Jacques Martin (rysownik)

Jacques Martin
Jam
Data i miejsce urodzenia

25 września 1921
Strasburg

Data i miejsce śmierci

21 stycznia 2010
Orbe

Dziedzina sztuki

komiks, rysunek, pisarstwo

Jacques Martin (ur. 25 września 1921 w Strasburgu, zm. 21 stycznia 2010 w Orbe) – francuski rysownik i scenarzysta komiksowy.

Współpracownik Hergégo i członek zespołu artystycznego magazynu „Tintin”. Najbardziej znany jest jako twórca serii Alix (od 1948) oraz Lefranc (od 1952), kontynuowanych po jego śmierci.

Życiorys

Wczesne lata

W 1929 wraz z rodziną przeprowadził się w okolice Paryża. Jego ojciec, pilot Pierre Martin, zginął w katastrofie lotniczej w 1932. Przyszły rysownik wychowywał się częściowo w szkołach z internatem, rozwijając pasje do historii, malarstwa, rzeźby i komiksów. Wpływ na jego wrażliwość graficzną wywarli m.in. Canaletto, Jacques-Louis David oraz J.M.W. Turner, a w świecie komiksu – Hergé, Edgar P. Jacobs i Alex Raymond[1].

Studiował inżynierię w Erquelinnes, a następnie w Lyonie, gdzie zdobył solidne podstawy perspektywy i rysunku technicznego. Podczas II wojny światowej pracował w przemyśle lotniczym, a od 1942 publikował pierwsze komiksy pod pseudonimem Jam. W latach 1943-1945 pracował przymusowo w zakładach Messerschmitta, dokumentując ten czas licznymi rysunkami[1].

Po wojnie próbował swoich sił w animacji, lecz szybko wybrał komiks. Wyjechał do Belgii – centrum europejskiego rynku komiksowego – gdzie zyskał pierwsze zlecenia ilustratorskie. Tworzył humorystyczne i realistyczne serie dla belgijskiej prasy, m.in. Le Hibou Gris oraz Le Sept de Trèfle. W latach 40. współpracował z Henri Leblicqiem, podpisując wspólne prace pseudonimem Marleb[1].

Dla magazynu „Bravo!" stworzył m.in. Monsieur Barbichou oraz cykl o Indianinie Oeuil-de-Perdrix. Równolegle publikował w „Wrill” i innych czasopismach[1].

Alix

W 1948 rozpoczął współpracę z magazynem „Tintin”. Tam też zadebiutowała jego najsłynniejsza seria – Alix l’Intrépide. Główny bohater, młody Gal Alix, podróżuje przez świat starożytnego Rzymu. Początkowo twórczości Martina nie wróżono sukcesu, lecz szybko zdobyła ona popularność, a każda kolejna odsłona była coraz dojrzalsza graficznie i narracyjnie[1].

W 1949 po raz pierwszy pojawił się Enak, który stał się nieodłącznym towarzyszem Alixa[1].

Po 1988 część prac rysunkowych przejęli następcy – Jean Pleyers, Rafael Moralès, Christophe Simon i inni. Od 2013 głównym rysownikiem jest Marc Jailloux. Seria doczekała się licznych spin-offów, w tym edukacyjnych Les Voyages d’Alix, kontynuacji Alix Senator oraz prequelu Alix Origines[1].

Lefranc

W 1952 Martin stworzył drugi wielki cykl – Lefranc, którego bohaterem jest reporter Guy Lefranc, zmagający się z problemami politycznymi czasów zimnej wojny. Redakcja „Tintin” była początkowo sceptyczna wobec równoległego rozwoju dwóch serii, jednak Lefranc szybko zdobył popularność czytelników[1].

Seria, utrzymana w konwencji realizmu przygodowego, wyróżnia się licznymi odniesieniami do współczesnej historii i geopolityki. Jej wieloletnim antagonistą jest Axel Borg[1].

Od lat 70. większość prac graficznych przejęli uczniowie Martina – m.in. Bob De Moor, Gilles Chaillet, Francis Carin i Christophe Simon. Po 2006 roku Martin pozostawał jedynie konsultantem scenariuszy[1].

Studio Hergé

W latach 1953–1972 Martin należał do zespołu Studio Hergé, gdzie współtworzył tła oraz modernizował starsze odcinki serii Przygody Tintina i Jo, Zette et Jocko. Brał udział w tworzeniu klasycznych albumów, takich jak Afera Lakmusa, Tintin w Tybecie czy Lot 714 do Sydney[2]. Wniósł tam wkład koncepcyjny i techniczny, m.in. w projekt fikcyjnego samolotu Carreidasa[1].

Pozostałe serie

Jhen (dawniej Xan)

Od 1972 rozwijał serię historyczną osadzoną w XV wieku, początkowo zatytułowaną Xan. Po sporze z wydawcą została ona przemianowana na Jhen. Komiks powstał we współpracy z Jeanem Pleyersem i rozgrywa się w epoce Joanny d’Arc oraz Gilles’a de Rais[1].

Arno

Seria Arno (1984-1997), z rysunkami André Juillarda i Jacques’a Denoëla, przedstawia wydarzenia od rewolucji francuskiej po kres epoki napoleońskiej[1].

Orion

W latach 1990-2011 tworzył Oriona, cykl o młodym Ateńczyku w czasach Peryklesa. Seria miała stanowić grecką odpowiedź na Alixa[1].

Kéos

W latach 1991-1999 powstał cykl Kéos, rozgrywający się w Egipcie za faraona Merenptaha[1].

Loïs

Ostatnią nową serią Martina był Loïs (od 2003), osadzony w epoce Ludwika XIV, z rysunkami Oliviera Pâquesa[1].

Ostatnie lata i śmierć

Od 1984 mieszkał w Szwajcarii. W latach 90. pogarszający się wzrok zmusił go do rezygnacji z rysowania, choć nadal tworzył scenariusze i konsultował rozwój swoich serii[1]. Zmarł 21 stycznia 2010 w Orbe w wieku 88 lat[3].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Jacques Martin [online], lambiek.net, 28 września 2025 [dostęp 2025-11-15] (ang.).
  2. ↑ Objectif Tintin : "Hergé Fils de Tintin" par Benoît Peeters [online], objectiftintin.com [dostęp 2025-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2007-10-07] (fr.).
  3. ↑ Bandes dessinées: décès de Jacques Martin, le père d'Alix [online], tdg.ch [dostęp 2025-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2010-01-29] (fr.).

Linki zewnętrzne