Josua Tuisova
Ilustracja
Tuisova w 2017
Pełne imię i nazwisko

Josua Tuisova Ratulevu[1]

Data i miejsce urodzenia

4 lutego 1994
Votua

Wzrost

181 cm[2]

Masa ciała

113 kg[2]

Rugby union
Pozycja

środkowy ataku, skrzydłowy

Kariera juniorska
Lata Zespół
–2013 Westfield Barbarians
Kariera seniorska
Lata Zespół Wyst. (Pkt.)
2013–2019 Tulon[3] 96 (205)
2019–2023 Lyon[3] 58 (130)
2023– Racing 92 0 (0)
Reprezentacja narodowa[a]
rugby union
Lata Reprezentacja Wyst. (Pkt.)
2017–  Fidżi[4] 24 (55)
rugby 7
Lata Reprezentacja Turn. (Pkt.)
2013–2018  Fidżi
  1. ↑ Mecze i punkty w reprez. akt. w dniu 15 października 2023 r.

Josua Tuisova (ur. 4 lutego 1994 r. w Votui w prowincji Ba[1][5][6]) – fidżyjski rugbysta występujący na pozycji środkowego albo skrzydłowego[5]. Reprezentant kraju w odmianach siedmio- i piętnastoosobowej, złoty medalista olimpijski z Rio de Janeiro, uczestnik pucharu świata „siódemek” i dwukrotny – „piętnastek”.

Ze względu na styl gry nazywany „The Human Bulldozer” (Ludzki Buldożer)[5] oraz „The Bus” (Autobus)[7][8].

Młodość

Tuisova zaczął grać w rugby w szkole, w wieku 9 lat[9]. W 2010 roku, w siódmej klasie przerwał naukę i dołączył do swojego ojca na plantacji trzciny cukrowej[9][10][11]. Uprawianie sportu kontynuował wówczas na poziomie czysto amatorskim, wśród przyjaciół, w rozgrywkach wiejskich klubów (FSC Eagles z Votui). Inspiracją, by osiągnąć sukces sportowy był dla niego starszy brat Pio rywalizujący już wówczas w rozgrywkach rugby 7 na całej wyspie[10][11][12]. W późniejszym okresie Josua podjął naukę w szkole zawodowej Ratu Navula Collage, do czego namówił go trener szkolnej drużyny rugby, oferując mu miejsce w zespole[6][9][10].

W młodości jego sportowym idolem był reprezentant Fidżi Vereniki Goneva[9].

Kariera klubowa

Fidżyjczyk został zauważony przez skautów francuskiego RC Toulon, gdy grał dla miejscowej drużyny rugby 7 Westfield Barbarians[6][12]. W lipcu 2013 roku przeniósł się do zespołu z Lazurowego Wybrzeża[6]. Już na starcie swojej kariery w Europie wywarł duże wrażenie na sztabie szkoleniowym, skutkiem czego po rozegraniu zaledwie sześciu spotkań w Top 14 w listopadzie 2013 roku podpisał nowy, dwuletni kontrakt młodzieżowy (U-23)[13]. W swoim pierwszym sezonie w Tulonie Tuisova sięgnął po mistrzostwo kraju[14] oraz Europejski Puchar Mistrzów[15]. W debiutanckim sezonie w pierwszej drużynie rozegrał 13 meczów, zdobywając w nich jedno przyłożenie (przeciw Aviron Bayonnais)[3]. Jesienią 2014 roku wystąpił w towarzyskim meczu francuskiego Barbarian Rugby Club przeciwko reprezentacji Namibii[16].

Kilkakrotnie przedłużał kontrakt z Tulonem[17][18], ostatecznie pozostając w klubie do 2019 roku[19]. W tym czasie w 118 meczach zdobył 45 przyłożeń (w tym 12 w sezonie 2015/2016 oraz 13 w sezonie 2017/2018, z czego 10 w lidze)[3]. W 2015 roku ponownie zdobył Europejski Puchar Mistrzów[20]. W 2018 otrzymał nominację do nagrody EPCR dla najlepszego zawodnika w Europie[21][22]. Także w 2018 roku w barwach Barbarian F.C. mierzył się z reprezentacją Anglii[23].

