Język masalit

Język masalit (masalit: masaraa, kana masaraka, masarak, kaana masala, jwisince) – język nilo-saharyjski należący do grupy maba, używany przez grupę etniczną Masalit zamieszkującą zachodni Sudan (głównie Darfur Zachodni) oraz wschodni Czad (region Wadaj). Ze względu na sytuację polityczną, konflikty i migracje uchodźców, dokładna liczba użytkowników jest niepewna i szacowana w szerokim przedziale od 440 tys.^[1] do blisko miliona osób^[2], z których większość zamieszkuje Sudan^[3]. Dla większości użytkowników drugim językiem jest język arabski (sudański lub czadyjski), który pełni funkcję języka prestiżowego i komunikacji międzygrupowej^[1].

W obrębie języka masalit wyróżnia się zazwyczaj trzy dialekty geograficzne: północny (na północ i wschód od Al-Dżunajny), zachodni (Czadyjski) oraz południowy. Niekiedy jako dialekt klasyfikowana jest mowa surbakhal, choć nowsze klasyfikacje traktują ją jako odrębny język^[1]. W literaturze akademickiej identyfikuje się również socjolekty: „ciężki” (cechujący się złożoną morfologią aglutynacyjną, właściwy dla obszarów wiejskich) oraz „lekki” (wykazujący silniejsze wpływy języka arabskiego)^[4]. Język charakteryzuje się szykiem zdania SOV (podmiot–dopełnienie–orzeczenie) oraz tonalnością^[5].

Dokumentacja języka masalit jest ograniczona; najwcześniejsze materiały pochodzą z lat 20. XX wieku, a szersze badania lingwistyczne rozpoczęto w latach 60^[4]. Do niedawna język ten nie posiadał formy pisanej. Za jedno z najważniejszych opracowań uważa się opublikowaną w 1989 roku gramatykę autorstwa Johna Edgara (A Masalit Grammar)^[1]. Współczesny system zapisu oparty jest na alfabecie łacińskim, bazującym na narodowym alfabecie czadyjskim (L'Alphabet national tchadien)^[2]. Mimo żywotności w wielu społecznościach, przyszłość języka jest zagrożona z powodu wojny w Darfurze, ludobójstwa oraz przymusowych przesiedleń ludności^[4].

1. Język masalit na stronie Ethnologue