Jijé

Jijé

Jijé (1975)
Imię i nazwisko	Joseph Gillain
Data i miejsce urodzenia	13 stycznia 1914 Gedinne
Data i miejsce śmierci	19 czerwca 1980 Wersal
Dziedzina sztuki	komiks, rysunek, pisarstwo, malarstwo, rzeźbiarstwo
Strona internetowa

Jijé, właśc. Joseph Gillain (ur. 13 stycznia 1914 w Gedinne, zm. 19 czerwca 1980 w Wersalu) – belgijski rysownik i scenarzysta komiksów, malarz i rzeźbiarz.

Jeden z ojców-założycieli frankofońskiej tradycji komiksowej po II wojnie światowej, współtwórca stylu zwanego „Szkołą z Marcinelle”. Przez większość kariery związany z wydawnictwem Dupuis i tygodnikiem „Spirou”. Autor m.in. serii „Jean Valhardi” i „Jerry Spring”, a także komiksowych biografii Don Bosco, Roberta Baden-Powella i Charles’a de Foucauld. Mentor takich twórców jak André Franquin, Morris, Will, Peyo czy Jean Giraud.

Urodził się jako czwarte z ośmiorga dzieci Eugène’a Gillaina – karczmarza i poety dialektalnego. Od najmłodszych lat uczył się rysunku, malarstwa i rzeźby (m.in. u Alexa Daousta, w szkole benedyktynów w Maredsous, na wieczorowych kursach w Charleroi i w brukselskiej La Cambre, gdzie jego nauczycielem malarstwa monumentalnego był Gustave Van de Woestijne). Zanim trwale zwrócił się ku komiksowi, tworzył drzeworyty i linoryty oraz malował i rzeźbił^[1].

Debiutował w latach 30. ilustracjami do książek i czasopism; od 1938 rozpoczął współpracę z Dupuis („Le Moustique”, „Spirou”). W katolickich pismach dziecięcych publikował pierwsze serie przygodowe (m.in. Jojo, 1936–1939). W 1939 stworzył dla magazynu „Petits Belges” duet Blondin et Cirage^[2][3] – jedną z najwcześniejszych w Europie par białego i czarnego bohatera, przełamując ówczesne stereotypy rasowe^[1].

Podczas okupacji niemieckiej (1940–1944) był filarem „Spirou”: rysował okładki, zastępował serie amerykańskie objęte zakazem, współtworzył „kodeks honorowy” Club des Amis de Spirou i zadebiutował w realistycznym komiksie biograficznym (Don Bosco, Christophe Colomb). W 1941 wraz z redaktorem Jeanem Doisy stworzył przebojową serię detektywistyczną Jean Valhardi. Po wyzwoleniu został na krótko uwięziony pod zarzutem kolaboracji (zwolniony dzięki wstawiennictwu Charles’a Dupuis i środowisk ruchu oporu), po czym wrócił do intensywnej pracy^[1].

W latach 1948–1950 wraz z Franquinem i Morrisem odbył głośną wyprawę do Meksyku i USA (epizodycznie publikował w amerykańskich comic bookach). Po powrocie osiadł kolejno na Lazurowym Wybrzeżu i pod Paryżem. Od połowy lat 50. skoncentrował się na realistycznych seriach, przede wszystkim Jerry Spring (1954–1977). W 2. połowie lat 50. odnowił też Jean Valhardi (1956–1965)^[1].

W latach 60. związał się z magazynem „Pilote” i przejął po Albercie Uderzo serię lotniczą Tanguy et Laverdure (196601980; scen. Jean-Michel Charlier). W 1979, po śmierci Victora Hubinona^[1], objął rysunki pirackiej serii Barbe-Rouge, wspomagany przez syna Laurenta (Lorg)^[4].

• Sprycjan i Fantazjusz – autor powojennej metamorfozy tytułu; wprowadził postać Fantazjusza (1943), eksperymentował z układem plansz i typografią; później przekazał serię André Franquinowi (sam powracał do niej epizodycznie).
• Blondin et Cirage (1939–1955, 1963) – przygodowa seria dla dzieci; w latach 50. odrodzona w „Spirou”.
• Jean Valhardi (1941–1944; 1956–1965) – od heroiczej przygody w czasie wojny po nowoczesny kryminał w duchu zimnowojennym.
• Jerry Spring (1954–1977) – jeden z pierwszych dojrzałych europejskich westernów.
• Biografie – Don Bosco (1941–1942; nowa wersja 1949–1951), Baden-Powell (1948–1950), Charles de Foucauld (1959), a także niedokończona Bernadette z Lourdes (1958; wyd. książkowe 1979).
• Tanguy et Laverdure (1966–1980) – długie cykle lotnicze w „Pilote”, „Tintin” i „Super As”.
• Barbe-Rouge (1979–1980) – dwa ukończone albumy (Raid sur la Corne d’Or, L’Île des vaisseaux perdus) i trzeci rozpoczęty (Les Disparus du Faucon Noir)^[1].

Oprócz głównych serii tworzył krótsze projekty realistyczne i humorystyczne (np. Blanc Casque, cykl zagadek Commissaire Major, mini-komiksy reklamowe, plansze do Blueberry w zastępstwie Jeana Girauda^[1].

Od 1989 jego prace obecne są w stałej ekspozycji Belgijskiego Centrum Komiksu w Brukseli; a od 1998 mural Blondin et Cirage na trasie Rue des Capucins 13^[1].

Jego brat Henri Gillain (ps. Jean Darc, Luc Bermar) pisał scenariusze m.in. dla André Franquina, Willa i Lambila oraz współpracował przy Blondin et Cirage. Dzieci Jijé związały się z branżą: Benoît (reklama, projekty wydawnicze), Philippe (scenarzysta Jerry Spring i Jean Valhardi), Laurent (rysownik-asystent przy Barbe-Rouge, ps. Lorg^[4]), Dominique (malarka, ilustratorka). Siostrzeniec Thomas Legrain również jest rysownikiem komiksowym^[1].

• Oficjalna strona Jijé (fr.)
• Jijé w bazie Goodreads