Po opuszczeniu Tulonu, w 2019 roku dołączył do Lyon Olympique Universitaire, gdzie podpisał czteroletni kontrakt[19]. Z zespołem LOU w 2022 roku sięgnął po European Rugby Challenge Cup, w finale pokonując RC Toulon[24]. W barwach Lyonu wystąpił w 72 meczach (58 ligowych), zdobywając w nich 26 przyłożeń. Spośród nich aż 14 zanotował w sezonie 2020/2021[3].

Już w 2022 roku Tuisova ogłosił, że po zakończeniu dotychczasowego kontraktu przeniesie się do podparyskiego Racing 92. Miał tam zastąpić Virimiego Vakatawę, który ze względów zdrowotnych ogłosił przedwczesne zakończenie kariery[25]. Do nowego klubu miał dołączyć po Pucharze Świata w 2023 roku. W swoim ostatnim meczu turnieju Fidżyjczyk odniósł jednak stosunkowo poważną kontuzję kolana[26]. Uraz wymagał interwencji chirurgicznej i kilkumiesięcznej rekonwalescencji, która odsunęła w czasie jego debiut w nowych barwach[27].

Kariera reprezentacyjna

W reprezentacji w rugby 7 debiutował w 2013 roku podczas turnieju Wellington Sevens[2][5][12]. Występował w turniejach cyklu Sevens World Series[28]. Jego największym sukcesem było niewątpliwie zdobycie złotego medalu podczas Igrzysk Olimpijskich w Rio de Janeiro w 2016 roku po pokonaniu Wielkiej Brytanii 43:7[5][6][29]. Tuisova był jedną z gwiazd turnieju olimpijskiego[30] (zdobył pięć przyłożeń, mniej tylko od Carlina Islesa, znalazł się w „drużynie marzeń”)[31]. W 2018 roku powrócił do reprezentacji na wygrany turniej London Sevens[32][33]. Następnie brał udział w Pucharze Świata „siódemek” w San Francisco[34], gdzie Fidżyjczycy zajęli ostatecznie czwarte miejsce[35].

W czerwcu 2017 roku po raz pierwszy wystąpił w reprezentacji 15-osobowej, podczas rozgrywanego w Suvie spotkania ze Szkocją[1][5][6]. Mecz zakończył się wygraną gospodarzy 27:22[36]. Niedługo później brał udział w Pucharze Narodów Pacyfiku służącym za kwalifikacje do Pucharu Świata w 2019 roku[37]. W 2018 roku zdobył jedno z przyłożeń w historycznym meczu na Stade de France, w którym Fidżyjczycy po raz pierwszy w swojej historii pokonali reprezentację Francji[38].

W 2019 roku został powołany na Puchar Świata w Japonii[39]. Wystąpił we wszystkich czterech meczach grupowych, zdobywając w nich dwa przyłożenia (przeciw Gruzji i Walii)[3].

W 2023 roku Tuisova wystąpił w dwóch z trzech meczów wygranego przez Fidżi Pucharu Narodów Pacyfiku[3][40]. Później w tym samym roku znalazł się w składzie reprezentacji na rozgrywany we Francji Puchar Świata[41]. Drużyna z Oceanii w fazie grupowej m.in. nieznacznie uległa Walii oraz pokonała Australię, a Tuisova w obu meczach zdobywał przyłożenia dla swojej drużyny. W spotkaniu z Australią został wybrany najlepszym graczem zawodów. Dla Fidżyjczyków było to pierwsze zwycięstwo nad tym rywalem od 1954 roku[42][43]. W fazie pucharowej reprezentanci Fidżi odpadli w ćwierćfinale po porażce z Anglią 24:30[44]. W spotkaniu tym Tuisova doznał kontuzji, która wykluczyła go z gry na dłuższy czas[26].

