Karol Kurek

Karol Kurek

podpułkownik piechoty
Data i miejsce urodzenia	4 listopada 1895 Kraków
Data i miejsce śmierci	wiosna 1940 USRR, ZSRR
Przebieg służby
Siły zbrojne	Wojsko Polskie
Jednostki	4 Okręgowy Urząd PWiWF
Stanowiska	kierownik urzędu
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa wojna polsko-ukraińska wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia

Karol Kurek (ur. 4 listopada 1895 w Krakowie, zm. wiosną 1940 w ZSRR) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Urodził się 4 listopada 1895 w Krakowie jako syn Piotra (ur. 1860), służącego Uniwersytetu Jagiellońskiego, i Rozalii z Panków (ur. 1869)^[1][2]. Był starszym bratem Marii (ur. 1899) i Franciszka, literata znanego jako Jalu Kurek. 28 czerwca 1914 zakończył naukę w klasie ósmej Gimnazjum św. Anny ze zdanym egzaminem dojrzałości^[3]. Następnie rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim, które przerwał wybuch wojny.

13 września 1914 został powołany do cesarskiej i królewskiej Armii^[2]. W 1915 ukończył szkołę oficerską. Na stopień podporucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 sierpnia 1916 w korpusie oficerów rezerwy piechoty. Jego oddziałem macierzystym był pułk piechoty nr 13^[4]. Walczył na froncie rosyjskim i włoskim jako dowódca plutonu i kompanii. We wrześniu 1918 został urlopowany celem kontynuowania studiów, jednak rozwój sytuacji w kraju spowodował kolejną przerwę. Od stycznia 1919 walczył jako dowódca 5 kompanii 24 pułku piechoty na froncie ukraińskim, a później bolszwickim^[2]. 8 maja 1919 został ranny, a 26 czerwca tego roku pod Lasowem – kontuzjowany^[2][5]. Wyróżnił się 12 września 1919 w walce z bolszewikami pod miejscowością Jazno, w której zdobył trzy działa, kilka karabinów maszynowych, wozów i koni oraz wziął kilkudziesięciu jeńców^[2][6]. Za ten czyn dowódca 24 pp, pułkownik Władysław Bejnar sporządził 19 czerwca 1920 wniosek na odznaczenie orderem Virtuti Militari^[2].

Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku jako oficer zawodowy i kontynuował służbę w 24 pp^[7]. W ramach osadnictwa wojskowego otrzymał działkę we wsi Czaruków^[2]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 190. lokatą w korpusie oficerów piechoty^[8]. 31 marca 1924 prezydent RP nadał mu stopień majora ze starszeństwem z dnia 1 lipca 1923 i 69. lokatą w korpusie oficerów piechoty^[9]. W kwietniu tego roku został przydzielony do Centralnej Szkoły Podoficerów Zawodowych Piechoty Nr 1 w Chełmnie na stanowisko dowódcy 2 kompanii szkolnej, pozostając oficerem nadetatowym 24 pułku piechoty^[10]. W grudniu tego roku został przeniesiony do 25 pułku piechoty w Piotrkowie na stanowisko kwatermistrza^[11][12]. W grudniu 1927 został przeniesiony do kadry oficerów piechoty z równoczesnym oddaniem do dyspozycji ministra skarbu^[13]. W listopadzie 1928 został przeniesiony do baonu podchorążych rezerwy piechoty nr 10 w Gródku Jagiellońskim na stanowisko dowódcy^[14]. 23 stycznia 1929 prezydent RP nadał mu stopień podpułkownika z dniem 1 stycznia 1929 i 33. lokatą w korpusie oficerów piechoty^[15]. W sierpniu 1931 został przeniesiony do 1 morskiego batalionu strzelców w Wejherowie na stanowisko dowódcy^[16]. 6 lutego 1935 został przeniesiony do 71 pułku piechoty w Zambrowie na stanowisko zastępcy dowódcy pułku^[17]. Od 23 września 1937 do lata 1939 kierował 4 Okręgowym Urzędem Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego w Łodzi^[18].

