Jan Huskowski

Jan Huskowski

Data i miejsce urodzenia	23 kwietnia 1883 Piaski Wielkie
Data i miejsce śmierci	1941 Kulparków
Język	polski
Dziedzina sztuki	dramat, poezja, fantastyka

Jan Huskowski (ur. 23 kwietnia 1883 w Piaskach Wielkich, zm. w 1941 w Kulparkowie) – poeta, prozaik, dramatopisarz.

Podził z Lubelszczyzny w ówczesnym Królestwie Polskim pod zaborem rosyjskim^[1]. Uczył się w szkole handlowej w Łodzi^[1]. Później wyjechał do Galicji pod zaborem austriackim^[1]. We Lwowie przystąpił do Teatru Ludowego^[1]. Został zatrudniony na stanowisku dyrektora Hotelu Imperium^[1]. Po odejściu stamtąd poświęcił się pracy literackiej, udzielając się we lwowskich dziennikach^[1].

Debiutował tomem poezji Po drodze. Opublikował też kilka tomów fantastycznych nowel napisanych w duchu twórczości Poego. Wydał też powieść Gesty oraz dramat Dzieło, który w 1911 grano w lwowskim Teatrze Niezależnym. W jego utworach objawia się fascynacja filozofią Schopenhauera i Nietzschego. Pisarz nawiązywał też do osiągnięć francuskich symbolistów. O jego twórczości wypowiadał się pozytywnie Karol Irzykowski.

Mieszkał we Lwowie. 30 maja 1912 w przystępie manii prześladowczej dokonał zamachu na dzierżawcę Hotelu George we Lwowie, Leona Bohosiewicza^[2][1]. Tego dnia tuż przed godz. 14 śledził ofiarę od hotelu aż do ulicy Karola Ludwika, po czym koło kawiarni Imperial strzelił dwukrotnie: raz w klatkę piersiową, a następnie – już do leżącego – w głowę, raniąc w policzek^[2][1]. Chwilę potem został zatrzymany przez żołnierza policyjnego^[2]. Na policji uznano, że zachowuje się nienormalnie, jako że twierdził, że cierpi niedostatek spowodowany przez Bohosiewicza, który miał go zwolnić z pracy w Hotelu Imperial i prześladować^[2]. Po złożeniu wyjaśnień został przekazany do aresztu^[2]. Stan postrzelonego mężczyzny uznano za niegroźny^[2]. Pod koniec czerwca 1912 zapowiedziano poddanie Huskowskiego badaniom psychiatrycznym^[3].

24 lipca 1912 przewieziono Huskowskiego do Państwowego Zakładu dla Umysłowo Chorych we Lwowie-Kulparkowie, gdzie władze tego szpitala nie przyjęły go ze względów formalnych, po czym ponownie trafił do aresztu, jednak zamierzano doprowadzić go do umieszczenia w Kulparkowie^[4]. Jego kontakt z wydawcami urwał się w 1913, gdy nie odpowiedział na ankietę do opracowywanej wówczas Współczesnej kultury polskiej A. Peretiatkowicza i M.Sobeskiego^[5].

Ostatecznie trafił do zakładu kulparkowskiego. Tam zmarł w 1941, najprawdopodobniej w wyniku hitlerowskiej Akcji T4 („eliminacja życia niewartego życia”), czyli programu mordowania ludzi chorych psychicznie^[6].

• Po drodze (1907) – tomik wierszy^[7] – poezje
• Spojrzenia (1909)^[8] – nowele
• Cienie (1912)^[9] – szkic powieściowy
• W płomienisku (1912) – nowele^[2]
• Gesty (1913)^[10] – powieść
• Dzieło – dramat

• Stanisław Lam, Współcześni pisarze polscy (Literatura piękna – krytyka literacka), 1922
• Kazimierz Czachowski – Obraz współczesnej literatury polskiej 1884-1933
• Obłąkany literat, „Świat” 1919/25
• Karol Irzykowski, „Świat” 1912/43
• A. Niewiadowski, „Fantastyka” 1984/11
• D. Samborska-Kukuć, "Żywot mój pełen bojaźni złowrogiej". Rekonstrukcja biografii i działalności literackiej Jana Huskowskiego (1883-1941) - cz.I, [w:] "Czytanie literatury. Łódzkie studia literaturoznawcze" 2025 nr 14.

• Utwory Jana Huskowskiego w bibliotece Polona