Statystyki

Stan na dzień 15 października 2023 r.[3][37]

Występy na arenie międzynarodowej
Drużyna narodowaRokMeczePunkty
 Fidżi 201750
2018210
2019520
202015
202135
202210
2023715
Suma2455
Występy w reprezentacji Fidżi
Lp. Data Stadion, miasto Przeciwnik Wynik Zdobyte punkty
1. 24.06.2017 Stadion Narodowy, Suva  Szkocja 27:22 0[3][37]
2. 8.07.2017 Teufaiva Sport Stadium, Nukuʻalofa  Tonga 14:10 0[37]
3. 15.07.2017 Apia Park, Apia  Samoa 38:16 0[37]
4. 11.11.2017 Stadio Angelo Massimino, Katania  Włochy 10:19 0[3][37]
5. 25.11.2017 Parc des sports et de l'amitié, Narbona  Kanada 57:17 0[3][37]
6. 17.11.2018 Gillman’s Ground, Hartpury  Urugwaj 68:7 5 (P)[3][37]
7. 24.11.2018 Stade de France, Saint-Denis  Francja 21:14 5 (P)[3][37]
13.07.2019 Stadion Narodowy, Suva Nowa Zelandia Māori All Blacks 27:10 0[37]
8. 3.08.2019 Stadion Narodowy, Suva  Kanada 38:13 5 (P)[3][37]
9. 31.08.2019 Eden Park, Auckland  Tonga 29:19 5 (P)[3][37]
10. 21.09.2019 Sapporo Dome, Sapporo  Australia 21:39 0[3][37]
11. 3.10.2019 Hanazono Rugby Stadium, Osaka  Gruzja 45:10 5 (P)[3][37]
12. 9.10.2019 Stadion Ōita, Ōita  Walia 17:29 5 (P)[3][37]
13. 5.12.2020 Murrayfield Stadium, Edynburg  Gruzja 38:24 5 (P)[3][37]
14. 6.11.2021 Estadio Nacional Complutense, Madryt  Hiszpania 43:13 5 (P)[3][37]
15. 14.11.2021 Millennium Stadium, Cardiff  Walia 23:38 0[3]
16. 20.11.2021 Estadio Municipal El Deleite, Aranjuez  Gruzja 15:15 0[3]
9.07.2022 Churchill Park, Lautoka  Australia A 32:18 0[3]
17. 16.07.2022 Churchill Park, Lautoka  Samoa 20:23 0[3]
18. 22.07.2023 Churchill Park, Lautoka  Tonga 36:20 5 (P)[3]
19. 29.07.2023 Apia Park, Apia  Samoa 33:19 0[3]
20. 10.09.2023 Stade Matmut-Atlantique, Bordeaux  Walia 26:32 5 (P)[3]
21. 17.09.2023 Stade Geoffroy-Guichard, Saint-Étienne  Australia 22:15 5 (P)[3]
22. 30.09.2023 Stade Matmut-Atlantique, Bordeaux  Gruzja 17:12 0[3]
23. 8.10.2023 Stadium de Toulouse, Tuluza  Portugalia 23:24 0[3]
24. 15.10.2023 Stade Vélodrome  Anglia 24:30 0[3]
Przyłożenia na arenie międzynarodowej
Lp.DataPrzeciwnikRozgrywki
1.17.11.2018 Urugwajmecz testowy
2.24.11.2018 Francjamecz testowy
3.3.08.2019 KanadaPuchar Narodów Pacyfiku 2019
4.31.08.2019 Tongamecz testowy
5.3.10.2019 GruzjaPuchar Świata w Rugby 2019
6.9.10.2019 WaliaPuchar Świata w Rugby 2019
7.5.12.2020 Gruzjamecz testowy
8.6.11.2021 Hiszpaniamecz testowy
9.22.07.2023 TongaPuchar Narodów Pacyfiku 2023
10.10.09.2023 WaliaPuchar Świata w Rugby 2023
11.17.09.2023 AustraliaPuchar Świata w Rugby 2023

Życie osobiste

Jest najmłodszym synem Isikeliego Ratulevu[8][30][45] i Luisy Vodo Ratulevu[10]. Rugbystami zostali także jego brat Pio Tuwai, reprezentant Fidżi w rugby 7[5] oraz przyrodni brat Filipo Nakosi, reprezentant kraju w odmianie 15-osobowej, z którym Josua wspólnie występował w Tulonie[5][12][18].

