Katapulta

Katapulta (łac. cătăpultă, lm catapultae) – neurobalistyczna machina miotająca pociski, wykorzystująca energię akumulowaną w skręconych powrozach lub zwierzęcych jelitach^[1]. Nazwa łacińska jest pochodną greckiego καταπέλτης (katapeltēs), od κατα (kata) „w dół, przeciw” i πάλλω (pallō) „ciskać”. Nazwy tej używa się zarówno do machin strzelających stromotorowo, jak i płaskotorowo, które później zaczęły być określane odrębnymi terminami.

Około V. w. p.n.e w Syrii wynaleziono machinę, która wyrzucała stromotorowo pociski (strzały lub kamienie) za pomocą sztywnych ramion, których końce zamocowane były w skręconych, sprężystych powrozach. W tym samym czasie w Fenicji skonstruowano podobną broń, ale strzelającą ogniem płaskim. Technologię tę zapożyczyli następnie Grecy i oba te rodzaje machin nazywali katapultami (katapeltai)^[2].

Oba te rodzaje machin nie różniły się fundamentalnie, jeśli chodzi o budowę. Machinę strzelającą stromotorowo Grecy określili następnie palintononem. Rzymianie, którzy przejęli następnie ich użytkowanie, nazywali je balistami. Jej funkcję przejął od ok. IV w.p.n.e onager (gr. monankon)^[2]. (czasem w literaturze także określany katapultą^[3]).

Machinę płaskotorową, nazywaną przez Greków euthytonon, Rzymianie nazywali catapulta lub scorpio (skorpion), od IV w. p.n.e. także balistą^[2].