John King Davis
 John King Davis (ok. 1919) | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Zawód, zajęcie | |
| Narodowość |
australijska |
| Odznaczenia | |
  | |
John King Davis (ur. 19 lutego 1884 w Kew, zm. 8 maja 1967 w Toorak) – australijski nawigator, kapitan marynarki handlowej i dowódca statków ekspedycji antarktycznych.
Uczestnik wypraw na Antarktydę, m.in. Brytyjskiej Wyprawy Antarktycznej na statku „Nimrod” pod kierownictwem Ernesta Shackletona (1874–1922) w latach 1907–1909, Australasian Antarctic Expedition Douglasa Mawsona (1882–1958) w latach 1911–1913 i połączonej wyprawy brytyjskiej, nowozelandzkiej i australijskiej pod kierownictwem Mawsona w latach 1929–1931 (ang. British Australian and New Zealand Antarctic Research Expedition, BANZARE).
Życiorys
John King Davis urodził się 19 lutego 1884 roku w Kew w hrabstwie Surrey w Anglii[1]. Był jedynym synem Jamesa Greena Davisa, instruktora wojskowego, i jego żony Marion Alice z domu King[1]. Davis uczył się w prywatnej szkole dla chłopców Colet Court w Londynie, a następnie w szkole z internatem Burford Grammar School w Oxfordshire[1]. Edukację przerwał w 1900 roku – wraz z ojcem wyjechał do Kapsztadu w Republice Południowej Afryki[1]. Korzystając z nieobecności ojca dołączył do załogi parowca pocztowego „Carisbrooke Castle” udającego się w rejs do Anglii[1]. Następnie podpisał czteroletni kontrakt na pracę na statku „Celtic Chief” i wkrótce po raz pierwszy odwiedził Australię[1].
16 lipca 1905 roku zdał egzamin Board of Trade na drugiego oficera[1]. Następnie do czerwca 1906 roku służył jako drugi oficer na barku „Westland” pływającym między Anglią a Nową Zelandią, w kolejnym roku na statku „Port Jackson”[1]. W 1906 roku uzyskał stopień pierwszego oficera, a w sierpniu 1908 roku kapitana[1].
Brytyjska Wyprawa Antarktyczna na statku „Nimrod” (1907–1909)
W 1907 roku podczas zwiedzania wystawy sprzętu polarnego w Londynie, przypadkowo poznał Ernesta Shackletona (1874–1922), co zaowocowało kontraktem pierwszego oficera na statku „Nimrod” wyprawy Shackletona na Antarktydę[1], której celem miało być zdobycie bieguna południowego oraz zbadanie Bariery Rossa i Ziemi Edwarda VII[2].
Wyprawa wyruszyła 7 sierpnia[1]. Bazę założono na przylądku Cape Royds w McMurdo Sound, nieopodal dawnej bazy Scotta[3]. 10 marca 1908 roku zdobyto szczyt Mount Erebus[2]. W styczniu 1909 roku grupa dowodzona przez Edgewortha Davida (1858–1934) dotarła do południowego bieguna magnetycznego[2]. W październiku 1908 roku grupa dowodzona przez Shackletona w składzie Jameson Adams (1880–1962), Frank Wild (1873–1939) i Eric Marshall (1879–1963) wyruszyła z bazy w kierunku bieguna południowego[4]. Przetrawersowali Barierę Rossa i odkryli przejście przez góry przez Lodowiec Beardmore’a na Płaskowyż Polarny[4]. 9 stycznia 1909 roku grupa osiągnęła wysokość 88°38′S[a] – wówczas był to najdalej na południe wysunięty punkt, do którego dotarł człowiek, ok. 156 km od bieguna południowego[2][b]. Z uwagi na brak wystarczającego zaopatrzenia, wyprawa musiała zawrócić[4].
W drodze powrotnej do Wielkiej Brytanii Davis objął dowództwo statku[5]. Po powrocie król przyznał członkom wyprawy Medale Polarne – Davis został wyróżniony brązowym[6].
