Kazimierz Filipowicz

Kazimierz Filipowicz
Kord
kapitan kapitan
Data i miejsce urodzenia

19 stycznia 1910
Ożenin na Wołyniu, Imperium Rosyjskie

Data i miejsce śmierci

3 lutego 1970
Pabianice, Polska

Przebieg służby
Lata służby

1931–1932,
1939–1944

Siły zbrojne

Wojsko Polskie
ZWZ-AK

Stanowiska

komendant Obwodu AK pow. lubomelskiego na Wołyniu, dowódca oddziału partyzanckiego na Wołyniu, dowódca I batalionu 27. WDP AK

Główne wojny i bitwy

II wojna światowa

Późniejsza praca

nauczyciel

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (od 1941) Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami Krzyż Armii Krajowej Krzyż Partyzancki Medal Zwycięstwa i Wolności 1945
Grób kpt. Kazimierza Filipowicza i jego żony Felicji Filipowicz na cmentarzu komunalnym w Pabianicach
Tablica pamiątkowa w Kozłówce

Kazimierz Filipowicz ps. „Kord” (ur. 19 stycznia 1910 we wsi Ożenin na Wołyniu, zm. 3 lutego 1970 w Pabianicach) – komendant Obwodu lubomelskiego AK pow. lubomelskiego na Wołyniu, dowódca oddziału partyzanckiego na Wołyniu, który po utworzeniu 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK został przemianowany na I batalion 43 pułku piechoty, porucznik[1]. Po wojnie dwukrotnie aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa[2][3]. Do końca życia nękany wizytami Służby Bezpieczeństwa (SB)[4].

Życiorys

Kazimierz Filipowicz urodził się we wsi Ożenin na Wołyniu (30 km na południowy wschód od Równego). Gdy miał zaledwie cztery lata, jego ojciec Aleksander został aresztowany przez władze carskie, a następnie wywieziony na Syberię, gdzie zginął rok później[5]. Małego Kazika i dwójkę młodszego rodzeństwa matka wychowywała samotnie.

Młody Filipowicz ukończył pięcioklasową szkołę podstawową, po czym podjął naukę w Państwowym Seminarium Nauczycielskim w Ostrogu. Po otrzymaniu dyplomu nauczyciela w 1930 został kierownikiem szkoły w Przekurce nieopodal Lubomla. W latach 1931–1932 odbył zasadniczą służbę wojskową w Batalionie Podchorążych Rezerwy Piechoty Nr 7 w Śremie[3].

Po powrocie do cywila został kierownikiem szkoły w Starej Hucie, która także znajdowała się w powiecie lubomelskim. Tam poznał pochodzącą z Pabianic Felicję Otylię Wasilewską, która została skierowana do pracy nauczycielskiej na Wołyniu. Para wzięła ślub w 1935[5]. W 1937 podjął pracę w kolejnej już placówce oświaty na Wołyniu we wsi Borki[3]. W 1938 rozpoczął studia w Centralnym Instytucie Wychowania Fizycznego w Warszawie[3].

W 1939 nie został zmobilizowany. Wraz z żoną bardzo szybko wciągnął się w nurt organizacji o charakterze konspiracyjnym[3]. Został zaprzysiężony pod pseudonimem „Kord”. Początkowo w 1940 nauczał w tajnych kompletach[6]. Po nasileniu zbrodniczych akcji ukraińskich nacjonalistów przeciwko Polakom, już jako dowódca obwodu AK Luboml od jesieni 1942 roku organizował oddziały lokalnej samoobrony i stanął na czele własnego oddziału partyzanckiego w sile około 500 partyzantów[7][8]. W ramach uderzeń wyprzedzających przeprowadził między innymi atak na Wydźgów i Korytnicę (zdobycie tej ostatniej otworzyło korytarz ewakuacyjny z Wołynia na Lubelszczyznę z dojściem do brodu na Bugu)[9]. Po rozbiciu kolejnych baz UPA w Wysocku (6 września została spalona z powodu uczestniczenia jej mieszkańców w pogromach ludności polskiej w okolicznych wioskach i wyłapywaniu i mordowaniu polskich kurierów) i Kołtunach cały powiat lubomelski był wolny od oddziałów UPA. 6 września 1943 roku we wsi Bołtuny doszło do starcia jego oddziału (późniejszy dowódca batalionu w 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty) z 150 osobowym oddziałem UPA „Zirka” dowodzonym przez „Worona”. W wyniku walki dowódca UPA zginął, ukraiński oddział został rozbity, a polskie oddziały zdobyły broń oraz dokumentację nieprzyjaciela. Było to jedno z największych zwycięstw AK w walce z UPA na Wołyniu[10]. Po potyczce koło Zapola, wycofując się przez pole minowe, został ranny[11]. Przez miesiąc nie widział i nie słyszał, a twarz miał poszarpaną przez odłamki. Wyzdrowiał – odzyskał słuch i wzrok[4].

