Jan Kwolek

Jan Kwolek (ur. 13 grudnia 1885 w Kraczkowej, zmarł 20 maja 1958 w Przemyślu) – polski duchowny rzymskokatolicki. Kanonista, archiwariusz, organizator i pierwszy dyrektor archiwum diecezjalnego.

Urodził się 13 grudnia 1885 roku w Kraczkowej, w rodzinie rolniczej Sebastiana i Katarzyny z d. Peszko. W latach 1896–1904 kształcił się w I Gimnazjum w Rzeszowie. W latach 1904–1906 studiował na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie. W latach 1906–1910 studiował w Wyższym Seminarium Duchownym w Przemyślu. 29 czerwca 1910 roku otrzymał święcenia kapłańskie z rąk bpa Józefa Sebastiana Pelczara^[1].

W 1910 roku był wikariuszem w Cieklinie, a w latach 1910–1912 – w Dobromilu. W latach 1912–1914 studiował prawo na Uniwersytecie Gregoriańskim w Rzymie, gdzie 20 lipca 1914 roku uzyskał stopień doktora prawa kanonicznego. Po powrocie do kraju z powodu działań wojennych do sierpnia 1915 roku przebywał w Kraczkowej. W latach 1915–1916 był prefektem w Seminarium Duchownym w Przemyślu, a w latach 1915–1916 i 1917–1918 był katechetą w I Gimnazjum w Przemyślu^[1].

W latach 1916–1918 był sekretarzem Konsystorza Przemyskiego, a następnie w latach 1918–1932 był notariuszem Kurii Biskupiej. W 1918 roku został profesorem prawa kanonicznego w Wyższym Seminarium Duchownym w Przemyślu. W 1918 roku został archiwariuszem kurii biskupiej. 20 października 1927 roku bp Anatol Nowak mianował go pierwszym dyrektorem archiwum diecezjalnego^[2]. Jako dyrektor archiwum - uporządkował i opracował inwentarze ksiąg archiwalnych oraz przyjmował nowe księgi archiwalne z terenu całej diecezji. W 1928 roku współdziałał przy zakładaniu w Przemyślu oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego, w którym pełnił później obowiązki wiceprezesa^[3].

W latach 1929–1937 jako jedyny zarządca archiwum kościelnego w Polsce publikował w Kronice Diecezji Przemyskiej sprawozdania z działalności Archiwum Diecezjalnego (za lata 1927–1936)^[4]. W 1931 roku władze kościelne nadały mu godność szambelana papieża Piusa XI^[3]. W 1932 roku został kanonikiem kapituły katedralnej w Przemyślu^[3]. W 1933 roku wszedł w skład diecezjalnej rady Akcji Katolickiej^[2]. W maju 1934 roku został oficjałem sądu biskupiego^[2].

Podczas II wojny światowej w 1942 roku zabiegał u okupacyjnych władz Generalnego Gubernatorstwa o zwrot diecezjalnych archiwaliów, skonfiskowanych pierwotnie przez okupacyjne władze radzieckie w 1940, co doprowadziło do częściowej restytucji w roku następnym. W 1944 w obliczu zbliżającego się frontu wywiózł część cenniejszych ksiąg do Brzozowa, skąd powróciły do Przemyśla po zakończeniu wojny^[5]. W latach wojny uratował od zniszczenia znaczną część Biblioteki Kapituły Katedralnej w Przemyślu, funkcję jej kustosza sprawował do śmierci^[6].

W 1945 roku krótko dyrektor naczelny Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Przemyślu. W 1947 roku mianowany szambelanem papieża Piusa XII. W 1951 roku został prałatem i scholastykiem kapituły katedralnej. Zmarł 20 maja 1958 roku w Przemyślu^[3].

• ks. dr Jan Kwolek, Archiwa Diecezji Przemyskiej Ob. Łac., Przemyśl 1927
• ks. dr Jan Kwolek, Archiwum Diecezjalne Przemyskie. Sprawozdanie za rok 1936, Przemyśl 1937
• ks. dr Jan Kwolek, Atlas historyczny biskupstw polskich, Przemyśl 1949

• MarcinM. Kapłon MarcinM., Ksiądz doktor Jan Kwolek i jego zasługi dla archiwistyki kościelnej, „Rocznik Przemyski. Historia”, 57 (1 (26)), 2021, s. 179–212 .