James C. Fletcher
![]() | |
| Pełne imię i nazwisko |
James Chipman Fletcher |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
5 czerwca 1919 |
| Data i miejsce śmierci |
22 grudnia 1991 |
| 4. Administrator Narodowej Agencji Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej | |
| Okres |
od 27 kwietnia 1971 |
| Poprzednik | |
| 7. Administrator Narodowej Agencji Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej | |
| Okres |
od 12 maja 1986 |
| Poprzednik | |
| Następca | |
James Chipman Fletcher (ur. 5 czerwca 1919 w Millburn, zm. 22 grudnia 1991) – amerykański naukowiec oraz urzędnik państwowy, który pełnił funkcję czwartego oraz siódmego administratora NASA w okresie prezydentur Richarda Nixona, Geralda Forda i Jimmy’ego Cartera, Ronalda Reagana i George’a H. W. Busha[1]. Odpowiadał między innymi za misje księżycowe programu Apollo[2], oraz za planowanie programu Space Transportation System, a także późniejsze przywrócenie wahadłowców kosmicznych do lotu po katastrofie promu Challenger[1]. Wcześniej, w latach 1964-1971 był rektorem Uniwersytetu Utah[3].
Życiorys
Młodość i wykształcenie
Urodził się jako syn Harveya Fletchera i Loreny Chipman[4]. Fletcher ukończył studia licencjackie z fizyki na Uniwersytecie Columbia, a następnie uzyskał stopień doktora fizyki w 1948 roku na California Institute of Technology[5]. Po odbyciu staży naukowych i pełnieniu funkcji wykładowcy na Uniwersytecie Harvarda i Uniwersytecie Princeton[1], w 1948 roku podjął pracę w Hughes Aircraft, a później w firmie Ramo-Wooldridge Corporation. W 1958 roku współzałożył Space Electronics Corporation w Glendale w Kalifornii, która po fuzji przekształciła się w Space General Corporation[6]. Następnie został wiceprezesem w Aerojet General Corporation w Sacramento w Kalifornii[6]. W 1964 roku objął stanowisko rektora Universytetu Utah, które pełnił do momentu mianowania na administratora NASA przez prezydenta Richarda Nixona w 1971 roku[7].
Administrator NASA
Podczas pierwszej kadencji w NASA Fletcher był odpowiedzialny za uruchomienie programu Space Transportation System[7], a także za realizację programu Viking, który wysłał lądowniki na Marsa[1]. Nadzorował on także misje Skylab oraz zatwierdził misje sond Voyager i projekt misji Apollo-Sojuz[1].
Po jego pierwszym odejściu z NASA w 1977 roku Fletcher pracował jako niezależny konsultant w McLean w stanie Wirginia oraz był wykładowcą na Uniwersytecie Pittsburskim[8]. Przez dziewięć lat doradzał w zakresie planowania polityki kosmicznej, a także był członkiem rady doradczej przy Strategic Defense Initiative[1].
W 1986 roku prezydent Ronald Reagan ponownie powołał Fletchera na stanowisko administratora NASA, aby wspomóc agencję w odbudowie po katastrofie promu Challenger[9]. Loty wahadłowców zostały wstrzymane na dwa lata, podczas których Fletcher nadzorował bezpieczeństwo i niezawodność programu Space Transportation System, wprowadzając zmiany poprawiające efektywność programu[10]. Nadzorował kompleksową modernizacją wahadłowców, w tym przebudową boosterów SRB i wprowadzeniem nowych procedur ewakuacyjnych dla astronautów[1]. Program Space Transportation System wznowiono dopiero 29 września 1988 roku[11]. Fletcher w tamtym czasie zatwierdził również program Kosmicznego Teleskopu Hubble’a[1]. Funkcję administratora NASA pełnił do 8 kwietnia 1989 roku, w czasie kadencji prezydenta George’a H. W. Busha[7].
Śmierć i upamiętnienie
Fletcher mieszkał w McLean w stanie Wirginia. Zmarł na raka płuc 22 grudnia 1991 roku w Georgetown University Hospital w Waszyngtonie w wieku 72 lat i został pochowany na cmentarzu w Salt Lake City[5]. Był członkiem Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich.
W 1974 roku otrzymał nagrodę Golden Plate Award od American Academy of Achievement[12]. W 1992 roku został pośmiertnie wprowadzony do International Space Hall of Fame[13].
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 James C. Fletcher - NASA [online] [dostęp 2025-10-11] (ang.).
- ↑ Apollo 15 Earth Orbital Contingency Mission, CIA, 2 maja 1971 [dostęp 2025-10-11] (ang.).
- ↑ James C. Fletcher - President Taylor R. Randall [online], president.utah.edu [dostęp 2025-10-11] (ang.).
- ↑ In Memory of Harvey Fletcher [online], www.et.byu.edu [dostęp 2025-10-11].
- 1 2 James Fletcher, 72, NASA Chief Who Urged Shuttle Program, Dies (Published 1991) [online], 24 grudnia 1991 [dostęp 2025-10-11] (ang.).
- 1 2 James C. Fletcher [online], New Mexico Museum of Space History [dostęp 2025-10-11] (ang.).
- 1 2 3 50 Years Ago: James Fletcher Sworn in as NASA Administrator - NASA [online], 27 kwietnia 2021 [dostęp 2025-10-11] (ang.).
- ↑ Amy Norcross, NASA regroups after Challenger disaster, May 12, 1986 [online], EDN, 12 maja 2019 [dostęp 2025-10-11] (ang.).
- ↑ 35 Years Ago: James Fletcher Begins Second Term as NASA Administrator - NASA [online], 12 maja 2021 [dostęp 2025-10-11] (ang.).
- ↑ Return to Flight...Challenger Accident [online], www.nasa.gov [dostęp 2025-10-11].
- ↑ 35 Years Ago: STS-26 Returns the Space Shuttle to Flight - NASA [online], 27 września 2023 [dostęp 2025-10-11] (ang.).
- ↑ Golden Plate Awardees [online], Academy of Achievement [dostęp 2025-10-11] (ang.).
- ↑ Article clipped from El Paso Times, „El Paso Times”, El Paso, Texas, 5 października 1992, s. 8 [dostęp 2025-10-11].
