Jan Loitz młodszy

Jan Loitz młodszy (niem. Hans IV Loitz, ur. ok. 1529, zm. 1579 w Nowym Dworze[1][2]) – gdański kupiec i bankier, członek Komisji Morskiej Zygmunta II Augusta. Był synem Michaela II Loitza i Korduli Feldstedt; bratankiem Stefana i Jana (Hansa) III[3]; żonaty z Esterą Bażyńską (Esther von Baysen)[4], córką kasztelana gdańskiego Jana Bażyńskiego[5].

Początkowo był szykowany do kariery duchownej[1]. 1 czerwca 1542 r. papież Paweł III mianuje Jana Loitza koadiutorem Mikołaja Kopernika na kanonię warmińską z prawem następstwa[6]. Loitz był spowinowacony z Kopernikiem przez matkę[7], córkę najmłodszej kuzynki astronoma[8]. 21 maja 1543 na posiedzieniu kapituły warmińskiej wystąpił o kanonię i prebendę[9][8].

Po śmierci stryja Simona Loitza w 1567 r. przejął kierowanie gdańskim przedsiębiorstwem Loitzów, które jesienią 1570 r. zakończyło działalność[10], a Loitz skoncentrował się na zarządzaniu dobrami w Nowym Dworze oraz na przedsięwzięciach związanych z handlem i przetwarzaniem soli. W 1568 wszedł wraz ze Stefanem Loitzem w skład Komisji Morskiej Zygmunta Augusta[11]. Brał udział w sporze Komisji z władzami Prus Książęcych o jurysdykcję nad kaprami królewskimi[12]. W 1570 r. wspomagał budowę królewskiego okrętu wojennego w Elblągu, dostarczając część drewna, kotwicę i linę[13]. Wizerunek Jana Loitza zachował się na epitafium jego ojca, Michaela II Loitza, w Bazylice Mariackiej w Gdańsku[5].

Przypisy

  1. 1 2 Johannes Papritz. Das Handelshaus der Loitz zu Stettin, Danzig und Lüneburg. „Baltische Studien”. 44, s. 90, 1957.
  2. ↑ Loitz (Lois) Jan (starszy) h. własnego, W: Zygmunt Boras: Polski Słownik Biograficzny. T. XVII. Wrocław–Warszawa–Kraków: 1972, s. 529
  3. ↑ PSB błędnie podaje w biogramie Jana Loitza starszego, że Jan IV był jego synem, nowsze ustalenia w publikacjach B. Schröder‑Bornkampf i M. Denzel
  4. ↑ Schröder‑Bornkampf, B. (2022). Gdańskie i lüneburskie inwentarze rodziny kupieckiej Loitzów jako źródło do historii sztuki i kultury XVI wieku. Porta Aurea, (21) 2022, s. 258. https://doi.org/10.26881/porta.2022.21.11
  5. 1 2 Markus A. Denzel: Die Rechnungsbücher der Danziger Loitz 1566–1570. T. 25. Stuttgart: Franz Steiner Verlag, 2024, s. 12, 34–39, seria: Deutsche Handelsakten des Mittelalters und der Neuzeit. DOI: 10.25162/9783515138123. ISBN 978-3-515-13812-3.
  6. ↑ Bulla papieska uwzględniała dyspensę z powodu młodego wieku kandydata.
  7. ↑ Karol Górski, Mikołaj Kopernik. Środowisko społeczne i samotność, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1973, s. 192, 212
  8. 1 2 Jerzy Sikorski, "W sprawie datowania śmierci Mikołaja Kopernika", Komunikaty Mazursko-Warmińskie nr 3, 1973, s. 263–264.
  9. ↑ Irena Makarczyk. Prace nad edycją protokołów posiedzeń kapituły katedralnej we Fromborku z czasów Mikołaja Kopernika. „Komunikaty Mazursko-Warmińskie”, s. 121–127, 2015.
  10. ↑ Markus A. Denzel. Das Ende eines internationalen Kaufmannshauses. Die „Haushaltsbücher“ des Kaufmannsbankiers Stefan I. Loitz aus Tiegenhof bei Danzig, 1577–1580. „Vierteljahrschrift für Sozial- und Wirtschaftsgeschichte”. 111 (4), s. 434–435, 455, 2024. DOI: 10.25162/vswg-2024-0014.
  11. ↑ Stanisław Bodniak, Komisja morska Zygmunta Augusta, Rocznik Gdański, R. 4-5, 1930-1931, s. 8
  12. ↑ Marian Biskup, „Zatarg Komisji Morskiej Zygmunta Augusta z władzami Prus Książęcych na przełomie 1570–1571 r.”, „Kwartalnik Historyczny”, t. 79, nr 2, 1972, s. 268, 273, 276–277
  13. ↑ Stanisław Bodniak, "Polska a Bałtyk za ostatniego Jagiellona", Pamiętnik Biblioteki Kórnickiej, nr 3, 1939–1946, s. 138
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.