Karabin TERA
 Karabin TERA Typ 2 | |
| Państwo | |
|---|---|
| Rodzaj | |
| Historia | |
| Produkcja |
1943−1945 (Typ 2) |
| Wyprodukowano |
1000 (Typ 100 i Typ 1) |
| Dane techniczne | |
| Kaliber |
6,5 mm (Typ 1) |
| Nabój |
6,5 × 50 mm SR (Typ 1) |
| Magazynek |
stały, 5 nabojów |
| Dane operacyjne | |
| Użytkownicy | |
| Cesarstwo Wielkiej Japonii | |
Karabin TERA (jap. 挺進落下傘小銃／挺身落下傘小銃, Teishin Rakkasan Shoujuu) – specjalny japoński karabin powtarzalny, opracowany dla spadochroniarzy Cesarskiej Armii Japońskiej i Cesarskiej Marynarki Wojennej Wielkiej Japonii, którego wszystkie wersje można było rozłożyć lub złożyć na dwie części i łatwo zmontować lub zdemontować.
Historia
Przed wojną na Pacyfiku japońscy spadochroniarze podczas skoków z samolotów zabierali ze sobą tylko pistolet Nambu Typ 94 i trzy granaty ręczne[1]. Długość karabinów Typ 38 i Typ 99 sprawiała, że ich posiadanie podczas skoku było niepraktyczne[2], dlatego zrzucano je oddzielnie w pojemnikach z amunicją. Spadochroniarze często mieli trudności ze zlokalizowaniem i odzyskaniem karabinów, co zmuszało ich do atakowania wyłącznie pistoletami, granatami i jakąkolwiek zdobyczną bronią wroga, jaką udało im się pochwycić[1][3].
Prace rozwojowe nad karabinem przeznaczonym dla spadochroniarzy prowadził Techniczny Instytut Badawczy Armii[4], który zaprezentował dwa różne prototypy: karabin Typ 100, przeznaczony do przenoszenia w stanie złożonym przez skoczka spadochronowego, oraz karabin Typ 1, który można było przenosić ze złożoną kolbą[2][4].
Choć Cesarska Armia Japońska otrzymała kilka prototypów, żaden z nich nie został użyty podczas bitwy pod Palembang, co doprowadziło do utraty wielu karabinów i ciężkiej broni sił powietrznych Cesarskiej Armii Japońskiej (podobny problem napotkali niemieccy spadochroniarze podczas bitwy o Kretę) oraz do odnowienia zainteresowania opracowaniem specjalnie zaprojektowanego karabinu dla spadochroniarzy[2][3].
W połowie 1942 roku opracowano składaną konstrukcję, opartą na karabinie Typ 100, ale zamiast zamka śrubowego, odłączaną lufę utrzymywano w miejscu za pomocą stożkowego klina. Testy przeprowadzone na poligonie Futsu w październiku 1942 roku dały zadowalające wyniki i po kilku poprawkach karabin spadochronowy Typ 2 został oficjalnie przyjęty do uzbrojenia w maju 1943 roku[2][4].
Według Nessa fabryka Toriimatsu w arsenale w Nagoi wyprodukowała około 21 500 karabinów Typ 2[2], podczas gdy Dabbs podaje liczbę około 21 200 karabinów[5]. Z kolei Harriman podaje liczbę około 19 000 karabinów wyprodukowanych łącznie[4].
Niektóre karabiny wykorzystano podczas bitwy o Leyte, choć znaczące japońskie operacje powietrznodesantowe ustały w momencie, gdy Typ 2 wszedł do produkcji[2]. Większość, jeśli nie wszystkie, zachowane do dziś karabiny TERA zostały zdobyte przez United States Army na Leyte[5].
Wersje
Typ 100
Karabin Typ 100 został zmodyfikowany na bazie karabinu Typ 99[6]. Charakteryzuje się zamkiem śrubowym pomiędzy lufą a komorą zamkową, umożliwiającym łączenie i rozdzielanie obu części poprzez obrót o 90°. Rękojeść zamka również była odłączalna[2]. Złożony karabin można było przenosić w torbie przymocowanej do nóg spadochroniarza[4]. Karabin nie został wprowadzony do masowej produkcji, ponieważ mechanizm blokujący uznano za niewystarczający[1].
Arsenał w Nagoi wyprodukował kilkaset karabinów dla sił powietrznodesantowych Cesarskiej Armii Japońskiej i Cesarskiej Marynarki Wojennej Wielkiej Japonii[2]. Według Harrimana wyprodukowano w sumie około 500 karabinów[4].
Typ 1
Karabin Typ 38 zasilany nabojem 6,5 × 50 mm SR z kolbą, którą można było złożyć za osłoną spustu[1][2] i można go było łatwo przygotować do akcji w strefie zrzutu[4]. Był niewystarczająco wytrzymały do użytku, a Cesarska Armia Japońska chciała karabinu kalibru 7,7 mm, co doprowadziło do odrzucenia Typ 1[1]. Według McColluma kolby miały tendencję do ruszania się, a sworzeń zawiasu i nakrętka motylkowa, służące do utrzymywania kolby na miejscu, miały tendencję do zaczepiania się o inne rzeczy, uszkadzając system blokowania[3]. Według Harrimana wyprodukowano w sumie około 500 karabinów[4].
Typ 2
Podobnie jak w karabinie Typ 100, lufa i komora zamkowa są połączone stożkowym klinem, a nie zamkiem śrubowym[2]. Spadochroniarz używał składanego pierścienia drucianego do dokręcenia blokady klinowej. Testowano odłączaną rączkę zamka i składany bagnet, ale ostatecznie je odrzucono[4]. Większość karabinów była wyposażona w przeciwlotnicze przyrządy celownicze karabinu Typ 99, pomimo ich wątpliwej skuteczności[5]. Typ 2 przenoszono w stanie rozłożonym w płóciennej torbie noszonej na klatce piersiowej lub z każdą połówką w dwóch torbach mocowanych na nogach. Torby te opuszczano na krótkiej linie po otwarciu spadochronu[1].
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 Rottman 2013 ↓, s. 81.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Ness 2014 ↓, s. 33.
- 1 2 3 Forgotten Weapons: Japan’s WWII Paratrooping Rifle Was Not the Best Idea. Popular Mechanics. [dostęp 2025-11-15]. (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Harriman 2019 ↓, s. 58.
- 1 2 3 The TERA Type 2: Japan’s Last-Ditch, Secret Paratrooper Weapon. The Armory Life. [dostęp 2025-11-15]. (ang.).
- ↑ Voigt 2010 ↓, s. 159.
Bibliografia
- Gordon L. Rottman: The Big Book of Gun Trivia: Everything you want to know, don’t want to know, and don’t know you need to know. Bloomsbury Publishing, 2013. ISBN 978-1-78200-950-4.
- Leland Ness: Rikugun: Volume 2 – Weapons of the Imperial Japanese Army & Navy Ground Forces. Helion, 2014. ISBN 978-1-912174-58-4.
- Bill Harriman: The Arisaka Rifle. Bloomsbury Publishing, 2019. ISBN 978-1-4728-1613-9.
- Don Voigt: The Japanese Type 99 Arisaka Rifle. Lodestone Publications, 2010. ISBN 978-0-9801826-8-2.
Linki zewnętrzne
- Arisaka Type 2 Paratroop Rifle. Nambu World. [dostęp 2025-11-15]. (ang.).