Australasian Antarctic Expedition (1911–1913)
Podczas ekspedycji Shackletona Davis zaprzyjaźnił się z australijskim geologiem Douglasem Mawsonem (1882–1958)[5], który w 1911 roku organizował własną wyprawę na Antarktydę – Australasian Antarctic Expedition. Zadanie znalezienia odpowiedniego statku dla transportu ludzi i zapasów Mawson powierzył Davisowi (1884–1967), który za 6 tys. funtów zakupił od firmy wielorybniczej Bowering Brothers barkentynę parową „Aurorę”[7]. Davis nie tylko objął dowództwo statku, ale został również zastępcą dowódcy wyprawy[8]. W trakcie ekspedycji Davis odbył pięć znaczących rejsów, które odegrały kluczową rolę w ustanowieniu baz zimowych na Macquarie Island i w kontynentalnej części Antarktydy – w Zatoce Commonwealthu i na Lodowcu Szelfowym Shackletona[1]. Aurora nie tylko przewoziła członków wyprawy i materiały, z jej pokładu prowadzono również badania Oceanu Południowego[9].
Davis nie przyjął propozycji Shackletona, by poprowadzić „Aurorę” podczas jego Imperialnej Wyprawy Transantarktycznej[10].
I wojna światowa i Ross Sea Relief Expedition (1916)
Davis zgłosił się na ochotnika do czynnej służby i został przydzielony do sztabu transportu wojsk w Sydney[1]. Organizował zaokrętowanie australijskich żołnierzy i dowodził transportowcem „Boonah” przewożącym żołnierzy i konie do Egiptu i Anglii[1].
W październiku 1916 roku, w imieniu rządów Wielkiej Brytanii, Australii i Nowej Zelandii dowodził ekspedycją ratunkową Ross Sea Relief Expedition, która uratowała „grupę Morza Rossa” – drugą grupę Imperialnej Wyprawy Transantarktycznej (1914–1917) pod kierownictwem Shackletona, która utknęła na przylądku Cape Evans[1][c]. Po dwóch zimach spędzonych na Antarktydzie członkowie grupy dotarli bezpiecznie na pokładzie Aurory do Nowej Zelandii 9 lutego 1917 roku[1].
Okres międzywojenny
W kwietniu 1917 roku Davis rozpoczął roczny nadzór nad budową składu przeładunku węgla w Port Pirie w Australii Południowej[1]. Awansował na komandora podporucznika rezerwy Royal Australian Navy i następnie sprawował funkcję oficera transportu australijskiej marynarki wojennej w Londynie, zajmując się repatriacją Australijskich Sił Imperialnych[1]. Do Australii wrócił w 1919 roku, i w 1920 roku został dyrektorem ds. nawigacji Commonwealthu (ang. Commonwealth director of navigation), piastując to stanowisko do przejścia na emeryturę 19 lutego 1949 roku[1].
W 1921 roku na Willis Island na Morzu Koralowym założył stację ostrzegania przed cyklonami[1].
W latach 1929–1930 wziął urlop i uczestniczył w British Australian and New Zealand Antarctic Research Expedition (BANZARE) z Mawsonem, dowodząc statkiem „Discovery” podczas pierwszego rejsu ekspedycji na Antarktydę[1]. Poróżnił się z Mawsonem w sprawie trasy rejsu – martwił się ograniczonymi zapasami węgla i marną żeglownością statku[14]. Ponadto rościł sobie prawo do prowadzenia programu badań oceanograficznych, co Mawson uważał za prerogatywę dowódcy wyprawy[14]. Wskutek konfliktu z Mawsonem Davis zrezygnował z uczestnictwa w ekspedycji po pierwszej wyprawie[14].
Po II wojnie światowej
W latach 1947–1962 Davis był członkiem australijskiego komitetu doradzającego w zakresie bieżącej polityki i działań na Antarktydzie[1]. W latach 1945 i 1946 był przewodniczącym Royal Society of Victoria[1].