Z oddziałów partyzanckich, części samoobron i zmobilizowanych zaprzysiężonych członków AK w okolicy Kowla pod koniec 1943 powstało Zgrupowanie „Gromada”, które następnie zostało włączone do powstałej na początku 1944 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej. Liczyła ona 7000 żołnierzy i oficerów. Sam batalion 43 Pułku Piechoty kapitana „Korda” miał 310 żołnierzy. Na początku czerwca przekroczył z dywizją rzekę Bug i walczył na terenach Lubelszczyzny. Wydostali się z okrążenia Niemców, a potem zaatakowali i wyzwolili Kock[12]. Zajęli jeszcze Drozdówkę i Brzostwone. 25 lipca 1944 dywizję rozwiązano[13].

Kazimierz Filipowicz został aresztowany i osadzony na zamku w Lublinie. Zwolniony warunkowo 21 listopada 1946. 6 grudnia 1946 został wypuszczony do domu[12]. Dostał nakaz pracy w Ząbkowicach Śląskich[4].

Rok później wrócił na przerwane przez wojnę studia w Warszawie[3]. Mógł też przyjechać do Pabianic, do żony i dzieci. Zaczął pracę w I Gimnazjum i Liceum im. Jędrzeja Śniadeckiego w Pabianicach. W 1952 został magistrem wychowania fizycznego. W tym samym roku został aresztowany. Po zwolnieniu nie wraca już do gimnazjum, ale zostaje nauczycielem w Zasadniczej Szkole Zawodowej w Pabianicach. Pomimo tego, że do więzienia już więcej nie trafił, nieustannie był nękany przez SB[14].

Latem 1969 odwiedził Wołyń – Ożenin, Ostróg, Borki i inne miejscowości, dawne miejsca pracy i walki podczas drugiej wojny światowej[3]. Wrócił z tej podróży ciężko chory. Wspomnienia podziałały na niego druzgocąco i pogorszyły stan jego zdrowia[4].

Zmarł 3 lutego 1970 roku w pabianickim szpitalu. Został pochowany na cmentarzu komunalnym w Pabianicach[4].

Był ojcem Haliny Cessanis[4], matki dziennikarza i podróżnika Michała Cessanisa[15].

Odznaczenia

Linki zewnętrzne

Przypisy

  1. ↑ Fijałka 1986 ↓, s. 62.
  2. ↑ Kubiak 2019 ↓, s. 75–76.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 Patron [online] [dostęp 2021-04-05].
  4. 1 2 3 4 5 6 Naraził się władzy ludowej [online] [dostęp 2021-04-05].
  5. 1 2 Kubiak 2019 ↓, s. 73.
  6. ↑ Kubiak 2019 ↓, s. 74.
  7. ↑ Fijałka 1986 ↓, s. 56–57.
  8. ↑ Cybulski 1974 ↓, s. 215.
  9. ↑ Ze śmiercią za pan brat [online] [dostęp 2021-04-05].
  10. ↑ Instytut Pamięci Narodowej. facebook.com. [dostęp 2026-04-06]. (pol.).
  11. ↑ Kubiak 2019 ↓, s. 75.
  12. 1 2 Wyklęci [online] [dostęp 2021-04-05].
  13. ↑ Fijałka 1986 ↓, s. 155.
  14. ↑ Kubiak 2019 ↓, s. 76.
  15. ↑ Mama, syn i wspólna podróż? Michał Cessanis zdradził, za co ceni rodzinne wyprawy [online], dziendobry.tvn.pl, 3 grudnia 2025 [dostęp 2026-02-22].

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.