Jim Wallace
![]() Jim Wallace (2019) | |
| Pełne imię i nazwisko |
James Robert Wallace |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
25 sierpnia 1954 |
| Data i miejsce śmierci |
29 stycznia 2026 |
| Pierwszy Minister Szkocji (p.o.) | |
| Okres |
od 11 października 2000 |
| Przynależność polityczna | |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Pierwszy Minister Szkocji (p.o.) | |
| Okres |
od 8 listopada 2001 |
| Przynależność polityczna | |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Zastępca pierwszego ministra Szkocji | |
| Okres |
od 19 maja 1999 |
| Przynależność polityczna | |
| Poprzednik |
utworzenie urzędu |
| Następca |
Nicol Stephen |
| Lider Liberalnych Demokratów w Izbie Lordów | |
| Okres |
od 15 października 2013 |
| Poprzednik |
lord McNally |
| Następca |
lord Newby |
| Par dożywotni | |
| Okres |
od 17 października 2007 |
| Przynależność polityczna | |
| Poseł do Izby Gmin z okręgu Orkney and Shetland | |
| Okres |
od 9 czerwca 1983 |
| Przynależność polityczna |
Partia Liberalna (do 1988) |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Lider Szkockiej Partii Liberalnych Demokratów | |
| Okres |
od 18 kwietnia 1992 |
| Poprzednik |
Malcolm Bruce |
| Następca |
Nicol Stephen |
James Robert Wallace, baron Wallace of Tankerness (ur. 25 sierpnia 1954 w Annan[1], zm. 29 stycznia 2026 w Edynburgu[2]) – brytyjski prawnik, ekonomista i polityk pochodzący ze Szkocji. Zastępca (1999–2005) i pełniący obowiązki pierwszego ministra Szkocji (2000 i 2001), poseł do Izby Gmin (1983–2001) oraz do Parlamentu Szkockiego (1999–2007), par dożywotni (2007–2026), lider: Szkockiej Partii Liberalnych Demokratów (1992–2005) oraz Liberalnych Demokratów w Izbie Lordów (2013–2016). Do 1988 członek Partii Liberalnej.
Życiorys
Młodość, wykształcenie i kariera zawodowa
Urodził się i wychował w Annan, w hrabstwie Dumfriesshire[3]. W 1972 ukończył studia prawniczo-ekonomiczne w Downing College na Uniwersytecie w Cambridge[4]. W 1977 otrzymał doktorat w dziedzinie prawa na Uniwersytecie Edynburskim[1]. W 1979 uzyskał uprawnienia adwokackie i prowadził praktykę prawniczą do 1983[5][6]. W 1997 otrzymał tytuł radcy królewskiego (ang. Queen’s Counsel)[5].
Działalność polityczna
Wstąpił do Partii Liberalnej w 1972[7]. W 1979 kandydował do Izby Gmin z okręgu wyborczego Dumfriesshire, nie uzyskując wówczas mandatu[8]. W tym samym roku, również bez powodzenia, kandydował w wyborach do Parlamentu Europejskiego[9]. W 1983 został po raz pierwszy wybrany do Izby Gmin z okręgu wyborczego Orkney and Shetland, w którym zastąpił Jo Grimonda (lidera Partii Liberalnej w latach 1956–1967)[10]. Uzyskiwał reelekcje poselskie z tego samego okręgu w kolejnych wyborach, w: 1987, 1992 i 1997[11]. W 1988, w wyniku zjednoczenia Partii Liberalnej z Partią Socjaldemokratyczną, stał się członkiem partii Liberalnych Demokratów. W latach 1992–2005 był liderem wchodzącej w jej skład Szkockiej Partii Liberalnych Demokratów (SPLD)[9]. Od 1988 do 1992 sprawował funkcję głównego whipa Liberalnych Demokratów w Izbie Gmin[7]. Opowiadał się za zwiększaniem samodzielności krajów Zjednoczonego Królestwa i utworzeniem parlamentu w Szkocji, co nastąpiło w wyniku referendum z 1997. Uczestniczył w pracach przygotowujących reformę decentralizacyjną[8].