Josua początkowo związany był z Katariną Ladoge Ramoce, z którą miał syna Tito Micgabrapha Donzela Ratulevu. Chłopiec po przewlekłej chorobie zmarł w wieku 7 lat w październiku 2023 roku. Tuisova nie uczestniczył w jego pogrzebie z uwagi na udział w tym czasie w Pucharze Świata we Francji[45][46].

W czerwcu 2017 roku Tuisova poślubił Tarusilę Voliwę Ravouvou. Rok po rejestracji związku w urzędzie odprawiono tradycyjną ceremonię ślubną. W międzyczasie para doczekała się syna, którego nazwano Timoci Eligah Ratulevu Tuisova[7][47].

Przypisy

  1. 1 2 3 Josua Tuisova Ratulevu [online], ESPN Scrum [dostęp 2023-10-26] [zarchiwizowane z adresu 2023-04-22] (ang.).
  2. 1 2 3 Josua Tuisova [online], Racing 92 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-09-26] (fr.).
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 Josua Tuisova [online], all.rugby [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-24] (ang.).
  4. ↑ Josua Tuisova [online], Puchar Świata w Rugby 2023 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-13] (ang.).
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 James Harrington, Who is Josua Tuisova? Ten facts about Fiji’s ‘Human Bulldozer’ [online], Rugby World, 15 sierpnia 2023 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-26] (ang.).
  6. 1 2 3 4 5 6 Josua Tuisova [online], Fiji Rugby Union [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-03-27] (ang.).
  7. 1 2 Maciu Malo, New mission [online], The Fiji Times, 7 czerwca 2018 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2018-06-11] (ang.).
  8. 1 2 Navnesh Reddy, ‘Bus express’ … Dad happy with Tuisova’s achievement [online], The Fiji Times, 29 września 2023 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-09-12] (ang.).
  9. 1 2 3 4 #Entretien. Josua Tuisova : « Je préfère faire la passe et faire marquer mes coéquipiers » [online], Lyon OU, 19 marca 2021 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-26] (fr.).
  10. 1 2 3 4 Maciu Malo, Tuisova’s secret recipe: It’s mum and dad [online], The Fiji Times, 17 lipca 2018 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-27] (ang.).
  11. 1 2 Living the dream [online], The Fiji Times, 11 sierpnia 2016 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2018-06-11] (pol.).
  12. 1 2 3 4 Only the best: Tuisova, fijilive.com, 25 stycznia 2013 [zarchiwizowane 2016-06-02] (ang.).
  13. ↑ Tuisova et Chiocci prolongent [online], RC Toulonnais, 13 listopada 2013 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2021-10-19] (fr.).
  14. ↑ Laurent Bedout, Finale Top 14, RCT-CO (18-10) - Toulon, le fantastique doublé [online], Rugbyrama, 31 maja 2014 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2014-06-02] (fr.).
  15. ↑ Toulon retain the ultimate prize, European Professional Club Rugby, 24 maja 2014 [zarchiwizowane 2014-10-16] (ang.).
  16. ↑ Clément Suman, Barbarians - Namibie : La composition des Baabaas dévoilée [online], lerugbynistere.fr, 13 listopada 2014 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-26] (fr.).
  17. ↑ Josua Tuisova prolonge 3 ans ! [online], RC Toulonnais, 27 maja 2015 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2021-11-15] (fr.).
  18. 1 2 Josua Tuisova prolonge, son frère Filipo Nakosi s'engage avec le RCT ! [online], RC Toulonnais, 9 listopada 2016 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-03-21] (fr.).
  19. 1 2 #OFFICIEL. Josua Tuisova est Lyonnais, Lyon OU, 18 czerwca 2019 [zarchiwizowane 2020-11-07] (fr.).
  20. ↑ Eddie Butler, Toulon beat Clermont Auvergne to win first European Rugby Champions Cup [online], The Observer, The Guardian, 2 maja 2015 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2022-10-23] (ang.).
  21. ↑ EPCR European Player of the Year nominee #14 - Josua Tuisova (RC Toulon) [online], European Professional Club Rugby, 2018 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-26].
  22. ↑ Four Irish players nominated for EPCR European Player of the Year [online], Sky Sports, 24 stycznia 2018 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2018-03-31] (ang.).
  23. ↑ England v Barbarians: Chris Ashton hat-trick inspires Baa-Baas to victory [online], BBC Sport, 27 maja 2018 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-04-10] (ang.).
