Stefan Loitz

Stefan Loitz (Stefan Lois, Stephan Loitz, Stefan Loytz; ur. 1507, zm. styczeń 1584) – szczeciński kupiec i bankier, rajca Szczecina, sekretarz króla Zygmunta II Augusta[1], członek Komisji Morskiej, jeden z wysłanników królewskich na kongres szczeciński w 1570 roku.

Był synem Jana (II) Loitza, burmistrza Szczecina, oraz Anny Glinecke[1]. W latach 1545-57 był rajcą w Szczecinie[2]. W 1560 r. poślubił Beatę von Dassel, wdowę po lüneburskim patrycjuszu i warzelniku Casparze Viscule, która wniosła do małżeństwa udziały w warzelni w Lüneburgu[2]. Prowadził interesy m.in. w Schwerinie, Elblągu, Lüneburgu, Lubece, Lublinie, Prenzlau oraz w Danii. Podróżował też parokrotnie do Francji. Jedna z tych podróży w 1554 roku przyczyniła się do kłopotów Loitza. Cesarz Karol V oskarżył go o paktowanie z Francją, a Loitz z trudem uniknął aresztowania[2]. Za udzielane Zygmuntowi Augustowi pożyczki (np. na zakup arrasów królewskich) otrzymał szerokie uprawnienia do sprzedaży soli w Koronie, wywozu soli z Wieliczki oraz zarządzania komorami solnymi w Toruniu i Bydgoszczy[1]. W 1560 r. uzyskał przywilej budowy warzelni soli w Toruniu[1]. Od 1568 roku Loitz wraz z bratankiem Janem był członkiem Komisji Morskiej powołanej przez Zygmunta Augusta[3][4]. W latach 1568-69 pośredniczył w pozyskaniu pożyczki 100 tysięcy talarów dla Zygmunta Augusta, zabezpieczonej na dochodach Komisji Morskiej. Formalnie kredytodawcami byli książęta pomorscy, choć głównym dostawcą kapitału były rodziny patrycjuszowskie z Pomorza i Brandenburgii, w tym dom Loitzów. Sam Stefan Loitz zapewnił 9 tys. talarów[5][6]. W 1570 uczestniczył jako jeden z wysłanników królewskich w kongresie szczecińskim[7]. Kryzys handlu zbożem i solą, wzrost kosztów transportu przez Sund oraz obciążenia związane z pożyczką dla Zygmunta Augusta zachwiały finansami domu handlowo-bankowego Loitzów, doprowadzając go do kryzysu płynności i niewypłacalności na Pomorzu[8]. Stefan Loitz pod koniec życia zamieszkał najpierw w Nowym Dworze u Jana Loitza młodszego[8] a później u swojego krewnego Marcina Feldstedta w Czyżykowie (Zeisgendorf) koło Tczewa, gdzie zmarł[1].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 Loitz Stefan, Zygmunt Boras, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XVII, 1972, s. 529–531
  2. 1 2 3 Schröder‑Bornkampf, B. (2022). Gdańskie i lüneburskie inwentarze rodziny kupieckiej Loitzów jako źródło do historii sztuki i kultury XVI wieku. Porta Aurea, (21) 2022, s. 258, 265. https://doi.org/10.26881/porta.2022.21.11
  3. ↑ Stanisław Bodniak, "Komisja morska Zygmunta Augusta", "Rocznik Gdański" R. 4-5, 1930-1931
  4. ↑ "Komisja Morska. Tekst polski dokumentów erekcyjnych", (tłum. Wanda Jaszczołt), Nautologia, rok III (1968), nr 1-2 (9-10), s. 37-42
  5. ↑ Marcin Grulkowski. Tätigkeit des Kaufmanns- und Bankhauses Loitz vor dem Hintergrund der politischen und wirtschaftlichen Lage Danzigs in der zweiten Hälfte des 16. Jahrhunderts. „Porta Aurea”. 21, s. 37, 2022. DOI: 10.26881/porta.2022.21.02. (niem.).
  6. ↑ Stanisław Bodniak, "Polska a Bałtyk za ostatniego Jagiellona", Pamiętnik Biblioteki Kórnickiej, nr 3, 1939–1946, s. 126
  7. ↑ Stanisław Bodniak, "Kongres szczeciński na tle bałtyckiej polityki polskiej", Kraków 1929, s. 32
  8. 1 2 Markus A. Denzel. Das Ende eines internationalen Kaufmannshauses. Die „Haushaltsbücher“ des Kaufmannsbankiers Stefan I. Loitz aus Tiegenhof bei Danzig, 1577–1580. „Vierteljahrschrift für Sozial- und Wirtschaftsgeschichte”. 111 (4), s. 434, 455, 2024. DOI: 10.25162/vswg-2024-0014.

Bibliografia

  • Encyklopedia powszechna PWN. 5, [Suplement A-Z]. Warszawa: PWN, 1988. ISBN 83-01-08614-9.
  • Zygmunt Boras, "Loitz Stefan (1507-1584)", [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XVII, Wrocław–Warszawa–Kraków 1972, s. 529-531.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.