Jagoda (botanika)

Jagody borówki czarnej
Jagody porzeczki czerwonej
Jagody pomidora
Jagoda arbuza

Jagoda – owoc pojedynczy, mięsisty[1], o niepękającej owocni[2]. Z zewnętrznego egzokarpu powstaje skórka, a mezokarp wypełniający wnętrze owocu zbudowany jest z miękiszu[1]. W jagodach zwykle brak endokarpu i bezpośrednio w mezokarpie znajdują się liczne (rzadko jedno) nasiona[2]. Przykładami jednonasiennych jagód są daktyl[2] i awokado[3][4][5], z powodu podobieństwa uważane czasem za pestkowca[6]. Jagoda może składać się głównie z łożyska, co ma miejsce u pomidora[7]. Czasem jagody mogą mieć skórkę silnie twardniejącą (np. u niektórych dyniowatych), mogą mieć też wnętrze z przestworami powietrznymi (np. papryka)[8].

Jagody dzielone są na powstające z zalążni górnych (łac. uva) oraz dolnych i półdolnych (łac. bacca), ze słupkowia apokarpicznego (jagody zbiorowe typu Schisandra) i synkarpicznego (jagody pojedyncze typu Nuphar)[9].

Wyróżniane są też modyfikacje owoców typu jagoda. Jedną z nich są owoce roślin cytrusowych określane jako hesperidium. U tych roślin owoc powstaje z zalążni zrośniętej z wielu owocolistków. Ich egzokarp jest spoisty i zawiera liczne gruczoły wydzielnicze. Mezokarp jest gąbczasty, a endokarp wytwarza gąbczaste woreczki wypełnione sokiem. Drugim rodzajem modyfikacji typu jagoda są owoce dyniowatych. Mezokarp jest niejednorodny, składa się z kolenchymy, sklerenchymy oraz miękiszu. W niektórych owocach dyniowatych wykształca się także peryderma[7].

Owocostany powstające w wyniku zrastania się jagód nazywane są jagodostanami[1].

Jagody z soczystą i barwną owocnią są adaptacją do zoochorii (endochorii). Nasiona przechodzą przez przewód pokarmowy żywiących się nimi zwierząt zachowując zdolność do kiełkowania[10].

Przykłady roślin wykształcających jagody

Rośliny z rodziny dyniowatych[8]:

Rośliny z rodziny wrzosowatych:

Rośliny z rodziny psiankowatych:

Inne rodziny:

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Wyd. II, zmienione i uzupełnione. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 316. ISBN 83-214-1305-6.
  2. 1 2 3 Zbigniew Podbielkowski: Rozmnażanie się roślin. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1982, s. 260. ISBN 83-02-01456-7.
  3. ↑ Persea americana Miller. [w:] Global Information Hub on Integrated Medicine (Globinmed) [on-line]. [dostęp 2011-01-25]. (ang.).
  4. ↑ The encyclopedia of fruit & nuts. Janick J., Paull R. E. (red.). Cambridge: Cambridge University Press, 2006, s. 441. ISBN 978-0-85199-638-7.
  5. ↑ Litz R. E., Witjaksono, Raharjo S., Efendi D., Pliego-Alfaro F., Barcelo-Munoz A.: Persea americana Avocado. W: Litz R. E. (red.) Biotechnology of fruit and nut crops. Biotechnology in Agriculture Series. Biotechnology in Agriculture Series 29, 2004, s. 325–345. ISBN 0-85199-662-0.
  6. ↑ Jolanta Węglarska, Karol Węglarski: Użyteczne rośliny tropików. Szkice etnobotaniczne. Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, 2008. ISBN 978-8361320173.
  7. 1 2 Katherine Esau: Anatomia roślin. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1973, s. 733–735.
  8. 1 2 R.T.J. Cappers, R.M. Bekker, A Manual for the Identification of Plant Seeds and Fruits, Social Science, 2022, s. 158, 369, ISBN 978-94-93194-44-1.
  9. ↑ Alexey V.F.Ch. Bobrov, Mikhail S. Romanov, Morphogenesis of fruits and types of fruit of angiosperms, „Botany Letters”, 166 (3), 2019, DOI: 10.1080/23818107.2019.1663448 [dostęp 2026-06-29].
  10. ↑ Podbielkowski Zbigniew, Podbielkowska Maria: Przystosowania roślin do środowiska. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1992, s. 512–514. ISBN 83-02-04299-4.
  11. 1 2 3 4 5 Bolesław Hryniewiecki, Owoce i nasiona, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1952, s. 229.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.