Jan Hempel (generał)

Jan Marian Hempel
Ilustracja
Jan Marian Hempel
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia

9 kwietnia 1879
Lwów

Data i miejsce śmierci

22 września 1932
Potok

Przebieg służby
Lata służby

do 1928

Siły zbrojne

Armia Austro-Węgier
Wojsko Polskie

Jednostki

24 Dywizja Piechoty

Stanowiska

dowódca piechoty dywizyjnej
dowódca dywizji piechoty

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka

Odznaczenia
Krzyż Walecznych (1920–1941, trzykrotnie)

Jan Marian Hempel (ur. 9 kwietnia 1879 we Lwowie, zm. 22 września 1932 w Potoku) – generał brygady Wojska Polskiego.

Życiorys

Jan Marian Hempel urodził się 9 kwietnia 1879 roku we Lwowie[1][2], w rodzinie Kazimierza i Kazimiery z Dwernickich[3]. W 1896 ukończył gimnazjum w Kalksburgu (obecnie część Liesingu, XXIII dzielnicy Wiednia), a cztery lata później Wojskową Wyższą Szkołę Realną w Hranicach[1]. W 1906 ukończył Akademię Sztabu Generalnego w Wiedniu i jako oficer sztabowy pełnił służbę w sztabach kolejnych szczebli dowództw wielkich jednostek zajmując się wywiadem i kontrwywiadem wojskowym. W latach 1912–1914 szef wywiadu w dowództwie XI Korpusu we Lwowie, nawiązał kontakty z kierownictwem Związku Walki Czynnej. Podczas I wojny światowej szef sztabu związku operacyjnego na froncie, m.in. armii operującej przeciwko Rumunii. W lutym 1917 został mianowany na stopień majora w korpusie sztabu generalnego[4]. W 1918 szef sztabu generał-gubernatora w Odessie.

2 grudnia 1918 roku został przyjęty do Wojska Polskiego z zatwierdzeniem posiadanego stopnia majora i przydzielony do Oddziału I Sztabu Generalnego w Warszawie[5]. Zajmował w nim stanowisko zastępcy szefa oddziału. Następnie został wyznaczony na stanowisko szefa Sekcji Traktatów Ministerstwa Spraw Wojskowych. Od stycznia 1919 roku był zastępcą szefa sztabu i szefem kwatermistrzostwa Dowództwa „Wschód”[1]. Od czerwca 1919 roku do listopada 1920 roku był zastępcą i szefem sztabu Armii gen. J. Hallera, a potem Grupy Operacyjnej gen. F. Latinika w walkach o Śląsk Cieszyński. Na froncie bolszewickim był szefem sztabu 1 Armii, a później 6 Armii, czasowo w służbie u marszałka Ferdinanda Focha. 30 września 1920 roku został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu pułkownika, w kawalerii, w grupie oficerów byłej armii austro-węgierskiej. Pełnił wówczas służbę na stanowisku szefa sztabu Grupy Południowej[6]. W listopadzie 1920 roku powierzono mu przewodniczenie Komisji Rozjemczej w Mińsku. W kwietniu 1921 roku został zastępcą szefa Komisji granicznej na Wschodzie oraz przewodniczącym polsko-sowieckiej Komisji mieszanej nadzorującej rozejm[1].

Portret Gen. Jana Hempla - ok. 28.10.1927, wykonany przez Witkacego

3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu pułkownika Sztabu Generalnego ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 7. lokatą w korpusie oficerów jazdy (od 1924 roku – kawalerii), a jego oddziałem macierzystym był 8 pułk ułanów w Krakowie[7]. 28 lipca 1923 roku został mianowany dowódcą piechoty dywizyjnej 24 Dywizji Piechoty w Jarosławiu[8]. Z dniem 1 października 1924 roku został mianowany dowódcą 24 Dywizji Piechoty w Jarosławiu[9]. 1 grudnia 1924 roku został mianowany generałem brygady ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 roku i 15. lokatą w korpusie generałów[10]. 28 maja 1926 roku został zwolniony ze stanowiska i pozostawiony w dyspozycji Ministra Spraw Wojskowych[11]. Z dniem 31 sierpnia 1928 roku został przeniesiony w stan spoczynku[12]. Na emeryturze mieszkał we Lwowie.

Nagrobek generała na cmentarzu w Jedliczu

Zmarł 22 września 1932 roku w Potoku[13][14]. Według Piotra Staweckiego popełnił samobójstwo[2]. Henryk Kosk podał, że generał został zabity w czasie polowania, a motywem zbrodni miała być jego wiedza o związkach Józefa Piłsudskiego z Hauptkundschaftstelle[15][16]. Został pochowany na cmentarzu komunalnym w Jedliczu[17][18].

Jan Hempel był żonaty z Marią Łozińska-Hempel[16][19].

Odznaczenia

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Encyklopedia Wojskowa 1933 ↓, s. 315.
  2. 1 2 Stawecki 1994 ↓, s. 136.
  3. ↑ Wojtaszak 2012 ↓, s. 456 wg autora urodził się w miejscowości Jedlicze.
  4. ↑ Kronika. Mianowania w c. i k. armii. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 44 z 24 lutego 1917.
  5. ↑ Dz. Rozp. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 11 grudnia 1918 roku, s. 126, 134.
  6. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 39 z 13 października 1920 roku, s. 992.
  7. ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 153.
  8. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 52 z 29 lipca 1923 roku, s. 493.
  9. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 100 z 29 września 1924 roku, s. 553.
  10. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 131 z 17 grudnia 1924 roku, s. 730.
  11. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 5 czerwca 1926 roku, s. 172.
  12. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 302.
  13. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 8 lutego 1933 roku, s. 36.
  14. ↑ Elitka. Miłość w dniach grozy. | Jan Grzeszczak [online], Lubimyczytać.pl [dostęp 2026-07-22].
  15. ↑ Kosk 1998 ↓, s. 178.
  16. 1 2 Wojtaszak 2012 ↓, s. 457.
  17. ↑ GROBONET - wyszukiwarka osób pochowanych - Cmentarze komunalne i parafialne w gminie Jedlicze [online], jedlicze.grobonet.com [dostęp 2026-04-09].
  18. ↑ Maria Jadwiga Minakowska, Jan Marian Hempel [online], www.sejm-wielki.pl [dostęp 2026-07-22].
  19. ↑ 90. ROCZNICA ŚMIERCI - gen. Jan Marian Hempel 1879-1932 (mosiądz oksydowany) - Żetony pamiątkowe - III RP - Żetony - Pieniądz zastępczy - Internetowy Katalog Monet [online], katalogmonet.pl [dostęp 2026-07-22].
  20. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 879.
  21. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 14 kwietnia 1922 roku, s. 314.

Bibliografia

  • Hempel Jan Marian, Zgórniak, PSB, Wrocław–Warszawa–Kraków, 1961
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.