Julia Darnicka-Gamska
| Imię i nazwisko urodzenia |
Julia Gedalewicz |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
26 grudnia 1905 |
| Data i miejsce śmierci |
7 września 1969 |
| Miejsce spoczynku | |
| Zawód, zajęcie |
działaczka komunistyczna, nauczycielka |
| Miejsce zamieszkania | |
| Edukacja |
Gimnazajum żeńskie |
| Partia | |
| Małżeństwo | |
| Dzieci |
2 (w tym Larysa Gamska) |
| Odznaczenia | |
 | |
Julia Darnicka-Gamska z domu Gedalewicz (ur. 26 grudnia 1905 w Warszawie, zm. 7 września 1969 tamże) – polska działaczka ruchu robotniczego[1] nauczycielka.
Życiorys
Ukończyła żeńskie gimnazjum Poznerowej[2], przy ul. Twardej 27 w Warszawie, gdzie rozpoczęła działalność polityczno-społeczną. Od 1923 członkini Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej, a następnie od 1924 w Związku Młodzieży Komunistycznej, a w 1925, po egzaminie maturalnym, została przeniesiona do koła uczniowskiego ZMK w dzielnicy Powiśle. W latach 1926–1927 należała do Wydziału Kobiecego Komitetu Warszawskiego ZMK. W 1927 została sekretarzem Komitetu Dzielnicowego ZMK Warszawa-Powiśle, a w marcu 1928 została mianowana na sekretarza Komisji Okręgowej Związku Młodzieży Polskiej Włocławek-Płock. W 1928 aresztowana i skazana na 4,5 roku więzienia za działalność antypaństwową[3]. W 1930 uzyskała urlop zdrowotny z więzienia w Łęczycy, do którego już nie wróciła. W 1931 uciekła do Związku Sowieckiego na leczenie. Należąc do Komunistycznej Partii Polski[4], przeszła przeszkolenie partyjne. Na wiosnę 1932 wróciła do Polski. Działała w Krakowie, Piotrkowie, Częstochowie i Zagłębiu Dąbrowskim. Aresztowana w Sosnowcu w sierpniu 1932 i więziona do grudnia 1934. W 1935 wysłana jako delegatka do Moskwy na VI Kongres Komunistycznej Międzynarodówki Młodzieży. Do Moskwy przedostała się nielegalnie przez tzw. zieloną granicę, będąc wtedy w ostatnich miesiącach ciąży. Trudną drogę przez bagna poleskie przypłaciła przedwczesnym urodzeniem córki Larysy (ur. 8 październik 1935)[5] . D. Dymitrow[3] na tym Kongresie wymienił ją jako przykład oddania i ofiarności polskiej młodzieży komunistycznej[3]. Darnicka-Gamska pozostała w Związku Sowieckim i do 1937 pracowała w Międzynarodówce Komunistycznej. W okresie czystek partyjnych w ZSRS w 1937 została wyrzucona z pracy. Rok później udało jej się otrzymać etat w bibliotece im. Lermontowa w Moskwie.
Okres II wojny światowej
Po zajęciu wschodniej Polski przez Związek Sowiecki, zeszła się z mężem Michałem i w 1940 pracowała w polskojęzycznych szkołach w Wołkowysku, a następnie w Ciechanowcu jako nauczycielka. Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej uciekła wraz z mężem i dzieckiem na Ural. W 1943 Zarząd Główny Związku Patriotów Polskich (ZG ZPP) skierował ją do pracy w komunistycznym Polskim Domu Dziecka w Zagorsku. Od 1944 była członkinią Polskiej Partii Robotniczej (PPR). Od 1944 pracowała w polskim szkolnictwie w Białoruskiej Socjalistycznej Republice Radzieckiej (BSRR). Tam urodziła drugie dziecko.
Okres PRL
Do 1956 była pracowniczką przedstawicielstwa Polskiej Agencji Prasowej[3] (PAP) w Moskwie. W 1956 wróciła do Polski i do 1959 pracowała w PAP w Warszawie, a w latach 1959–1968 była starszą inspektorką w Biurze Samorządu i Organizacji CRS „Samopomoc Chłopska”[3] i sekretarzem redakcji “Polskiego Przeglądu Spółdzielczego”. Usunięta z pracy po wydarzeniach marcowych 1968, przeszła na rentę dla zasłużonych.
Zmarła w wieku 63 lat, 7 września 1969 i została pochowana wraz z mężem, w rodzinnym grobie na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w kwaterze 2B-1-11[5].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski[1]
Przypisy
- 1 2 Bożena Falkowska-Dybowska, Juliusz Jerzy Malczewski (red.), Cmentarz Komunalny Powązki dawny Wojskowy w Warszawie: praca zbiorowa, Warszawa: "Sport i Turystyka", 1989, s. 96, ISBN 978-83-217-2641-0.
- ↑ Zygmunt Zagórowski (red.), Spis nauczycieli: szkół wyższych, średnich, zawodowych, seminarjów nauczycielskich oraz wykaz zakładów naukowych i władz szkolnych, Lwów-Warszawa: "Książnica Polska", 1924, s. 152, [dostęp 2026-06-06]
- 1 2 3 4 5 Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego. T.2, Warszawa, Książka i wiedza. 1978, s.392-393
- ↑ Gabriele Simoncini, Ethnic and Social Diversity in the Membership of the Communist Party of Poland: 1918 - 1938, „Nationalities Papers”, 22 (S1), 1994, s. 71, DOI: 10.1017/S0090599200022145, ISSN 0090-5992 [dostęp 2026-06-06] (ang.).
- 1 2 Wyszukiwarka cmentarna --- Warszawskie cmentarze [online], www.cmentarzekomunalne.com.pl [dostęp 2026-06-06].
Bibliografia
- Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego, t. 2, Warszawa, Książka i Wiedza, 1978.