Jim Wallace

Jim Wallace
Ilustracja
Jim Wallace (2019)
Pełne imię i nazwisko

James Robert Wallace

Data i miejsce urodzenia

25 sierpnia 1954
Annan

Data i miejsce śmierci

29 stycznia 2026
Edynburg

Pierwszy Minister Szkocji (p.o.)
Okres

od 11 października 2000
do 27 października 2000

Przynależność polityczna

SPLD

Poprzednik

Donald Dewar

Następca

Henry McLeish

Pierwszy Minister Szkocji (p.o.)
Okres

od 8 listopada 2001
do 27 listopada 2001

Przynależność polityczna

SPLD

Poprzednik

Henry McLeish

Następca

Jack McConnell

Zastępca pierwszego ministra Szkocji
Okres

od 19 maja 1999
do 23 czerwca 2005

Przynależność polityczna

SPLD

Poprzednik

utworzenie urzędu

Następca

Nicol Stephen

Lider Liberalnych Demokratów w Izbie Lordów
Okres

od 15 października 2013
do 13 września 2016

Poprzednik

lord McNally

Następca

lord Newby

Par dożywotni
Okres

od 17 października 2007
do 29 stycznia 2026

Przynależność polityczna

Liberalni Demokraci

Poseł do Izby Gmin
z okręgu Orkney and Shetland
Okres

od 9 czerwca 1983
do 14 maja 2001

Przynależność polityczna

Partia Liberalna (do 1988)
Liberalni Demokraci (od 1988)

Poprzednik

Jo Grimond

Następca

Alistair Carmichael

Lider Szkockiej Partii Liberalnych Demokratów
Okres

od 18 kwietnia 1992
do 23 czerwca 2005

Poprzednik

Malcolm Bruce

Następca

Nicol Stephen

James Robert Wallace, baron Wallace of Tankerness (ur. 25 sierpnia 1954 w Annan[1], zm. 29 stycznia 2026 w Edynburgu[2]) – brytyjski prawnik, ekonomista i polityk pochodzący ze Szkocji. Zastępca (1999–2005) i pełniący obowiązki pierwszego ministra Szkocji (2000 i 2001), poseł do Izby Gmin (1983–2001) oraz do Parlamentu Szkockiego (1999–2007), par dożywotni (2007–2026), lider: Szkockiej Partii Liberalnych Demokratów (1992–2005) oraz Liberalnych Demokratów w Izbie Lordów (2013–2016). Do 1988 członek Partii Liberalnej.

Życiorys

Młodość, wykształcenie i kariera zawodowa

Urodził się i wychował w Annan, w hrabstwie Dumfriesshire[3]. W 1972 ukończył studia prawniczo-ekonomiczne w Downing College na Uniwersytecie w Cambridge[4]. W 1977 otrzymał doktorat w dziedzinie prawa na Uniwersytecie Edynburskim[1]. W 1979 uzyskał uprawnienia adwokackie i prowadził praktykę prawniczą do 1983[5][6]. W 1997 otrzymał tytuł radcy królewskiego (ang. Queen’s Counsel)[5].

Działalność polityczna

Wstąpił do Partii Liberalnej w 1972[7]. W 1979 kandydował do Izby Gmin z okręgu wyborczego Dumfriesshire, nie uzyskując wówczas mandatu[8]. W tym samym roku, również bez powodzenia, kandydował w wyborach do Parlamentu Europejskiego[9]. W 1983 został po raz pierwszy wybrany do Izby Gmin z okręgu wyborczego Orkney and Shetland, w którym zastąpił Jo Grimonda (lidera Partii Liberalnej w latach 1956–1967)[10]. Uzyskiwał reelekcje poselskie z tego samego okręgu w kolejnych wyborach, w: 1987, 1992 i 1997[11]. W 1988, w wyniku zjednoczenia Partii Liberalnej z Partią Socjaldemokratyczną, stał się członkiem partii Liberalnych Demokratów. W latach 1992–2005 był liderem wchodzącej w jej skład Szkockiej Partii Liberalnych Demokratów (SPLD)[9]. Od 1988 do 1992 sprawował funkcję głównego whipa Liberalnych Demokratów w Izbie Gmin[7]. Opowiadał się za zwiększaniem samodzielności krajów Zjednoczonego Królestwa i utworzeniem parlamentu w Szkocji, co nastąpiło w wyniku referendum z 1997. Uczestniczył w pracach przygotowujących reformę decentralizacyjną[8].