  24. ↑ Superb Lyon storm to EPCR Challenge Cup triumph, European Professional Club Rugby, 27 maja 2022 [zarchiwizowane 2022-08-16] (ang.).
  25. ↑ Josua Tuisova rejoint le Racing 92 à partir de la saison 2023.2024 [online], Racing 92, 31 października 2022 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-05-25] (fr.).
  26. 1 2 Communique de Presse - Josua Tuisova [online], Racing 92, 17 października 2023 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-24] (fr.).
  27. ↑ Communiqué de Presse - blessure Josua Tuisova [online], Racing 92, 19 października 2023 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-19] (fr.).
  28. ↑ Paris. Fiji 7s [online], World Rugby [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-11-15] (ang.).
  29. ↑ Fiji create history with Olympic gold [online], World Rugby, 11 sierpnia 2016 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2016-08-15] (ang.).
  30. 1 2 Rusiate Baleilevuka, Double celebration for Tuisova’s parents [online], fijivillage.com, 19 sierpnia 2016 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-26] (ang.).
  31. ↑ Isles top Try Scorer in Rio [online], americasrugbynews.com, 12 sierpnia 2016 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2016-08-14] (ang.).
  32. ↑ London. Fiji 7s [online], World Rugby [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-11-15] (ang.).
  33. ↑ Kate Rowan, London Sevens title broadens smile on faces of in-form Fiji [online], The Daily Telegraph, 3 czerwca 2018 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-18] (ang.).
  34. ↑ Fiji Airways Men’s 7s Rugby World Cup Sevens Team Announced [online], Fiji Rugby Union [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-11-15] (ang.).
  35. ↑ Sam Agars, Rugby World Cup Sevens 2018: Fiji blitzed in bronze final as New Zealand dominate England in Cup decider [online], The South China Morning Post, 23 lipca 2018 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2021-10-01] (ang.).
  36. ↑ Tom English [online], BBC Sport, 24 czerwca 2017 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-04-14] (ang.).
  37. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Josua Tuisova | Match list, ESPN Scrum [zarchiwizowane 2023-04-22] (ang.).
  38. ↑ Rugby - Fiji stun France with historic 21-14 win [online], Reuters, 24 listopada 2018 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-11-07] (ang.).
  39. ↑ Final 31-member Fiji Airways Flying Fijians squad confirmed for RWC 2019 [online], Fiji Rugby Union [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2019-09-03] (ang.).
  40. ↑ Fiji wins Pacific Nations Cup after easily handling 14-man Japan [online], Associated Press, 5 sierpnia 2023 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-19] (ang.).
  41. ↑ Flying Fijians 33-member squad named for 2023 Rugby World Cup in France [online], Fiji Rugby Union [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-08-08] (ang.).
  42. ↑ WAL 32-26 FIJ: Wales hold on to edge Fiji in classic [online], World Rugby, Puchar świata w rugby union mężczyzn, 10 września 2023 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-01] (ang.).
  43. ↑ AUS 15-22 FIJ: Fiji beat Australia for the first time in 69 years [online], World Rugby, Puchar świata w rugby union mężczyzn, 17 września 2023 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-11-07] (ang.).
  44. ↑ ENG 30-24 FIJ: England end Fiji dreams in Marseille [online], World Rugby, Puchar świata w rugby union mężczyzn, 15 października 2023 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-21] (ang.).
  45. 1 2 Vijay Narayan, Iliana Biutu, Tuisova makes ultimate sacrifice after his son’s passing in Ba [online], fijivillage.com, 3 października 2023 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-16] (ang.).
  46. ↑ Fiji star Tuisova misses son's funeral to stay with teammates [online], France 24, 3 października 2023 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-11-09] (ang.).
  47. ↑ Zanzeer Singht, It’s official, Tuisova marries Voliwa [online], The Fiji Times, 12 czerwca 2017 [dostęp 2023-11-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-28] (ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.