Davis zmarł na raka płuc 8 maja 1967 roku w Toorak, dzielnicy Melbourne[1]. Nigdy nie założył rodziny[1]. Uznawany był – zarówno przez Shackletona, jak i przez Mawsona – za najbardziej doświadczonego nawigatora wód antarktycznych[1]. Z uwagi na swoje chłodne obycie dorobił się przydomka Gloomy (dosł. „ponury”)[14].
Publikacje
Lista podana za Encyclopedia of Australian Science and Innovation[15]:
- 1913 – The soundings of the Antarctic ship Aurora between Tasmania and the Antarctic continent 1912, [w:] Geographical Journal
- 1919 – With the ‘Aurora’ in the Antarctic, 1911–1914
- 1923 – Willis Island: a Storm Warning Station in the Coral Sea
- 1924 – Section E – Geography and history: address by the President. Sailing directions, [w:] Report of 17th meeting of the Australasian Association for the Advancement of Science
- 1962 – High Latitude (razem z Bedfordem Osbornem)
Członkostwa, nagrody i odznaczenia
- 1909 – brązowy Medal Polarny[6]
- Murchison Award Królewskiego Towarzystwa Geograficznego[1]
- 1915 – członek Królewskiego Towarzystwa Geograficznego[1]
- 1915 – srebrna klamra Medalu Polarnego[15]
- 1920 – członek Royal Society of Victoria[1]
- 1934 – brązowa klamra Medalu Polarnego[15]
- 1965 – komandor Orderu Imperium Brytyjskiego[9]
Upamiętnienie
W 1967 roku australijska stacja naukowo-badawcza na antarktycznym Wybrzeżu Ingrid Christensen została nazwana na cześć Davisa – Davis[1].
Na cześć Davisa nazwano również szereg obiektów geograficznych na Antarktydzie:
- Morze Davisa – morze u wybrzeży Antarktydy, pomiędzy lodowcami szelfowymi Shackletona i Zachodnim[16]
- Cape Davis – przylądek na wybrzeżu Płaskowyża Edwarda VIII między Magent Bay a Zatoką Edwarda VIII[17]
- Zatoka Davisa – zatoka u Wybrzeża Klary między Cape Cesney a Lewis Island[18]
- Davis Peninsula – półwysep na Wybrzeżu Królowej Marii między Robinson Bay i Reid Glacier[19]
- Davis Glacier – lodowiec na Ziemi Wiktorii spływający do Morza Rossa w kierunku Lamplugh Island[20]
Portret Davisa znajduje się w „galerii odkrywców” w siedzibie Królewskiego Towarzystwa Geograficznego w Londynie[1].
Uwagi
- ↑ Według innych źródeł grupa Shackletona osiągnęła 88°26′S, zob. Scott Polar Research Institute – Shackleton ↓.
- ↑ Według innych źródeł grupa Shackletona znalazła się ok. 180 km od bieguna, zob. Riffenburgh 2007 ↓, s. 889.
- ↑ Plany Shackletona przejścia przez kontynent antarktyczny zakładały dotarcie 14-osobowej załogi[11] do zatoki Vahsel Bay na Wybrzeżu Leopolda, skąd 6-osobowa wyprawa pod kierownictwem Shackletona miała przebyć 2900 km drogą lądową i przez biegun południowy dotrzeć do cieśniny McMurdo Sound na Morzu Rossa[12]. Druga wyprawa miała założyć bazę w McMurdo Sound i rozstawić składy zaopatrzenia dla Shackletona idącego od bieguna na północ[12]. Członkowie tej wyprawy mieli wyjść na przeciw ekipie trawersującej kontynent i spotkać ją na Lodowcu Beardmore’a[13]. Członkowie pozostali na Morzu Weddella mieli udać się na badania w stronę Ziemi Grahama i Ziemi Enderby, a także badać samo wybrzeże Morza Weddella[13].
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 Béchervaise 1981 ↓.
- 1 2 3 4 Murphy 2009 ↓.
- ↑ Riffenburgh 2007 ↓, s. 889.
- 1 2 3 Scott Polar Research Institute – Shackleton ↓.
- 1 2 Australian Antarctic Program ↓.