W 1999 kandydował w pierwszych wyborach do Parlamentu Szkockiego. Zdobył wówczas mandat w okręgu wyborczym obejmującym Orkady. W 2003 został ponownie wybrany z tego samego okręgu[10]. 19 maja 1999, w kierowanym przez Donalda Dewara rządzie Szkocji, objął stanowiska zastępcy pierwszego ministra oraz ministra sprawiedliwości (był to gabinet koalicyjny utworzony przez Szkocką Partię Pracy i Szkocką Partię Liberalnych Demokratów)[12]. W październiku 2000 (po śmierci Dewara), Jim Wallace tymczasowo wykonywał obowiązki pierwszego ministra – do czasu powołania rządu Henry’ego McLeisha. Ponownie pełnił te obowiązki w listopadzie 2001 od czasu rezygnacji McLeisha z urzędu (w związku z ujawnieniem faktu nielegalnego podnajmowania przez niego pomieszczeń biurowych, tzw. Officegate), do utworzenia rządu przez Jacka McConnella[6][7]. Po kolejnych wyborach do Parlamentu Szkockiego (w 2003), Wallace pozostał na stanowisku zastępcy szefa rządu oraz objął urząd ministra ds. przedsiębiorczości i uczenia się przez całe życie[13]. Po wyborach do parlamentu brytyjskiego w 2005, Jim Wallace ogłosił swoją rezygnację ze stanowisk rządowych oraz z funkcji lidera SPLD[14]. Pozostał w składzie Parlamentu Szkockiego do czasu następnych wyborów, w 2007[7].

W tym samym roku otrzymał tytuł barona (baron Wallace of Tankerness) i został powołany do Izby Lordów, jako par dożywotni[15]. 15 października 2013 został liderem Liberalnych Demokratów w wyższej izbie brytyjskiego parlamentu[16]. W związku z koalicyjnym charakterem gabinetu Davida Camerona, objął wówczas stanowisko zastępcy przewodniczącego Izby Lordów – które sprawował do końca istnienia koalicji rządowej Partii Konserwatywnej i Liberalnych Demokratów, w 2015[17]. W 2016 zrezygnował ze stanowiska lidera partii w Izbie Lordów[18]. W latach 2021–2022 sprawował urząd moderatora Zgromadzenia Ogólnego Kościoła Szkocji[19]. Na ten okres zawiesił swoje członkostwo w partii[17].

Życie prywatne

W 1983 ożenił się z pisarką Rosemary Fraser, z którą miał dwie córki[9][20].

Śmierć

Zmarł w wyniku komplikacji spowodowanych operacją serca[2].

Przypisy

  1. 1 2 Death Announced of Jim Wallace, Baron Wallace of Tankerness. [online], The Orkney News, 30 stycznia 2026 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
  2. 1 2 Former deputy first minister Jim Wallace dies after surgery 'complications' [online], STV News, 29 stycznia 2026 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
  3. ↑ Former Deputy First Minister chosen to take top job at Church of Scotland [online], The Scotsman, 27 października 2020 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
  4. ↑ Death of alumnus Lord Jim Wallace of Tankerness (1972) [online], Downing College Cambridge, 2 lutego 2026 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
  5. 1 2 QC to be Kirk’s Moderator [online], advocates.org.uk, 27 października 2020 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
  6. 1 2 The constant face of devolution [online], BBC, 9 maja 2005 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
  7. 1 2 3 4 James (Jim) Wallace from The Gazetteer for Scotland [online], The Gazetteer for Scotland [dostęp 2026-02-25] (ang.).
  8. 1 2 Jim Wallace obituary: Lib Dem who repeatedly stepped in as first minister [online], BBC, 29 stycznia 2026 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
  9. 1 2 3 Brian Wilson, Lord Wallace of Tankerness obituary [online], The Guardian, 1 lutego 2026 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
  10. 1 2 Tributes paid to Lord Jim Wallace [online], scotlibdems.org.uk, 29 stycznia 2026 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
  11. ↑ Jim Wallace has died [online], Liberal Democrat Voice, 29 stycznia 2026 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
  12. ↑ In Memory of Jim Wallace [online], Wendy Chamberlain MP for North East Fife, 4 lutego 2026 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
  13. ↑ Jim Wallace [online], parliament.scot [dostęp 2026-02-25] (ang.).
  14. ↑ Wallace to quit [online], Times Higher Education (THE), 13 maja 2005 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
  15. ↑ Former Lib Dem leader made a peer [online], BBC, 13 września 2007 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
  16. ↑ Jim Wallace to lead Lib Dems in Lords [online], BBC News, 15 października 2013 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
  17. 1 2 Parliamentary career for Lord Wallace of Tankerness [online], UK Parliament [dostęp 2026-02-25] (ang.).
  18. ↑ Jim Wallace resigns as Lib Dem leader in the House of Lords [online], STV News, 13 lipca 2016 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
  19. ↑ Former Deputy First Minister named Moderator Designate for 2021-22 [online], The Church of Scotland, 27 października 2020 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
  20. ↑ Rosie Wallace talks to Liberal Democrat Voice about her books [online], Liberal Democrat Voice, 14 marca 2013 [dostęp 2026-02-24] (ang.).

Linki zewnętrzne