Karol Kurek został aresztowany w drugiej połowie 1939 w okolicach Lwowa. Był więziony w miasteczku Przemyślany. W styczniu 1940 wraz z osobami cywilnymi został przewieziony do więzienia Brygidki we Lwowie, a następnie do więzienia Zamarstynowskiego. W więzieniu tym odmówił udziału w zorganizowanej przez innych więźniów ucieczce (zakończonej sukcesem) przez piec i komin. Według powojennej relacji z Londynu powodem odmowy przyłączenia się do ucieczki była wiara w przestrzeganie konwencji wojennych. W pierwszych dniach lutego 1940 Karol Kurek został wysłany do obozu w Starobielsku. Znajdująca się w posiadaniu rodziny anonimowa kartka z 1945 twierdzi, że w 1940 Kurek był widziany w okolicach Smoleńska, maszerujący pod eskortą Rosjan w kierunku Katynia.

W publikacji Indeks Represjonowanych, tom VI – Aresztowani w rejonie Lwowa i Drohobycza (Alfabetyczny wykaz 5822 obywateli polskich aresztowanych przez NKWD w rejonie Lwowa i Drohobycza w latach 1939–1941), Państwowe Archiwum Służby Bezpieczeństwa Ukrainy, Centralne Archiwum Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji RP, Ośrodek KARTA, 1998, Karol Kurek figuruje na stronie 179, a jego nazwisko opatrzone jest sygnaturą „U-1611”. Figuruje na tzw. Ukraińskiej Liście Katyńskiej pod poz. 1611 (lista nr 055/5 z maja 1940)^[19]. Został pochowany na otwartym w 2012 Polskim Cmentarzu Wojennym w Kijowie-Bykowni.

Był żonaty, miał córkę Irenę Karolinę (ur. 1930) oraz troje pasierbów: Hipolita (ur. 1918), Ludmiłę (ur. 1922) i Hilarego (ur. 1920)^[2].

• Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 4692 – 1921^[20][2][21]
• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski – 10 listopada 1928 „za zasługi około podniesienia bezpieczeństwa granic”^[22][23]
• Krzyż Walecznych^[24][25]
• Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921^[2][25]
• Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości^[2][25]
• Odznaka za Rany i Kontuzje z dwiema gwiazdkami^[2][25]

austro-węgierskie

• Brązowy Medal Zasługi Wojskowej z mieczami na wstążce Krzyża Zasługi Wojskowej^[26]
• Srebrny Medal Waleczności 2 klasy^[26]
• Brązowy Medal Waleczności^[26]
• Krzyż Wojskowy Karola^[26]

• jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
• obozy NKWD dla jeńców polskich
• ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani z Ukraińskiej Listy Katyńskiej
• kampania wrześniowa

• Spis ludności miasta Krakowa z r. 1900. T. 2: Dzielnica I. Kraków: 1900.
• Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum Nowodworskiego czyli Św. Anny w Krakowie za rok szkolny 1914. Kraków: Nakładem Funduszu Naukowego, 1914.
• Ranglisten des kaiserlichen und königlichen Heeres 1918. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, 1918.
• Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2016-02-15].
• Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r.. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
• Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
• Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
• Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 184, 349.
• Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928, s. 120, 172.
• Rocznik Oficerski 1932, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1932, s. 23, 624.
• Zeszyty Katyńskie. Marek Tarczyński (red.). T. 4: Listy katyńskiej ciąg dalszy : Straceni na Ukrainie. Warszawa: Niezależny Komitet Historyczny Badania Zbrodni Katyńskiej i Polska Fundacja Katyńska, 1994. ISBN 83-87893-79-X.
• Kazimierz Banaszek, Wanda Krystyna Roman, Zdzisław Sawicki: Kawalerowie Orderu Virtuti Militari w mogiłach katyńskich. Warszawa: Kapituła Orderu Wojennego Virtuti Militari, 2000. ISBN 83-87893-79-X.
• WitoldW. Jarno WitoldW., Okręg Korpusu Wojska Polskiego nr IV Łódź 1918–1939, Łódź: Wydawnictwo Ibidem, 2001, ISBN 83-88679-10-4, OCLC 830292609 .
• Józef Pałac: Zarys historji wojennej 24-go pułku piechoty. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1930, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
• Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.