- 1 2 The London Gazette 1909 ↓, s. 8665.
- ↑ Australian Antarctic Division – Australasian Antarctic Expedition ↓.
- ↑ Australian Antarctic Division – Selections ↓.
- 1 2 Australian Antarctic Division ↓.
- ↑ Riffenburgh 2007 ↓, s. 324.
- ↑ Shackleton 1920 ↓, s. xi.
- 1 2 Riffenburgh 2007 ↓, s. 527.
- 1 2 Shackleton 1920 ↓, s. ix.
- 1 2 3 4 Riffenburgh 2007 ↓, s. 325.
- 1 2 3 The Encyclopedia of Australian Science and Innovation ↓.
- ↑ SCAR Composite Gazetteer of Antarctica and United States Gazetteer – Davis Sea ↓.
- ↑ SCAR Composite Gazetteer of Antarctica and Australian Antarctic Gazetteer – Cape Davis ↓.
- ↑ SCAR Composite Gazetteer of Antarctica and Australian Antarctic Gazetteer – Davis Bay ↓.
- ↑ SCAR Composite Gazetteer of Antarctica and Australian Antarctic Gazetteer – Davis Peninsula ↓.
- ↑ SCAR Composite Gazetteer of Antarctica and New Zealand Gazetteer – Davis Glacier ↓.
Bibliografia
- Australian Antarctic Program: John King Davis (1884–1967). [w:] antarctica.gov.au [on-line]. [dostęp 2025-08-17]. (ang.).
- Béchervaise, John: Davis, John King (1884–1967). W: Australian Dictionary of Biography. National Centre of Biography, Australian National University, 1981, s. online. (ang.).
- Cape Davis (Australian Antarctic Gazetteer). W: Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR): SCAR Composite Gazetteer of Antarctica. (ang.).
- Davis, John King. [w:] Scott Polar Research Institute [on-line]. University of Cambridge. [dostęp 2025-08-17]. (ang.).
- Davis Bay (Australian Antarctic Gazetteer). W: Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR): SCAR Composite Gazetteer of Antarctica. (ang.).
- Davis Glacier (New Zealand Gazetteer). W: Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR): SCAR Composite Gazetteer of Antarctica. (ang.).
- Davis Peninsula (Australian Antarctic Gazetteer). W: Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR): SCAR Composite Gazetteer of Antarctica. (ang.).
- Davis Sea (United States Gazetteer). W: Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR): SCAR Composite Gazetteer of Antarctica. (ang.).
- Murphy, David: Shackleton, Sir Ernest Henry. W: Dictionary of Irish Biography. 2009. DOI: 10.3318/dib.007987.v1.
- Preparation: Selections. [w:] Home of the Blizzard. The Australasian Antarctic Expedition [on-line]. Australian Antarctic Division. [dostęp 2025-08-17]. (ang.).
- Riffenburgh, Beau: Encyclopedia of the Antarctic. Taylor & Francis, 2007. ISBN 978-0-415-97024-2. [dostęp 2025-08-17]. (ang.).
- Shackleton Online. Meet the pioneers. Biography. Ernest Henry Shackleton, [w:] Scott Polar Research Institute, Department of Geography, University of Cambridge [online] [dostęp 2025-08-17] (ang.).
- Shackleton, Ernest: South: the story of Shackleton’s last expedition, 1914–1917. New York: The Macmillan Company, 1920. [dostęp 2025-08-17]. (ang.).
- The Encyclopedia of Australian Science and Innovation: Davis, John King (1884–1967). [w:] eoas.info [on-line]. [dostęp 2025-08-17]. (ang.).
- The London Gazette, wyd. 28311, 1909 [dostęp 2025-08-17] (ang.).
- The Voyages. [w:] Home of the Blizzard. The Australasian Antarctic Expedition [on-line]. Australian Antarctic Division. [dostęp 2025-08-17]. (ang.).
- The Voyages. People of Aurora. John King Davis. [w:] Home of the Blizzard. The Australasian Antarctic Expedition [on-line]. Australian Antarctic Division. [dostęp 2025-08-17]. (ang.).