W 1999 kandydował w pierwszych wyborach do Parlamentu Szkockiego. Zdobył wówczas mandat w okręgu wyborczym obejmującym Orkady. W 2003 został ponownie wybrany z tego samego okręgu[10]. 19 maja 1999, w kierowanym przez Donalda Dewara rządzie Szkocji, objął stanowiska zastępcy pierwszego ministra oraz ministra sprawiedliwości (był to gabinet koalicyjny utworzony przez Szkocką Partię Pracy i Szkocką Partię Liberalnych Demokratów)[12]. W październiku 2000 (po śmierci Dewara), Jim Wallace tymczasowo wykonywał obowiązki pierwszego ministra – do czasu powołania rządu Henry’ego McLeisha. Ponownie pełnił te obowiązki w listopadzie 2001 od czasu rezygnacji McLeisha z urzędu (w związku z ujawnieniem faktu nielegalnego podnajmowania przez niego pomieszczeń biurowych, tzw. Officegate), do utworzenia rządu przez Jacka McConnella[6][7]. Po kolejnych wyborach do Parlamentu Szkockiego (w 2003), Wallace pozostał na stanowisku zastępcy szefa rządu oraz objął urząd ministra ds. przedsiębiorczości i uczenia się przez całe życie[13]. Po wyborach do parlamentu brytyjskiego w 2005, Jim Wallace ogłosił swoją rezygnację ze stanowisk rządowych oraz z funkcji lidera SPLD[14]. Pozostał w składzie Parlamentu Szkockiego do czasu następnych wyborów, w 2007[7].
W tym samym roku otrzymał tytuł barona (baron Wallace of Tankerness) i został powołany do Izby Lordów, jako par dożywotni[15]. 15 października 2013 został liderem Liberalnych Demokratów w wyższej izbie brytyjskiego parlamentu[16]. W związku z koalicyjnym charakterem gabinetu Davida Camerona, objął wówczas stanowisko zastępcy przewodniczącego Izby Lordów – które sprawował do końca istnienia koalicji rządowej Partii Konserwatywnej i Liberalnych Demokratów, w 2015[17]. W 2016 zrezygnował ze stanowiska lidera partii w Izbie Lordów[18]. W latach 2021–2022 sprawował urząd moderatora Zgromadzenia Ogólnego Kościoła Szkocji[19]. Na ten okres zawiesił swoje członkostwo w partii[17].
Życie prywatne
W 1983 ożenił się z pisarką Rosemary Fraser, z którą miał dwie córki[9][20].
Śmierć
Zmarł w wyniku komplikacji spowodowanych operacją serca[2].
Przypisy
- 1 2 Death Announced of Jim Wallace, Baron Wallace of Tankerness. [online], The Orkney News, 30 stycznia 2026 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
- 1 2 Former deputy first minister Jim Wallace dies after surgery 'complications' [online], STV News, 29 stycznia 2026 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
- ↑ Former Deputy First Minister chosen to take top job at Church of Scotland [online], The Scotsman, 27 października 2020 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
- ↑ Death of alumnus Lord Jim Wallace of Tankerness (1972) [online], Downing College Cambridge, 2 lutego 2026 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
- 1 2 QC to be Kirk’s Moderator [online], advocates.org.uk, 27 października 2020 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
- 1 2 The constant face of devolution [online], BBC, 9 maja 2005 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
- 1 2 3 4 James (Jim) Wallace from The Gazetteer for Scotland [online], The Gazetteer for Scotland [dostęp 2026-02-25] (ang.).
- 1 2 Jim Wallace obituary: Lib Dem who repeatedly stepped in as first minister [online], BBC, 29 stycznia 2026 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
- 1 2 3 Brian Wilson, Lord Wallace of Tankerness obituary [online], The Guardian, 1 lutego 2026 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
- 1 2 Tributes paid to Lord Jim Wallace [online], scotlibdems.org.uk, 29 stycznia 2026 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
- ↑ Jim Wallace has died [online], Liberal Democrat Voice, 29 stycznia 2026 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
- ↑ In Memory of Jim Wallace [online], Wendy Chamberlain MP for North East Fife, 4 lutego 2026 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
- ↑ Jim Wallace [online], parliament.scot [dostęp 2026-02-25] (ang.).
- ↑ Wallace to quit [online], Times Higher Education (THE), 13 maja 2005 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
- ↑ Former Lib Dem leader made a peer [online], BBC, 13 września 2007 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
- ↑ Jim Wallace to lead Lib Dems in Lords [online], BBC News, 15 października 2013 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
- 1 2 Parliamentary career for Lord Wallace of Tankerness [online], UK Parliament [dostęp 2026-02-25] (ang.).
- ↑ Jim Wallace resigns as Lib Dem leader in the House of Lords [online], STV News, 13 lipca 2016 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
- ↑ Former Deputy First Minister named Moderator Designate for 2021-22 [online], The Church of Scotland, 27 października 2020 [dostęp 2026-02-25] (ang.).
- ↑ Rosie Wallace talks to Liberal Democrat Voice about her books [online], Liberal Democrat Voice, 14 marca 2013 [dostęp 2026-02-24] (ang.).
Linki zewnętrzne
- Profil na stronie rządowej. gov.uk. (ang.).
- Profil na stronie parlamentu brytyjskiego. parliament.uk. [dostęp 2026-02-25]. (ang.).
- Profil na stronie parlamentu szkockiego. parliament.scot. [dostęp 2026-02-25]. (ang.).
