Jan Malinowski (geolog)

Jego rodzicami byli drobni rolnicy, Wojciech i Adela, z domu Dwojakowska. Miał młodszą siostrę – Teresę.

W 1936 ukończył Szkołę Podstawową w Sitnie i wstąpił do gimnazjum.

Po śmierci ojca utrzymywał do 1942 rodzinę. Do końca 1942, w czasie wysiedlania ludności polskiej z terenu Zamojszczyzny, tułał się z rodziną po miejscowościach nie objętych chwilowo wysiedleniami. Do lipca 1944 pracował u osadnika niemieckiego jako robotnik rolny, następnie przebywał w obozie pracy przymusowej na terenie wysiedlanym i ponownie pracował jako robotnik rolny.

Po wyzwoleniu podjął pracę na poczcie jako siła biurowa. W 1945 wyjechał na Ziemie Zachodnie do Wałbrzycha. Pracę otrzymał w Zjednoczeniu Przemysłu Koksochemicznego jako referent techniczny, gdzie pracował do 1947. W 1947 został przeniesiony do Zjednoczenia Przemysłu Nieorganicznego w Wałbrzychu w charakterze asystenta laboratorium. Podczas pracy uczęszczał do liceum popołudniowego. W 1947 zdał egzamin dojrzałości.

Studia wyższe odbył w latach 1948–1952 na Wydziale Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Wrocławskiego, gdzie uzyskał stopień magistra filozofii w zakresie geologii.

W kwietniu 1953 wziął ślub z Lidią Starczewską, z którą miał córkę Ewę.

W 1951 został pracownikiem Instytutu Geologicznego. Został przyjęty do Wydziału Geologii Technicznej Dolnośląskiej Stacji Terenowej we Wrocławiu. W 1952 został przeniesiony do centrali Instytutu w Warszawie. W 1953 został kierownikiem Sekcji Map Geotechnicznych. W 1954 został mianowany adiunktem oraz kierownikiem Zakładu Geologii Technicznej.

W 1962 obronił w Instytucie Geologicznym rozprawę doktorską Budowa geologiczna i własności geotechniczne lessów Roztocza i Kotliny Zamojskiej, między Turobinem i Szczebrzeszynem. Promotorem był prof. dr hab. Zdzisław Pazdro.

W latach 1959–1962 pracował dodatkowo na pół etatu w Przedsiębiorstwie Geologicznym Budownictwa Wodnego Hydrogeo w Warszawie.

W 1962 został Zastępcą Dyrektora IG. W 1963 został mianowany samodzielnym pracownikiem naukowo-badawczym.

Spośród prac wykonanych w pierwszym okresie działalności należy wymienić arkusz Zamość Mapy inżyniersko-geologicznej i hydrogeologicznej Polski w skali 1:300 000, wraz z objaśnieniami. oraz monografię Badania geologiczno-inżynierskie lessów (1970).

Sporządził ponadto dokumentacje geologiczne dla budowy zapór wodnych na Wiśle (8 stopni wodnych), na Odrze (Brzeg dolny – Racibórz) i na Dunajcu (węzeł Czorsztyński). Poza tym dokumentacje warunków hydrogeologicznych i geologiczno-inżynierskich na terenie złóż siarki w Tarnobrzegu, miedzi w rej. Lubina, węgla brunatnego w rej. Rogoźna i Bełchatowa oraz szeregu złóż ceramiki czerwonej i kruszywa.

Badania regionalne, rozpoczęte na Roztoczu, rozszerzył następnie na całą Wyżynę Lubelską i wschodnie obrzeżenie Gór Świętokrzyskich. Ich wyniki zawarł w opracowaniu czterech arkuszy Mapy Hydrogeologicznej Polski 1 : 200 000 i w kilku publikacjach na temat głównych problemów hydrogeologicznych utworów kredowych regionu lubelskiego.

W 1973 został mianowany docentem w IG. Rozprawa Hydrogeologia Roztocza Zachodniego (opublikowana w 1964) stała się podstawą nadania mu w 1974 przez Radę Wydziału Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Wrocławskiego stopnia naukowego doktora habilitowanego. W 1977 uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego nauk przyrodniczych.

W 1975 został powołany na I Zastępcę Dyrektora IG, a w 1976 na Dyrektora Instytutu Geologicznego. Ze stanowiska tego ustąpił w grudniu 1981. W latach 1986–1991 był kierownikiem Pracowni Mapy Hydrogeologicznej Polski 1:200 000 w Zakładzie Hydrogeologii i Geologii Inżynierskiej PIG. Od 1991 był kierownikiem Pracowni Kartografii Geologicznej w tym Zakładzie. W latach 1986–1991 pracował dodatkowo na pół etatu w Instytucie Nauk Geologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego.

W 1983 otrzymał stopień Dyrektora Górniczego I stopnia, a w 1987 – Generalnego Dyrektora Górniczego III stopnia.

Opierając się na wynikach lokalnych i regionalnych badań hydrogeologicznych, opublikował szereg opracowań hydrogeologicznych dotyczących całego kraju, m.in.: Lithostratigraphy bases for hydrogeological division od Poland (1980), Postęp w rozpoznaniu budowy geologicznej Polski (1980), Nowe kierunki rozwojowe kartografii hydrogeologicznej Polski (1986), Ochrona kopalin i wód podziemnych w Narodowym Programie Ochrony Środowiska (1989).

Najważniejszym kierunkiem badawczym Jana Malinowskiego była kartografia hydrogeologiczna. Rozpoczął zajmować się nią jako redaktor Atlasu zasobów zwykłych wód podziemnych i ich wykorzystania w Polsce w skali 1:500 000. Z jego inicjatywy i pod jego redakcją ukazała się w 1991 pierwsza w kraju monografia regionalna wód podziemnych Budowa geologiczna Polski, t. VII – Hydrogeologia. W ostatnich kilku latach życia główną tematyką badawczą Jana Malinowskiego była Mapa hydrogeologiczno-sozologiczna Polski 1 : 50 000, której był redaktorem, a zarazem współautorem instrukcji.

Zajmował się też metodyką badań. Dotyczyły one regionalnych metod badań geologiczno-inżynierskich dla różnych typów budownictwa, sporządzania kompleksowych zdjęć geologiczno-inżynierskich i map przeglądowych. W wyniku tych powstało wiele artykułów i rozpraw, a zwłaszcza 2. wydanie podręcznika geologii inżynierskiej dla technikum geologicznego. Brał również udział w opracowaniu Poradnika służby geologicznej oraz Poradnika hydrogeologicznego.

Jan Malinowski był również autorem lub współautorem wielu podręczników, m.in. Geologii inżynierskiej (1959), Hydrogeologii (1991), Geologii i geotechniki dla inżynierów budownictwa (wspólnie z Zygmuntem Glazerem, 1991).

Był promotorem siedmiu przewodów doktorskich (m.in. Zbigniewa Frankowskiego, Zenona Duchnowskiego, Marka Michniewicza i Józefa Chowańca) i recenzentem ponad 30 rozpraw doktorskich i habilitacyjnych.

Autor około 150 publikacji, 36 dokumentacji oraz ponad 100 opinii i ekspertyz.