stanowisko utracił w ramach nagonki antysemickiej po publicznej krytyce z ust Ignacego Logi-Sowińskiego[8].
W okresie pobytu w Pińsku poznał kilkanaście lat młodszą żonę, która zajmowała się później m.in. prowadzeniem przedszkola w okresie ich pobytu w Leningradzie[3]. Miał z nią synów: historyka Jana Kofmana oraz astronoma i fizyka Włodzimierza (Wlodka) Kofmana.
Został pochowany na cmentarzu żydowskim w Warszawie przy ul. Okopowej[9].
Odznaczenia
Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1946) w uznaniu zasług, położonych dla pożytku Rzeczypospolitej Polskiej w dziele zorganizowania Polonii Radzieckiej i zjednoczenia Jej w Związku Radzieckim na platformie ideowej Związku Patriotów Polskich[10] oraz Złotym Krzyżem Zasługi (1946) na wniosek Ministerstwa Spraw Zagranicznych i Zarządu Głównego Związku Patriotów Polskich w Z.S.R.R., za zasługi w dziale repatriacji[11].
Przypisy
- 1 2 3 4 5 Dane osoby z katalogu kierowniczych stanowisk partyjnych i państwowych PRL. Instytut Pamięci Narodowej. [dostęp 2026-01-13].
- ↑ Nekrolog. wyborcza.pl, 31 sierpnia 2015. [dostęp 2026-01-13].
- 1 2 3 Jan Kofman. relacjebiograficzne.pl. [dostęp 2026-01-13].
- ↑ Kochański 2022 ↓, s. 595.
- ↑ Kochański 2022 ↓, s. 811.
- ↑ Kochański 2022 ↓, s. 810.
- ↑ Kochański 2022 ↓, s. 816, 817.
- ↑ Henryk Szlajfer: Jan Kofman w 1968 roku uparł się, że żaden Moczar nie będzie go z Polski ekspediował. I nie wyjechał. wyborcza.pl, 27 marca 2021. [dostęp 2026-01-13].
- ↑ Informacje o pochówku. cemetery.jewish.org.pl. [dostęp 2026-01-13].
- ↑ M.P. z 1946 r. Nr 25, poz. 42 (ISAP)
- ↑ M.P. z 1946 r. Nr 145, poz. 287 (ISAP)
Bibliografia
- Aleksander Kochański: Polska 1944–1991. Informator historyczny. Struktury i ludzie. T. 1. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2022. ISBN 978-83-8229-465-1. [dostęp 2025-10-21].